PostNL had Sandd nooit mogen inlijven, zegt de hoogste bestuursrechter in Nederland
Overname In 2019 wilde PostNL zijn grootste concurrent Sandd overnemen. De ACM verbood het, maar gesteund door toenmalig staatssecretaris Mona Keijzer heeft het postbedrijf de overname alsnog doorgezet. Dat had volgens het College van Beroep voor het bedrijfsleven niet gemogen.
PostNL had Sandd nooit mogen inlijven. ’s Lands grootste post- en pakketbedrijf had zijn belangrijkste concurrent zes jaar geleden niet mogen overnemen. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft de overname in 2019 terecht verboden.
Dat heeft het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb), de hoogste bestuursrechter in Nederland, dinsdag bepaald. Alle vier de beroepsgronden van PostNL falen. Het is de definitieve uitspraak in de al jaren slepende procedure over de overname van Sandd door PostNL.
Het CBb deed zijn uitspraak in een beroep dat was aangespannen door PostNL. Het post- en pakketbedrijf was het oneens met de blokkade tegen de fusie die de ACM in 2019 opwierp. Volgens PostNL en Sandd was de ‘fusie’, zoals beide partijen de overname voor 130 miljoen euro noemden, noodzakelijk om de dagelijkse brievenbezorging in Nederland overeind te houden. Elk jaar versturen consumenten minder brieven.
ACM overruled
Gesteund door toenmalig staatssecretaris Mona Keijzer (Economische Zaken, destijds CDA) heeft PostNL de overname alsnog doorgezet. Keijzer gebruikte daarvoor meteen na het ACM-verbod een nooit eerder gebruikt artikel in de Mededingingswet om de ACM te overrulen. Volgens haar was het in het algemeen belang dat de universele postdienst (UPD) – de bezorging van brieven en kaarten van consumenten en kleine zakelijke verzenders – gehandhaafd zou blijven.
Een overname van Sandd door PostNL was volgens Keijzer de enige manier om de UPD te kunnen handhaven. Maar dat was niet het geval, zo had de ACM al in 2019 vastgesteld; het College van Beroep voor het bedrijfsleven volgt nu de toezichthouder.
Keijzers beroep op het obscure artikel 47 van de Mededingingswet bleek eerder al illegaal. Het CBb gaf haar hiervoor in 2022 een tik op de vingers. Van het argument dat de overname van Sandd door PostNL goed zou zijn voor de werkgelegenheid voor postbodes, bleef eveneens weinig over. Het aantal postbezorgers daalde van 24.000 (2020) naar 16.000 (2024). Ook stegen de prijzen en nam de kwaliteit van de dienstverlening af. PostNL eist inmiddels subsidie voor het uitvoeren van de UPD, of weigert dat nog langer te doen.
Markt hervormen
Maarten Pieter Schinkel, hoogleraar mededingingseconomie & regulering aan de Universiteit van Amsterdam, pleit al langer voor een structurele hervorming van de Nederlandse postmarkt. Hij noemt het gelijk van ACM vandaag „volledig en zeer terecht” en vindt dat Economische Zaken nu moet doorpakken. „De postmarkt moet op de schop: óf streng reguleren, ook ten behoeve van zakelijke gebruikers, óf de markt herinrichten: de infrastructuur voor brievenpostbezorging losknippen en aanbesteden.” In 2019 waarschuwde Schinkel al dat de consument de dupe zou worden van de acquisitie van Sandd.
Schinkel: „Deze uitspraak van het CBb is nu het sluitstuk van het debat: dit monopolie had nooit gecreëerd mogen worden. Het ministerie zat fout onder Mona Keijzer destijds, en nog steeds. In de voorliggende nieuwe Postwet wordt PostNL nog meer marktmacht gegeven, door de bescherming van de regionale bezorgers tegen monopolieprijzen af te bouwen. We hebben een nieuwe visie op de postmarkt nodig.”
„De discussie over de post lijkt misschien een beetje achterhaald, want wie stuurt er nog een brief? Maar het is ook een mooie testcase: welke rol moet de overheid spelen om de juiste voorwaarden te scheppen voor een goed functionerende markt? Als het al niet lukt om zo’n tastbare brievenmarkt te reguleren of op te knippen, hoe moeten we dan ooit Big Tech-bedrijven als Google aanpakken?”