† Als geen ander wist Lieke Marsman (1990-2026) het allerzwaarste licht te maken
Uitgeverij Pluim
Op 3 juni 2026 is dichter, filosoof en romancier Lieke Marsman overleden. Zij leed aan een zeldzame vorm van kanker.
Lieke Marsman (1990, ’s-Hertogenbosch) debuteerde in 2010 met de dichtbundel Wat ik mijzelf graag voorhoud. Daarvoor won ze meteen de C. Buddingh’-prijs, de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs en de Liegend Konijn Debuutprijs. Drie jaar later verscheen De eerste letter.
In 2017 publiceerde ze haar roman Het tegenovergestelde van een mens, door nrc uitgeroepen als een van de beste boeken van deze eeuw. Hierin vervlecht ze proza met poëzie en essayistiek om een groot en actueel thema van deze tijd te kunnen belichten: klimaatverandering. In 2017 verscheen ook Man met hoed, een bundel verzamelde gedichten, waarin ook vertalingen van haar hand zijn opgenomen. In De volgende scan duurt vijf minuten (2018) onderzoekt zij in tien gedichten en een essay hoe een ziek lichaam zich verhoudt tot een zieke wereld. Het is een vurig pleidooi dat oproept om je heen te kijken en je maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen in een gepolariseerde samenleving.
In 2025 werd Op een andere planeet kunnen ze me redden gepubliceerd. Dit boek is een filosofische trip tot in de diepten van de menselijke geest, afgewisseld met dagboekfragmenten die beschrijven hoe de dood haar op de hielen zit. Ook werd haar de Constantijn Huygens-prijs toegekend voor haar gehele oeuvre.
Ze ontving op 9 mei 2026 uit handen van burgemeester Femke Halsema de Frans Banninck Cocqpenning voor haar culturele verdiensten en maatschappelijke betrokkenheid.
Op 9 juni 2026 verschijnt haar laatste boek, De dichter en de duivel, waarin de dichter nadat zij een huis heeft gekocht ontdekt dat haar berging toegang biedt tot een ondergrondse wereld, die wordt bevolkt door influencers, politici, opiniemakers en columnisten – en de duivel.
Met haar frisse en tegelijk vurige poëzie wist Lieke Marsman (35) altijd dichtbij te komen
Lieke Marsman (1990-2026) Lieke Marsman was een van de meest vooraanstaande literair auteurs van haar generatie. Op een eigenzinnige, vernieuwende manier wist ze zo te schrijven dat haar teksten zowel intiem-persoonlijk als maatschappelijk waren. Woensdag overleed ze.
De laatste dagen van haar leven was dichter en filosoof Lieke Marsman in Parijs; met haar kersverse echtgenote – ze zijn vorige maand getrouwd – bezocht ze het tennistoernooi Roland Garros, twee dagen lang keken ze naar toptennis. En toen, op woensdagochtend, hield het toch ineens op. Haar ziekte, de zeldzame kanker waarmee ze al zo’n acht jaar leefde en waartegen ze onvermoeibaar bleef strijden, had haar er ten langen leste onder gekregen.
„Ik wil een oproep tot leven zijn”, zei ze eens, als middelpunt van het tv-programma Zomergasten. Ook in de wetenschap van het onafwendbare einde behield ze de afgelopen maanden haar levenslust; ze voltooide ook nog haar nieuwe dichtbundel.
In de poëzie van Lieke Marsman (1990-2026) lag de dood altijd op de loer
Ze wist dat ze niet oud zou worden, maar hield een intense drang tot leven. Reflecties op haar naderende dood schemerden door in de ontroerende, hoopvolle gedichten van Lieke Marsman. Woensdag overleed ze op 35-jarige leeftijd.
‘Ik sluit mijn ogen/ en stel me de dag voor waarop ik 65 word’, schreef Lieke Marsman in 2021. Toen al leek de kans klein dat die dagdroom werkelijkheid zou worden. Ongeveer net zo klein als dat ze tegen die tijd ‘alleen nog maar ongeëngageerde natuurpoëzie’ zou schrijven. Marsman wist al geruime tijd dat ze kanker had.
Dat ze ziek was, weerhield haar er niet van om in 2021 ‘ja’ te zeggen op de vraag om Dichter des Vaderlands te worden. Bij haar aanstelling, midden in de coronacrisis, nam ze onomwonden stelling: toen zieke en zwakke mensen werden afgeschreven als ‘dor hout’, wilde zij de ‘stem zijn van dat dorre hout’.
[…]
Hiernamaals
Nooit had ze in een hiernamaals geloofd, zei Marsman, die filosofie studeerde, in 2022 tijdens een memorabele uitzending van Zomergasten. Kort daarvoor was haar arm geamputeerd. Met een persiflage op online advertenties voor afvalproducten had ze er op X een grap over gemaakt: ‘This Woman Lost Five Kilos In One Day Click Here To Find Out What Her Secret Is’.
Maar nu was het verdriet zo heftig, dat ze hoopte op een teken dat er een hiernamaals zou bestaan. Een vlinder misschien? Al was ze ook bang dat ze als eerste in dat hiernamaals aan zou komen, want zoveel dode mensen kende ze niet. Ze eindigde haar gedicht In mijn mand als volgt:
(…)
Is het mijn sterfdag?
De lucht is stil, als lucht
op een kalender
Is het mijn sterfdag?
Vergeet klokken die luiden
De lucht is stil, als lucht
Is het mijn sterfdag?
Vergeet engelen en psalmen
Ik wil het vanille van een oud boek
Ik wil een koud flesje bier
en ik wil jou, nog één keer
Vergeet vogels die zingen
Ik wil mijn hond horen drinken
Lieke Marsman was een van de meest gewaardeerde dichters van haar generatie. Haar poëzie werd geprezen om de helderheid, de humor en de manier waarop ze dat alles verbond met maatschappijkritiek.
Vandaag werd bekend dat de voormalig Dichter des Vaderlands op 35-jarige leeftijd is overleden aan de gevolgen van kanker.
Marsman werd in 1990 geboren in Zaltbommel, groeide daar ook op, studeerde filosofie aan de Universiteit van Amsterdam en debuteerde op 20-jarige leeftijd met de dichtbundel Wat ik mijzelf graag voorhoud. Ze kreeg er maar liefst drie literaire prijzen voor: de C-Buddingh’-prijs, de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs en de Liegend Konijn Debuutprijs.
De bundel, waarin een tedere, intelligente en ook geestige stem spreekt, opent met de regels: ‘Er bestaan vele redenen waardoor je niet stil / kunt blijven liggen, ’s nachts. Als je steeds / moet hoesten, bijvoorbeeld, zal je lichaam / op en neer schokken alsof je op een rijkoets ligt en / als je erg ziek bent, een lijkwagen.’
Het zijn zinnen die nu met terugwerkende kracht een omineus karakter krijgen. Alsof de dichter toen als wist wat haar acht jaar later te wachten zou staan.
Engagement
Want haar dood kondigde zich jaren geleden al aan. Toen in het voorjaar van 2018 een kwaadaardige tumor bij Marsman werd vastgesteld, kon die weliswaar succesvol worden verwijderd, maar was het lot van de jonge dichter toch beslecht. In datzelfde jaar publiceerde zij De volgende scan duurt vijf minuten, haar verslag, in gedichten en essay, over de diagnose, de behandeling én over politiek.
Het engagement was nooit ver weg bij Marsman. Zo kon het dat ze in datzelfde boek kon schrijven over het gevoel van wanhoop dat haar overspoelde, ‘wanhoop van de ergste soort, de soort die zich karakteriseert door een gebrek aan woorden: wanhoop die je alleen nog maar kunt omschrijven met het woord wanhoop’.
Maar ook over de afleiding die politiek vormt. Ze had, zo noteert ze, behoefte aan het schrijven over politiek ‘om niet volledig door de kanker opgeslokt te worden’. De kanker maakte haar eenzaam, wierp haar volledig terug op zichzelf; met haar maatschappijkritiek doorbrak ze die eenzaamheid dan weer. Het engagement was voor haar een middel om haar eigen toekomst vorm te geven.
‘Een oude geliefde’
Marsman was ten tijde van dat nare bericht al een echte literaire ster. Naast dat succesvolle debuut bracht ze in 2014 haar tweede bundel uit, De eerste letter, waarin ze de poëzie op de hak neemt. ‘Poëzie’, merkte ze laconiek op, ‘lijkt me vandaag een land / waar ik geen ticket naartoe / heb gekregen, een oude geliefde / van wie ik het nummer / nog niet uit mijn telefoon / durf te wissen, een ver eiland / vol pinguïns.’
Luisterverhaal op zondag: Lieke Marsman draagt voor uit ‘De dichter en de duivel’
april 2026
Dichter Lieke Marsman schreef De dichter en de duivel, dat later dit jaar verschijnt. In het boek, geïnspireerd op Dantes Hel, daalt ze af in de onderwereld, een wereld die helemaal gek is geworden, zij het minder gek dan de wereld waarin we momenteel leven. Dit is hoofdstuk 4.
Dichter Lieke Marsman: ‘Ik voel geen berusting bij mijn naderende dood’
30 januari 2025
In haar nieuwe boek beschrijft dichter Lieke Marsman, die kraakbeenkanker heeft, hoe de dood haar op de hielen zit. Het veranderde haar wereldbeeld: de ‘doorgewinterde atheïst’ raakte geïnteresseerd in God en ufo’s, in kwantummechanica en christelijke denkers.
Ik haal er geen enkel plezier uit om te praten over mijn ziekte en de dood’, benadrukt ze bij aanvang van dit interview, bij wijze van disclaimer. Ze praat erover omdat ze wil dat mensen haar boek lezen, ze schrijft erover omdat ze er iets over te zeggen heeft. ‘Ik schrijf over wat me bezighoudt, ik praat erover tegen wil en dank.’
Lieke Marsman (34) groeide op in Zaltbommel als dochter van een kinderpsycholoog en een leraar Nederlands. Ze studeerde filosofie aan de Universiteit van Amsterdam en debuteerde op haar 20ste met de dichtbundel Wat ik mijzelf graag voorhoud, waarmee ze direct drie belangrijke prijzen won. Ze heeft zich in de beginjaren geschaamd voor haar ‘gevoelsgedichten’, vertelt ze halverwege het gesprek. ‘Dan ging ik er daarna in interviews heel rationeel over praten. Daar ben ik mee gestopt. Mijn werk is persoonlijk, het gaat altijd over emoties en gevoelens, dat is inherent aan mijn poëzie.’
Als jonge twintiger schreef ze over haar angsten en de liefde, als voormalig Dichter des Vaderlands over politiek en klimaatactivisme, en de laatste jaren – sinds ze te horen kreeg dat ze kanker heeft – over ziek zijn en de dood. Op een andere planeet kunnen ze me redden, haar nieuwe boek dat komende week verschijnt, bestaat uit essays en dagboekfragmenten die beschrijven hoe de dood haar op de hielen zit.
We ontmoeten elkaar op het kantoor van haar uitgeverij, waar een kamer voor ons is gereserveerd. We hebben twee uur, laat haar uitgever vooraf weten, ‘meer laat Liekes energielevel niet toe’. Op de ochtend zelf wordt de tijd gereduceerd tot anderhalf uur. Marsman, als we zijn geïnstalleerd en er koffie en thee voor ons is neergezet: ‘Vroeger vond ik het fijn om voor interviews bij mij thuis af te spreken, maar ik zou dan zelf die thee voor je moeten zetten en ik zou het lastig vinden je eruit te zetten als ik voel dat het niet meer gaat. Op dit kantoor zijn de grenzen duidelijker en hoef ik ze niet alleen te bewaken.’
Zeven jaar geleden werd Marsman, naar aanleiding van een flinke schouderpijn die ‘toch geen uit de hand gelopen RSI’ bleek te zijn, gediagnosticeerd met kraakbeenkanker. Er volgde een tumorverwijderende operatie en algauw een genezenverklaring, maar een paar jaar later werden uitzaaiingen in haar longen gevonden. Haar prognose veranderde van goed in ‘bijzonder slecht’.
Het gaat ‘oké’ vandaag, zegt ze. ‘Toen ik vanochtend wakker werd voelde ik me nogal labiel en dacht ik: fuck, moet ik juist vandáág anderhalf uur gaan zitten praten over ziek zijn en de dood? Het gaat oké, niet super.’