Trouw Duurzame 100: Deze tien initiatieven laten zien dat eten bereiden en produceren ook met respect voor mens en natuur kan
De verkiezing van de honderd duurzaamste initiatieven van Nederland gaat weer van start, met als eerste de tien inititatieven in de categorie landbouw & voedsel. Op nummer 1 zet de jury van de Duurzame 100 Mensa Mensa, een bruisende buurtkeuken in Rotterdam-Zuid. De onderliggende stichting Public Food timmert hard aan de weg met haar baanbrekende visie op voedsel als basisvoorziening.
1. Public Food/Mensa Mensa
Goed voedsel is geen luxe, maar een eerste levensbehoefte. En daarom zouden we het systeem wezenlijk anders moeten organiseren. Niet volgens de wetten van de markt, maar zoals we dat bij bijvoorbeeld drinkwater en onderwijs allang doen: als toegankelijke basisvoorziening. Dat is in een notendop de filosofie van de sociale onderneming Public Food uit Rotterdam.
Die visie brengt de stichting zelf sinds 2023 in de praktijk met buurtrestaurant Mensa Mensa in de Rotterdamse wijk Feijenoord. Daar kan iedereen voor 5 euro een betaalbare warme maaltijd krijgen. Wie meer kan missen, mag een solidariteitsbijdrage betalen, zodat de prijzen voor iedereen betaalbaar blijven.
De Duurzame 100
Jaarlijks organiseert Trouw de verkiezing van honderd projecten die de wereld duurzamer maken. De komende weken publiceert Trouw de winnaars in tien categorieën. Lezers konden eerder dit jaar nominaties insturen. De projecten zijn beoordeeld door een onafhankelijke jury.
Maar Mensa Mensa dient veel meer doelen: er zijn gratis kooklessen voor kinderen. In een buurtkeuken kunnen buurtbewoners ‘mealpreppen’: ze koken dan samen in drie uur tijd drie maaltijden om de hele week gezond van te kunnen eten. Op die manieren vinden jaarlijks vele tienduizenden gezonde maaltijden hun weg naar de wijk. Juist naar de mensen voor wie een gezonde maaltijd niet altijd betaalbaar of vanzelfsprekend is.
Bekijk hier de nummers 2 tot en met 10 in de categorie Landbouw en Voedsel:
Theorie en praktijk
“Public Food zet op theoretisch niveau een model neer dat de kijk op voedsel echt kan veranderen”, analyseert D100-jurylid Atoesa Farokhi. Zij is als milieuwetenschapper bij Amsterdam Green Campus gespecialiseerd in de landbouwtransitie. “Maar ze laten met Mensa Mensa ook heel tastbaar zien wat het resultaat van die verandering kan zijn.”
Dat verhaal krijgt bovendien breder weerklank. Dit jaar opende Public Food een tweede Mensa Mensa in Amsterdam-Zuidoost. “En we merken dat meer gemeenten bezig zijn met een voedselvisie, waarbij ze interesse hebben om een Mensa Mensa-achtige voorziening op te zetten”, vertelt Floris Visser, directeur van Public Food.
Hij heeft inmiddels contact met zes andere gemeenten. Ook organiseerde de stichting samen met de provincie Zuid-Holland een symposium over voedsel als landelijke basisvoorziening. “Toen we begonnen was dit onderwerp nog een niche, maar de overheid krijgt er meer aandacht voor.” De volgende stap is dat aandacht ook echt tot investeringen leidt. “In Amsterdam ligt er nu een voedselvisie met een uitvoeringsagenda en een bedrag op de begroting.”
Oplossing voor de landbouw
Bij het idee van voedsel als basisvoorziening snijdt het mes in feite aan drie kanten, denkt Farokhi. Dat het mensen in achterstandsposities kan helpen aan meer voedselzekerheid, is makkelijk te beredeneren. En dat goed voedsel dan helpt om de gezondheid van wijkbewoners te verbeteren, sluit daar logisch bij aan. “Maar het kan ook van betekenis zijn in de discussie over de toekomst van de landbouw”, benadrukt ze.
“We voeren nu vaak discussies over dat de landbouw anders moet produceren, maar dat de consument niet bereid om de prijs daarvoor te betalen”, redeneert Farokhi. “Maar wanneer je gezond en duurzaam voedsel als een basisvoorziening beschouwt, valt die redenering in feite weg. Het knappe van Public Food is dat ze op die manier het hele voedselsysteem omdenken.”