Opinie: ABP is nog lang niet fossielvrij genoeg
Vijf jaar geleden kondigde pensioenfonds ABP aan te stoppen met beleggen in fossiele brandstoffen. Een grote stap die pensioenfondsen wereldwijd aan het denken zette. Maar hoe fossielvrij is ABP nou echt?
Eind oktober 2021 was het internationaal voorpaginanieuws: onder druk van duizenden ambtenaren, docenten en wetenschappers kondigde het grootste Europese pensioenfonds ABP (3,2 miljoen deelnemers en een vermogen van ruim 500 miljard euro) aan te stoppen met de ruim 15 miljard euro aan beleggingen in fossiele producenten zoals Shell, BP en Exxon.
Uiteindelijk werden de laatste liquide aandelen en obligaties in het eerste kwartaal van 2024 daadwerkelijk verkocht. Een geweldige prestatie van ABP!
Inmiddels zien we elke week hoe klimaatontwrichting ons wereldwijd bedreigt. De Nederlandse en Europese Centrale Bank beschouwen de klimaatcrisis steeds nadrukkelijker als een financieel risico. Niet voor niets werd in artikel 2.1c van het Parijsakkoord afgesproken om geldstromen in lijn te brengen met het doel van 1,5 graden Celsius.
Over de auteurs
Martijn Bart is beleidsmedewerker bij KIN en KNAW en onderzoeker naar sociaal-economische transities; Boris Minnaert is IT-architect en actief bij FossielVrij;
Frank van Schaik is docent Nederlands aan de Open Schoolgemeenschap Bijlmer; Marjan Smeulders is onderzoeker in de microbiologie en lid van Scientists for Future NL.
Uitsluitingscriteria
Hoog tijd om de balans op te maken: hoe fossielvrij is ABP nou echt? Volgens zijn eigen klimaatbeleid belegt ABP niet in bedrijven die producten maken waarmee schade aan het klimaat onlosmakelijk verbonden is. ABP is weliswaar gestopt met beleggen in fossiele producenten, maar de uitsluitingscriteria die het nu hanteert voor zijn investeringen maken de uitbreiding van fossiele infrastructuur nog steeds mogelijk. Zo sluit ABP op basis van de koolstofvoetafdruk alleen de 10 procent grootste uitstoters als niet-duurzaam uit.
Helaas verhindert dit ABP niet om in andere delen van de fossiele keten te beleggen. Neem bijvoorbeeld de import van het zeer schadelijke lng uit de VS, waarin nog altijd 669 miljoen euro uit de ABP-portefeuille zit. Tussen 2017 en 2025 kwam in Nederland voor 39 miljoen ton aan lng binnen via Rotterdam en de Eemshaven. Hier zijn verschillende bedrijven bij betrokken, van exportterminals tot grondstoffenhandelaren. […]
Belangen
Op dit moment sluit ABP alleen de fossiele producenten uit, maar uit bovenstaande voorbeelden blijkt dat het nog steeds voor miljarden aan belangen heeft in de fossiele keten. De portefeuille van ABP komt daarmee veel groener over dan hij in de grauwe werkelijkheid is.
ABP heeft in 2021 een baanbrekende stap gezet, die nog niet alle pensioenfondsen hebben durven zetten. Maar in het licht van de steeds erger wordende klimaatcrisis is het nu hoog tijd voor de volgende stap: ABP en andere financiële instellingen moeten niet alleen producenten uitsluiten, maar de uitsluitingscriteria voor de volledige fossiele keten aanscherpen en daarnaar handelen. Pas dan is ABP echt fossielvrij.