Dutilhhuis

Wat de rijkenlobby ook verzint: een miljonairsbelasting wérkt

Wat maakt een proleet een proleet? Ondernemer Wim Beelen, die vrijdag een ‘turbospoedappèl’ verloor, laat het belangrijkste element zien: onzekerheid. Het hof oordeelde dat het Rotterdamse gemeenteraadslid Kevin van Eikeren hem best ‘patjepeeër’ en ‘speculant’ mocht noemen.

Beelen verwierf enige bekendheid als scharrel van Sylvie Meis, maar ik ken hem vooral als de grote denker die beweerde dat klimaatverandering geen probleem is, omdat een glas water met ijsblokjes ook niet overstroomt als de ijsblokjes zijn gesmolten.

Zelf zou ik zeggen dat iemand die zich aangevallen voelt als iemand hem een proleet noemt, toch de verdenking op zich laadt een proleet te zijn, zeker wanneer hij daarover een dure rechtszaak begint. De verdediging vermoedde een SLAPP-zaak bedoeld ter intimidatie, maar ik zie ook een kinderlijke behoefte aan erkenning. Beelen gooide tijdens de zitting heel proleterig zijn arm ongevraagd om de nek van Van Eikeren: alles voor de aandacht.

Nee, van mijn ontzag voor rijkelui – voor zover ooit aanwezig – is weinig over. Dat kan ik niet zeggen van mijn bekendste Quote-voorganger Jort Kelder. Ik zou het hem op zijn 62ste gunnen eens los te komen van het pluimstrijken en hermelijnvlooien, maar in zijn laatste FD-column neemt hij het maar weer eens op voor de rijken, die op steeds meer plekken met een miljonairs- of miljardairsbelasting worden bedreigd.

Hij waarschuwt voor kapitaalvlucht, een steeds lachwekkender wordende bluf die hoognodig moet worden doorgeprikt. Niet dat hij zelf vertrekt natuurlijk, hij heeft zaaltjes met box 3-bourgeoisie naar de mond te praten, maar de échte rijken zullen volgens Kelder vertrekken als we te veel naar Jesse Klaver luisteren. Het is daarbij de merkwaardige gewoonte om naar Zweden te wijzen, als een slecht én goed voorbeeld.

Kelder beschrijft hoe de belastingdruk in de jaren zeventig en tachtig Zweedse ondernemers tot waanzin dreef. Elke Zweed kent de brief die kinderboekenschrijfster Astrid Lindgren in 1976 naar Expressen schreef toen zij 102 procent belasting over haar inkomen moest betalen. In een begrijpelijke, maar achteraf veel te rigoureuze reactie daarop gooide Zweden het onder leiding van Keldereske trickledownliberalen vanaf de jaren negentig over een hele andere boeg, en schafte het kapitaalbelastingen zo’n beetje af.

Kelder verkoopt dat neoliberale Zweden als een succes, maar mijn nieuwe thuis doet het economisch juist al jaren slechter dan Nederland en kent de hoogste vermogensongelijkheid van Europa. Zweden is een oligarchie met een paar, weliswaar nette, families die de halve economie in handen hebben. Dat heeft een paar voordelen, zoals meer durfkapitaal voor start-ups, maar verder vooral nadelen. Ook in Zweden staat een miljonairstaks op de politieke agenda.

Kelder, volgens het FD journalist, was in 2025 en 2026 dagvoorzitter op een door rijkenlobbyist en Quote 500-zoontje Stefan Tax georganiseerd evenement in Nieuwspoort. In 2025 was de door de Zweedse rijkenlobby naar voren geschoven econoom Daniel Waldenström te gast, vorige maand de ‘liberale’ schrijver Johan Norberg, eveneens een Zweed.

Leuk geprobeerd, die Zweedse kersenpluk, maar het opvoeren van een kapitaalvlucht van vijftig jaar geleden, toen rijken soms wel 80 procent belasting betaalden, terwijl de allerrijksten nu nog geen 20 procent betalen, gaat verder dan een onschuldige historische vergelijking. Het is misleiding.

Wat de rijkenlobby ook verzint: een miljonairsbelasting wérkt. In Noorwegen vertrok vrijwel niemand en werden de belastingopbrengsten flink verhoogd. In Californië slikken zelfs big tech-miljardairs als Jensen Huang (Nvidia) en Mark Zuckerberg (Meta) de voorgenomen miljardairstaks.

Het tegendeel is ook waar: Emmanuel Macron schrapte kapitaalbelastingen in de hoop op meer investeringen en groei. Die bleven uit.

De rijken gaan nergens heen: die diepgewenste aai over hun bol krijgen ze alleen in hun vertrouwde omgeving.

Moet Nederland de Quote 500 vrolijk uitzwaaien?

Onder de slogan ‘Belast de Quote 500, niet gewone mensen’ is een brede coalitie onder leiding van Jesse Klavers Pro een petitie gestart voor eerlijkere belastingen. Enkele andere politieke partijen doen mee, net als de FNV, OxfamNovib en andere groepen die gruwen van het feit dat de modale Nederlandse werknemer 40 procent belasting over het salaris betaalt en de rijkste 0,01 procent maar 28 procent van hun inkomen. In ruil voor steun aan het belastingplan moet de regering ingrijpen.

Afgelopen weekeinde werd het idee meteen neergesabeld door een andere brede coalitie van opiniemakers die, als ze al zelf niet in de Quote 500 staan, daar vele vriendjes hebben.

Harry Mens vreest een massale belastingvlucht. ‘Dat moeten ze vast doen. De meeste mensen uit de Quote zitten al in het buitenland. En dan gaan die anderen ook.’ Coalitiegenoot Jort Kelder liet in het FD weten dat ‘in een poging de top te tackelen, de hogere middenklasse zal struikelen’.

Kelder wil juist dat Nederland het voorbeeld van Zweden volgt, waar de miljardairs zijn teruggehaald door de erfbelasting en vermogensbelasting af te schaffen. De Quote 500 moet in de watten worden gelegd, waardoor ook Charlene Heineken en de Brenninkmeijers van C&A weer in ’t Gooi gaan wonen en hier belasting betalen – tenminste de btw.

Openstaande rekeningen

Maar als de Quote 500 het fiscale klimaat van Nederland te guur vindt, zou het volk ze op Schiphol moeten uitzwaaien. Want hun bijdrage aan de gemeenschapsvoorzieningen is gering. Wie vlucht moet echter de consequenties dragen. Als ze willen terugkeren moeten ze net als mensen die nog boetes hebben openstaan, op Schiphol de openstaande rekeningen van de Belastingdienst voldoen.

Als de regering geen wetten durft voor te stellen, omdat mensen op de vlucht slaan, is het einde zoek. Dan moeten harddrugs worden gelegaliseerd omdat Bolle Jos ongrijpbaar in Sierra Leone zit. Weliswaar is belastingvlucht geen misdaad, maar moreel is het even schadelijk als witwassen. Regeringen lopen miljarden mis. En de rest van het volk vult tandenknarsend de aangifte in omdat de grote jongens de dans ontspringen.

Hopelijk sluit het net voor de miljardairs een keer. De rijkentaks die Pro in Nederland wil, zal mogelijk nog eerder in de staat Californië worden doorgevoerd, waar in Silicon Valley de grootste multimiljardairs verblijven. Daar zal een referendum worden gehouden met de vraag of miljardairs 5 procent van hun vermogen moeten afstaan. Daarmee moeten de zorgbezuiningen van Trump ongedaan worden gemaakt. Als Nederland 5 procent belasting zou heffen op het vermogen van de Quote 500 – samen goed voor 270 miljard – levert dat 13,5 miljard op.

In Groot-Brittannië dreigt 30 procent van de miljardairs het land te verlaten bij een rijkeluistaks. Als dat in Nederland het geval is, is er voldoende over om tenminste het eigen risico in de zorg – kosten 3,5 tot 5 miljard – af te schaffen. En dan is er best nog zoveel over om de kosten van de treinkaartjes te bevriezen.

En als de huidige Quote 500 is uitgezwaaid, is er gewoon weer een nieuwe Quote 500.