‘Er zijn zoveel Nederlanders wel betrokken bij nieuwkomers’
OpenEmbassy is een sociale onderneming die werkt aan een rechtvaardige, menselijke en effectieve ontvangst van nieuwkomers in Nederland. We doen dit door samen te werken met nieuwkomers aan systeemverandering: in beleid, in praktijk en in communicatie.
Dat Nederland prioriteit geeft aan het verwijderen van asielzoekers die geen recht op verblijf hebben, verstikt de toekomst van veel andere nieuwkomers, zegt Renée Frissen. Dat kan anders, dacht ze. Maar hoe?
Wanneer in 2015 een grote stroom vluchtelingen via Turkije en Griekenland naar landen in Noord-Europa trekt, volgt Renée Frissen dat op televisie in haar appartement in Amsterdam, met op schoot haar eerste kind. ‘Ik zag vrouwen met kleine kinderen die ze voortdurend moesten dragen. Dat is zwaar. Als jonge moeder voelde ik me al kwetsbaar in mijn comfortabele omstandigheden, dus hoe moest dat voor hen zijn? Ik voelde grote verbondenheid. Toen ik me realiseerde dat er ook al Syriërs in Amsterdam waren, ben ik gaan kijken wat ik kon doen.’
Vlak bij haar huis blijkt, in een oud gevangenisgebouw, een noodopvang gevestigd. Daar bieden ‘honderden Amsterdammers met allerlei verschillende achtergronden’ hun hulp aan. ‘Die betrokkenheid was hartverwarmend. Maar ook chaotisch.’ Om aan dat laatste iets te doen, maakt ze dienstroosters voor de vrijwilligers. Gaandeweg valt haar op dat ‘nieuwkomers’, zoals ze vluchtelingen consequent aanduidt, met allerlei praktische vragen zitten, terwijl er ‘genoeg Nederlanders zoals ik’ bij de beantwoording willen helpen. Die vraag en dat aanbod kunnen online samenkomen, denkt ze , een gedachte die leidt tot haar initiatief OpenEmbassy.
Geholpen door Ahmad Kabakibi, een Syrische programmeur die in een asielzoekerscentrum in Zeeland verblijft, bouwt ze een online-helpdesk die vragen van nieuwkomers aan ‘kennis van Nederlanders’ koppelt. Tien jaar later omvat haar organisatie naast de helpdesk, ook een onderzoeksinstituut. Ongeveer dertig medewerkers en tientallen vrijwilligers zijn er werkzaam.
Met de ervaringen van nieuwkomers als voedingsbron voor beleid ondersteunt OpenEmbassy gemeenten en maatschappelijke organisaties bij de inburgering en integratie van vluchtelingen, arbeidsmigranten, Oekraïners, gezinsmigranten en ongedocumenteerden. Inmiddels is 30 procent van alle gemeenten klant of klant geweest, zegt ze. ‘Dat moeten er natuurlijk meer worden en we zijn ook bezig met Europese uitbreiding’, aldus de 41-jarige Frissen.
Sinds 1 januari is ze bestuurder en niet langer operationeel directeur. ‘Ik heb in de afgelopen tien jaar drie kinderen gekregen, OpenEmbassy was mijn vierde. Na een decennium verantwoordelijkheid dragen, heb ik nu behoefte aan meer speelsheid en luchtigheid. Die verantwoordelijkheid heb ik erg serieus genomen. Dat kan ook niet anders. Als je tegen mensen zegt: ‘Vertrouw je verhaal aan ons toe, dan gaan wij ervoor zorgen dat je situatie beter wordt’, dan moet je dat ook waarmaken.’
Waarom hebben we een systeem opgetuigd dat zo weinig perspectief biedt?
‘Er is voor gekozen prioriteit te geven aan het uit Nederland verwijderen van mensen die geen recht op toelating hebben. Dat gaat ten koste van het snel perspectief bieden aan personen van wie we al weten dat ze mogen blijven. Voor die keuze kun je een cynische verklaring geven, maar het achterliggende probleem is dat we te lang de vraag hebben vermeden: wat kunnen we als land aan? Tegenover het ‘niemand is welkom’ van rechts staat het ‘iedereen is welkom’ van links. Daardoor is het pijnlijke gesprek over wat we aankunnen niet van de grond gekomen.’