Kritiek op camerabrillen laait verder op: drie organisaties slepen Meta voor de rechter
Camerabrillen Belangenorganisaties de Consumentenbond, Offlimits en The Firewall gaven Meta twee weken om hun omstreden AI-brillen aan te passen. Dinsdag is die termijn verstreken. Nu stappen de organisaties naar de rechter. „Het moet nú gebeuren.”
Een samenleving waarin iedereen elkaar makkelijk kan filmen? Dat moeten we niet willen, stellen drie belangenorganisaties. Samen trekken ze op tegen de omstreden camerabril van Meta. De bril heeft naast een kleine camera ook ingebouwde speakers, een AI-assistent en stembediening.
Offlimits, een expertisecentrum dat online misbruik bestrijdt, stuurde in samenwerking met het burgerinitiatief The Firewall, een nieuw onderzoeks- en procesplatform dat zich richt op Big Tech, een sommatiebrief naar Meta waarin ze het techbedrijf opriepen om binnen twee weken de bril aan te passen of het uit de schappen te halen zolang mensen er stiekem mee gefilmd kunnen worden. Dinsdag is die termijn verstreken. Samen met de Consumentenbond, die een soortgelijke sommatiebrief stuurde, willen de organisaties een kort geding tegen het techbedrijf aanspannen bij de rechtbank in Amsterdam.
Offlimits, een expertisecentrum dat online misbruik bestrijdt, stuurde in samenwerking met het burgerinitiatief The Firewall, een nieuw onderzoeks- en procesplatform dat zich richt op Big Tech, een sommatiebrief naar Meta waarin ze het techbedrijf opriepen om binnen twee weken de bril aan te passen of het uit de schappen te halen zolang mensen er stiekem mee gefilmd kunnen worden. Dinsdag is die termijn verstreken. Samen met de Consumentenbond, die een soortgelijke sommatiebrief stuurde, willen de organisaties een kort geding tegen het techbedrijf aanspannen bij de rechtbank in Amsterdam.
Vooral vrouwen lijken slachtoffer te zijn van de Metabril. Ook in Nederland: deze zomer las De Telegraaf een aantal weken mee in de besloten Telegramgroep ‘Hard genieten’ (inmiddels offline) met meer dan 32.000 leden. In het kanaal werden „ladingen” filmpjes gemaakt met Meta-brillen „van zeker honderden verschillende vrouwen in Nederland” gedeeld die waren opgenomen op stranden, festivals, in supermarkten en zelfs tijdens erotische feesten, aldus de krant.
De maatschappelijke kritiek tegen de ‘gluurbril’ nam in de afgelopen maanden van alle kanten toe. Ook de Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwde voor het gebruik van de brillen: zonder toestemming van degene die wordt gefilmd, is de gebruiker vrijwel altijd in overtreding van de privacywetgeving. Ook het Europees Comité voor gegevensbescherming EDPB, het collectief van de Europese toezichthouders, buigt zich over het vraagstuk en zal over een paar weken met zijn oordeel komen. In antwoord op Kamervragen laat het kabinet weten dat oordeel af te wachten voor verdere besluitvorming.
Surveillancestaat
Maar dat proces verloopt te traag, zegt Eric Smit, oprichter van The Firewall, op het kantoor van Offlimits in Amsterdam. „Het moet nú gebeuren, we kunnen niet wachten.”
Het is van belang om nu op te treden tegen de bril om „toekomstige slachtoffers te voorkomen”, vult Offlimits-directeur Robbert Hoving aan.
Op de hulplijn voor online misbruik van Offlimits hebben zich al enkele slachtoffers van de Meta AI-bril gemeld. Ze zijn gefilmd op straat, tijdens het uitgaan, op hun werk en op het strand. In sommige gevallen zijn de slachtoffers minderjarig.
Volgens de organisaties handelt Meta in strijd met een groot aantal bepalingen van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). „Je mag pas filmen, en dus iemand anders persoonsgegevens verwerken, als je daarvoor een rechtsgeldige reden hebt”, legt Hanna van Til uit, die werkzaam is als juridisch adviseur voor Offlimits. Bij beelden die zijn gemaakt met de Meta-bril is daarvan bijna nooit sprake, zegt Van Til, wat het verwerken onrechtmatig maakt.
Ook perkt de bril meerdere grondrechten in, beargumenteren de organisaties in hun sommatiebrief. Zoals het recht op privacy, het recht op vrijheid van meningsuiting en het recht op vergadering en vereniging. Van Til: „Durf je je nog te uiten op het moment dat je weet dat je altijd gefilmd kan worden? Durf je nog te demonstreren?”
Bij iemand met een telefoon zijn omstanders zich meer bewust van de camerafunctie, bij een bril is dat niet zo, betogen de initiatiefnemers. Bovendien past de bril volgens Smit in een reeks van vergelijkbare producten, zoals videodeurbellen. „We stevenen af op een surveillancestaat zoals George Orwell die in 1984 heeft beschreven – met een vaart die we nooit voor mogelijk hadden gehouden. Als we dit niet tegenhouden, wat gaan we dan nog meer krijgen?”