Peruaanse berggids verliest klimaatzaak van Duitse energiereus, maar juristen spreken van ‘historische winst’
Het Duitse energiebedrijf RWE hoeft geen schadevergoeding te betalen aan een Peruaanse berggids die woont onder een smeltende gletsjer. Desondanks zijn klimaatjuristen enthousiast over de uitspraak: grote uitstoters kunnen wel degelijk verantwoordelijk worden gehouden voor klimaatschade.
Na een juridische strijd van tien jaar met een uiterst mediageniek David-versus-Goliath-karakter strandde woensdag de aanklacht van de Peruaanse berggids Saul Luciano Lliuya tegen de Duitse energiereus RWE bij de rechtbank in het Duitse Hamm. De rechter acht het risico op klimaatschade aan zijn huis te klein om RWE een schadevergoeding op te leggen.
Aangespoord door de Duitse ngo Germanwatch richtte Lliuya zijn pijlen tien jaar geleden op RWE. Hij was niet de eerste die een klimaatzaak aanspande, maar bewandelde wel een nieuwe weg: die van de civiele aansprakelijkheid. Daarbij kan de ene burger verantwoordelijk worden gehouden voor schade aan het eigendom van de ander.
RWE neemt bewust klimaatrisico’s
Nu ligt er een uitspraak. Rechter Rolf Meyer van het hof in Hamm wees woensdag de schadeclaim af, maar gaat grotendeels mee in het principiële argument van de klager. Grote CO2-uitstoters kunnen worden verplicht om ‘preventieve maatregelen’ te nemen tegen klimaatschade. ‘Nog voordat de daadwerkelijke kosten zijn gemaakt, kan worden bepaald dat de vervuiler deze kosten moet dragen naar rato van zijn aandeel in de emissies’, schrijft de rechtbank.
RWE neemt als grote uitstoter willens en wetens risico’s, stelt het 139 pagina’s tellende oordeel. ‘Het bedrijf haalt economisch voordeel uit kolengestookte energie en de onvermijdelijke uitstoot van honderden miljoenen tonnen CO2.’
In tegenstelling tot potentiële individuele slachtoffers van die uitstoot, is het grote RWE goed in staat het risico op schade aan derden in te schatten, schrijft de rechtbank. ‘Het bedrijf draagt zodoende ook verantwoordelijkheid.’
In het kort: de kleine klager Lliuya had wel degelijk een zaak tegen de grote uitstoter RWE. De aanklacht liep pas spaak op het laatste stukje: de daadwerkelijke kans op een verwoestende overstroming. Dat risico is volgens de rechter minder dan 1 procent. Daarom gaat RWE – dit keer – vrijuit.
Precedent voor volgende zaken
De klimaatjuristen van Germanwatch vieren de uitspraak echter als een ‘historische’ overwinning. ‘In principe kunnen grote uitstoters aansprakelijk worden gehouden voor de gevolgen van de klimaatcrisis’, stelde Lliuya’s advocaat Roda Verheyen woensdag in een videoconferentie waarin Germanwatch terugblikte op de zaak.
< Klimaat- en mensenrechtenjuristen spreken van ‘winst voor ons allemaal’. >