Nederland haalt Palestijnen die hier mogen wonen en werken of studeren niet uit Gaza – en dat moet wel
Nederland haalt Palestijnen die hier mogen wonen en werken of studeren niet uit Gaza – en dat moet wel
Gaza De regering moet zich inspannen om Palestijnse studenten en professionals met recht op verblijf in Nederland te evacueren uit Gaza, besliste de rechter. Maar Nederland werkt hen in feite tegen, zien Berber van der Woude en Angélique Eijpe.
De berichtgeving over de situatie in Gaza is sinds het zogenaamde ‘staakt-het-vuren’ van oktober 2025 enigszins stil komen te vallen, mede omdat Israël internationale journalisten nog altijd de toegang tot de Gazastrook ontzegt. Dankzij dappere Palestijnse journalisten die verslag blijven doen, weten we dat de dagen zonder Israëlische aanvallen in Gaza schaars zijn en dat er sinds afgelopen oktober ruim achthonderd Palestijnen zijn gedood (vier Israëlische soldaten sneuvelden).
Temidden van al dit geweld en onder de slechtst denkbare humanitaire omstandigheden (permanente ontheemding, ziektes en ongedierte en tekorten aan voedsel, schoon drinkwater en medische voorzieningen) proberen ook Palestijnse studenten, wetenschappers en andere professionals hun leven zo goed als het kan voort te zetten.
Verschillende Nederlandse academische instellingen en werkgevers zetten de kennis en vaardigheden van deze mensen graag in. Sinds november 2025 gaf de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) een
aantal machtigingen tot voorlopig verblijf (mvv) af voor Palestijnen uit Gaza. Zij mogen dus naar Nederland komen, maar het probleem is: Nederland doet niets om dat voor elkaar te krijgen. Dat moet veranderen.
De woorden in dit stuk zijn de onze, maar wij worden expliciet gesteund door oud-bewindspersonen Hedy d’Ancona, Job Cohen, Bernard Bot, Jozias van Aartsen, Laurens-Jan Brinkhorst, Joris Voorhoeve, Ahmed Aboutaleb, Jan Pronk en Lilianne Ploumen, en door 34 oud-ambassadeurs en 54 oud-diplomaten.
Vanaf het begin was voor alle partijen duidelijk dat de bijna vijftig Palestijnen om wie het gaat, zonder interventie van onze minister van Buitenlandse Zaken Gaza niet kunnen verlaten om hun verblijfspapier op te halen bij de Nederlandse ambassade in Amman. Israël houdt de grenzen namelijk potdicht.
Nu zitten deze Palestijnen, voor wie in Nederland een werk- of studieplek klaar staat en die officieel recht hebben op verblijf in Nederland, onder erbarmelijke omstandigheden vast in het hermetisch afgesloten getto van Gaza. Buitenlandse Zaken weigert namelijk pertinent zich in te spannen voor deze groep Palestijnen en de Nederlandse instellingen die op hun kennis, talent en vaardigheden rekenen.
Rechter: help deze Gazanen
Waar het toenmalige demissionaire kabinet in oktober 2025 nog te hulp schoot bij het evacueren van enkele Palestijnse kinderen voor urgente medische hulp en eerder nog een groep van elf mensen met een mvv voor studie of werk hielp te vertrekken uit Gaza, besloot het begin december om geen verdere ondersteuning te bieden.
Dat liet het ministerie van Buitenlandse Zaken op 8 december 2025 weten aan twee Palestijnse studenten die eerder aan een Nederlandse universiteit waren toegelaten voor een masteropleiding en die van de minister van Asiel en Migratie te horen hadden gekregen dat er geen bezwaar was tegen afgifte van een vergunning voor regulier verblijf in Nederland. Een reeks juridische procedures volgde, waarbij de Raad van State op 19 maart dit jaar in een voorlopige voorziening besliste dat de minister van Buitenlandse Zaken zich wel degelijk moest inspannen om te zorgen dat deze studenten Gaza konden verlaten om hun verblijfsdocumenten op te halen.
Op 30 april volgde uiteindelijk een uitspraak van de rechtbank Den Haag in kort geding dat het ministerie van Buitenlandse Zaken ook de andere aanvragers consulaire bijstand moet verlenen bij vertrek uit Gaza.
Consulaire bijstand op een manier waarvan bij voorbaat vast staat dat zij niet zal werken
In plaats van doeltreffend uitvoering te geven aan de rechterlijke uitspraken, kiest het ministerie van Buitenlandse Zaken er kennelijk voor om individuele betrokkenen te dwingen tot afzonderlijke juridische procedures. Hiermee zorgt het ministerie voor ernstige vertraging en grote onzekerheid voor de Palestijnse aanvragers en de Nederlandse instellingen waar zij al in februari 2026 aan de slag zouden gaan, en legt het onnodig druk op het toch al overbelaste Nederlandse rechtssysteem.
Uit communicatie met het ministerie blijkt bovendien dat het ministerie de rechterlijke opdracht tot het verlenen van consulaire bijstand uitvoert op een manier waarvan bij voorbaat vast staat dat zij niet zal werken, namelijk door slechts een diplomatieke nota uit te sturen aan het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken. Uit eerdere ervaringen blijkt dat voor een geslaagde evacuatie een heel andere aanpak nodig is. COGAT (het Israëlische bezettingsorgaan in Palestijns gebied) benadert ambassades met de vraag of zij visumhouders willen evacueren (dit gebeurt geregeld). Na positieve reactie van de verzoekende landen volgen afspraken met de Jordaanse autoriteiten en afstemming met humanitaire organisaties in Gaza over de verplaatsing naar de grensovergang, waarna uitreis kan plaatsvinden. De eerstvolgende evacuatie blijkt gepland voor maandag 11 mei, maar geen van de Nederlandse mvv-houders staat op de lijst.
Bewust niet effectief handelen
De juridische strategie van het ministerie van Buitenlandse Zaken, waarin elke aanvrager wordt gedwongen tot individueel procederen terwijl de uitkomst in feite al vast staat (namelijk: Nederland moet helpen), wekt de indruk van misbruik van procesrecht en ondermijnt de rechtsgang. Daarbij komt de bewust ineffectieve invulling die Buitenlandse Zaken geeft aan de opdracht van de rechter tot het verlenen van consulaire bijstand.
Deze actieve weerstand – het feit dat de minister het professionals en studenten die al zijn geselecteerd, toegelaten en verbonden aan erkende Nederlandse instellingen, onmogelijk maakt om naar ons land te komen – is moeilijk te rijmen met het actieve beleid dat Nederland voert om internationaal talent en kennismigranten aan te trekken.
Het lijkt erop dat de minister van Buitenlandse Zaken bereid is de grenzen van het juridisch en moreel toelaatbare ver op te rekken om mensen buiten de deur te houden die leven in een gebied waar volgens de Verenigde Naties, het Internationaal Gerechtshof en vele mensenrechtenorganisaties en experts sprake is (geweest) van genocide.
Wij doen een dringend beroep op onze regering om haar juridische en morele verantwoordelijkheid te nemen. Zet alle zeilen bij om deze groep Palestijnse professionals en studenten, die recht hebben op verblijf in Nederland en op wie Nederlandse instellingen al veel te lang zitten te wachten, te ondersteunen bij hun vertrek uit Gaza.