Neem alzheimermedicijn lecanemab niet op in het basispakket, adviseert het Zorginstituut, tot teleurstelling van patiënten
Lecanemab Het middel ruimt ophopingen van het eiwit bèta-amyloïde in de hersenen op, maar dat heeft nauwelijks effect op het verloop van de ziekte, oordeelde het Zorginstituut. Nare bijwerkingen maken de behandeling extra zwaar.
Alzheimermedicijn lecanemab (merknaam Leqembi, van fabrikanten Biogen en Eisai) werkt onvoldoende om vergoeding uit het basispakket van de zorgverzekering te rechtvaardigen. Dat advies publiceerde het Zorginstituut Nederland woensdag. Voor patiënten met beginnende alzheimer heeft een behandeling met lecanemab volgens het adviesorgaan geen meerwaarde. Vanuit patiëntenverenigingen klinkt teleurstelling, maar veel artsen kunnen zich vinden in het advies aan de minister van Volksgezondheid, die de aanbeveling doorgaans overneemt.
De progressieve, ongeneeslijke hersenziekte is de meest voorkomende vorm van dementie, met op dit moment zo’n 220.000 patiënten in Nederland en daaromheen ruim 800.000 mantelzorgers. Hoe alzheimer precies ontstaat en zich ontwikkelt, is nog deels een vraagteken. Bekend is dat ophopingen van het eiwit bèta-amyloïde in de hersenen aanwezig kunnen zijn, maar in welke mate dit amyloïd de communicatie en het functioneren van de hersencellen verstoort, is onduidelijk. Hoe dan ook gaan alzheimerpatiënten langzaam steeds verder achteruit.
Medicijn lecanemab hecht zich aan deze amyloïde-eiwitten, waardoor het lichaam ze opruimt. Op MRI-scans is dat duidelijk te zien, maar op het verloop van de ziekte heeft lecanemab een verwaarloosbaar effect, toonden klinische studies meermaals aan: de cognitieve achteruitgang wordt nauwelijks geremd, concludeert het Zorginstituut. Bovendien gaat de behandeling gepaard met een risico op ernstige bijwerkingen, zoals vochtophoping in de hersenen en hersenbloedingen.
Hoogleraar dementie Edo Richard (Radboudumc), die deelnam aan de consultatie van het Zorginstituut, noemt de behandeling met lecanemab „zeer belastend door de vele ziekenhuisbezoeken”. Een patiënt moet iedere twee weken een infuus, en er zijn ten minste vijf MRI-scans nodig om de bijwerkingen te monitoren.
‘Nog geen silver bullet gevonden’
Een behandeling met lecanemab is slechts geschikt voor een fractie van de alzheimerpatiënten. Deze groep moet in een vroeg stadium van de ziekte zitten, er moeten amyloïdophopingen in de hersenen aanwezig zijn en het genetische profiel moet gunstig zijn om de kans op zware bijwerkingen te beperken. Toch wordt teleurgesteld gereageerd op het advies, zoals door Alzheimer Nederland. „Deze kleine groep moet de mogelijkheid krijgen om samen met de arts te kiezen. We zien dat het patiëntenperspectief onvoldoende is meegenomen in dit advies”, zegt directeur Wiesje van der Flier in een reactie.
