Dutilhhuis

Na droge zomer regent het meldingen over woningen met funderingsproblemen: ‘Het topje van de ijsberg’

Het aantal meldingen over woningen met funderingsproblemen door droogte blijft toenemen. Het Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF) ontving dit jaar twee keer zoveel meldingen van huiseigenaren als vorig jaar.

Over een of twee maanden verwachten we een nieuwe piek in meldingen, zegt KCAF-directeur Frank van Lier. ‘Kleigrond krimpt door droogte. Nu het weer regent zal die grond weer opzwellen. Door de beweging van de bodem en de fundering kan opnieuw schade ontstaan aan woningen, van scheuren in de muren tot knellende deuren.’

De meldingen van bezorgde huiseigenaren kwamen sinds de oprichting van het KCAF in 2012 aanvankelijk vooral uit de veengebieden van Zuid- en Noord-Holland. Daarna kwamen er veel meldingen uit de riviergebieden en regio’s met zandgrond. Daar zijn nu berichten bijgekomen uit gebieden met veel kleigrond.

Na eerdere droge zomers in de laatste tien jaar was er ook al een sterke toename van het aantal meldingen bij het KCAF. Overigens zijn die meldingen niet per se de beste graadmeter van de ontwikkeling van het probleem, denkt Van Lier. ‘Het is het topje van de ijsberg. Soms melden mensen hun problemen niet uit gemakzucht. Ze zien wel of het probleem zich verder ontwikkelt. Anderen vinden het eng om contact op te nemen. Dan is het bekend dat dit huis een probleem heeft, denken ze dan. Maar we geven nooit een adres door. We geven gemeenten alleen door hoeveel meldingen we hebben ontvangen uit hun regio.’

Korting op hypotheekruimte

Tienduizenden woningen hebben al te maken met funderingsschade, schreef woonminister Elanor Boekholt-O’Sullivan eind augustus aan de Tweede Kamer, op basis van onderzoek van de Raad voor Leefomgeving en infrastructuur (RLi). Tot 2035 kan dit aantal oplopen tot 425 duizend woningen en binnen 25 jaar tot 780 duizend woningen.

Eind 2023 pleitte de Autoriteit Financiële Markten (AFM) al voor een korting op de hypotheekruimte voor kopers van een woning met een klimaatrisico. Zo zouden zij geld of leencapaciteit over kunnen houden om eventuele schade aan hun woning te dekken, na bijvoorbeeld hevige regenval of extreme droogte. Die reserve kan wat de AFM betreft ook dienen voor het voorkomen van een restschuld als de woning bij verkoop minder opbrengt dan gehoopt.

Alle waarschuwingen hebben geleid tot een Nationale Aanpak Funderingsproblematiek (NAF), waarin de overheid samenwerkt met private partijen. De bedoeling is onder meer om huiseigenaren bewust te maken van funderingsrisico’s en innovatie aan te jagen in methoden voor onderzoek en herstel.

Vangnet overheid

Begin september stuurde een brede coalitie uit de woonsector, van corporaties tot bouwondernemers en van banken tot verzekeraars, een brief aan de Tweede Kamer over de ‘ingrijpende funderingscrisis’. Huiseigenaren hebben geen invloed op belangrijke oorzaken, zoals bodemdaling, waterbeheer en grondwaterstanden, schrijven zij. Maar de financiële gevolgen komen wel grotendeels bij hen terecht. Het zou rechtvaardig zijn, aldus de betrokkenen, als de overheid ook zou bijdragen aan het betalen van de kosten van herstel, zeker als het gaat om een hele woonwijk.

Het kabinet heeft al wel 20 miljoen euro gereserveerd voor een extra storting in het Fonds Duurzaam Funderingsherstel. Als een particuliere woningeigenaar geen lening kan krijgen voor funderingsherstel, kan dit ‘vangnet’ daarvoor een lening verstrekken. Volgens fondsmanager Hilbert Bouwman zijn de leningen sinds 2017 gebruikt voor vijfhonderd hersteloperaties van particuliere woningen en nog eens vijfhonderd voor die van corporaties.