Armoedebestrijding: cadeaupassen onbruikbaar na faillissement, mogelijk miljoenen aan gemeentegeld verloren
Cadeaukaarten Cadeaupassenbedrijf Groupcard is failliet. Tegoedkaarten die meer dan honderd Nederlandse gemeenten uitdeelden aan onder andere minima en mantelzorgers zijn daardoor waardeloos geworden.
Een wasmachine, een sportabonnement, isolatiemateriaal of kaartjes voor een ‘speelparadijs’: tot voor kort konden inwoners in een derde van de Nederlandse gemeenten voor allerlei aankopen een cadeaukaart van Groupcard krijgen. Gemeenten gebruikten passen van dit bedrijf om specifieke doelgroepen, zoals mantelzorgers, vrijwilligers en mensen met een laag inkomen, te ondersteunen. Op de pas kon een geldbedrag staan of die kon korting bieden op bepaalde goederen of diensten.
Maar nu weigeren de passen dienst: Groupcard ging vorige maand failliet.
Van bedankje tot witgoed
In sommige gemeenten werden de passen voornamelijk gebruikt als een cadeaukaart.
Net als tientallen andere gemeenten zette Deventer bijvoorbeeld 1.300 euro op de passen die mensen konden uitgeven aan isolatiemateriaal om hun huis te verduurzamen en energiearmoede te voorkomen. Ook voor witgoedregelingen was Groupcard populair. Inwoners konden met tegoed op de pas een zuinigere wasmachine of vaatwasser aanschaffen.
Nu Groupcard is ingestort rijst de vraag: waarom zou een gemeente dat via een cadeaukaart doen?
Geitenpaadje
Bestuursjurist Bram Nooitgedagt vermoedt dat de kaarten een geitenpaadje zijn. Nooitgedagt doet promotieonderzoek naar de ruimte die lokale overheden hebben om af te wijken van nationaal beleid. „Op het gebied van inkomenspolitiek is die ruimte zeer beperkt”, vertelt Nooitgedagt. In Nederland mag alleen het Rijk met beleid de inkomens van mensen beïnvloeden. „Dat is niet zo gek, je wil natuurlijk niet dat iemand in Maastricht een hogere uitkering krijgt dan iemand in Groningen.”
Maar, zegt Nooitgedagt, lokale omstandigheden kunnen erg verschillen. Gemeenten zoeken mogelijkheden om sommige inwoners toch te kunnen helpen. „Er zijn gemeenten die twintig minimaregelingen hebben. Dat zijn allemaal initiatieven die ze nemen omdat landelijk beleid in hun ogen tekort schiet.”
„Uit onderzoek blijkt telkens dat geld op een rekening storten het beste werkt én economisch het meest efficiënt is”, zegt Nooitgedagt. Maar juist dat is voor gemeenten praktisch onmogelijk. Voor een specifieke regeling, zoals die voor isolatiemateriaal, vindt hij een waardebon prima. Hij is er minder positief over dat ook algemene ondersteuning wordt geboden via zo’n systeem. Door een pas te geven, wordt ook een keuze gemaakt voor de ontvanger. „Terwijl de inwoner zelf het beste kan voorspellen waar diegene behoefte aan heeft.”