Poëzie op Rotterdamse vuilniswagens uitgeroepen tot Nederlands erfgoed
De gedichten die al tientallen jaren te zien zijn op lokale Rotterdamse vuilniswagens zijn dinsdag uitgeroepen tot Nederlands immaterieel erfgoed. Honderden nationale en internationale dichters prijken inmiddels met hun teksten op de zijkanten van de vuilniswagens.
Het eerste gedicht verscheen in 1988 op een Rotterdamse vuilniswagen. De toenmalige stadsdichter, wijlen Jules Deelder, schreef ‘Het gedicht is een bericht’. Deze tekst is ook omgedoopt tot de titel van het project en verschijnt ieder jaar op een van de vrachtwagens.
Het proces werkt als volgt: de gemeente Rotterdam geeft de culturele instelling Poetry International een seintje wanneer er nieuwe vuilniswagens en straatvegers worden geleverd. Poetry International kiest vervolgens passende gedichten die veelal zijn geschreven door Nederlandse en buitenlandse dichters. De gedichten blijven op de voertuigen geplakt totdat de vuilniswagen of straatveger wordt vervangen.
Toegankelijke poëzie
Het idee voor de rijdende gedichten komt van de Rotterdamse kunstenaar Hans Abelman. Hij wilde poëzie zo toegankelijk mogelijk maken voor Rotterdammers. Vervolgens pitchte hij zijn plan met succes bij Poetry International en het Rotterdamse vuilnisbedrijf Roteb. Speciaal voor het project kreeg het vuilnisbedrijf zelfs twaalf nieuwe vuilniswagens.
‘Dat we er niet over praten,
betekent niet dat het niet gebeurde’
scholier Lea Nölling (2024)
Identiteit van de stad
Auke Bullema, woordvoerder stadsbeheer bij de gemeente Rotterdam, diende de aanvraag om de gedichten aan te merken als immaterieel erfgoed in bij het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland. Dat deed hij onder meer namens de gemeente Rotterdam en Poetry International. Bullema zegt dat de aanvraag is ingediend omdat ‘we merkten dat Rotterdammers de gedichten herkennen als onderdeel van de identiteit van de stad’. ‘De gedichten zijn inmiddels ook van de mensen op straat.’
Als de horizon dichtbij komt,
valt het droombeeld weg
Véronique Pittolo
In lijn met de kernwaarde van het project zegt Bullema dat hij het idee wil doorbreken dat poëzie ‘alleen voor boekenwurmen of intellectuelen is’. De gemeente wil het project daarom nog breder trekken door in de toekomst niet alleen de gedichten te selecteren van erkende dichters die bij de festivals van Poetry International verschijnen, maar ook die van ‘gewone’ Rotterdammers.
Tekst van een scholier
Inmiddels rijden er al twee vuilniswagens rond met een gedicht dat door inwoners van Rotterdam is geschreven. Zo is de tekst ‘Dat we er niet over praten, betekent niet dat het niet gebeurde’ van scholier Lea Nölling al twee jaar te zien op een vuilniswagen. Zij won een lokale dichterswedstrijd onder middelbare scholieren.
en
De bron valt droog, het vuur woedt voort
de terugweg wordt steeds langer
#
Zonen en dochters zijn de voortzetting van oorlog met andere middelen
#
Soms kom ik mezelf tegen
en dan zeg ik niet eens gedag
./.