Opinie: Laat macht van agrarische sector niet groter worden dan die van de rechter
Als het kabinet echt iets wil doen tegen de polarisatie op het platteland die allang aanwezig is door het gebruik van pesticiden, dan moet het geen tijd verspillen aan een ‘omgevingsdialoog’, maar de regie pakken voor effectieve maatregelen.
Het meest trieste onderdeel van het Convenant toekomstbestendige gewasbescherming, dat op 14 juli is getekend, is toch wel de ‘omgevingsdialoog’. Vanuit een totale miskenning van de zorgen van omwonenden over landbouwgif worden opnieuw geen afspraken gemaakt over een daadwerkelijke reductie van bestrijdingsmiddelen.
Nee, een ‘voortdurende omgevingsdialoog’ zou polarisatie moeten tegengaan en de maatschappelijke verhoudingen weer moeten verbeteren. Getekend: de agrarische sector. Niet getekend: de omgeving.
Moeten wij, omwonenden van intensief bespoten landbouwpercelen, dit convenant echt serieus nemen? Al zo’n 25 jaar trekken verschillende omwonendengroepen bij overheden aan de bel met zorgen over pesticiden. Keer op keer wordt ingezet op ‘dialoog’ of worden reductiemaatregelen beloofd, maar dan wel ‘in overleg met de sector’.
De spreekwoordelijke kalkoen mag steeds weer meebeslissen over het kerstdiner. Met het kabinet-Jetten kregen we hoop: zou het met D66 wél lukken om een echte reductie van landbouwgif te bewerkstelligen?
Nee, een ‘voortdurende omgevingsdialoog’ zou polarisatie moeten tegengaan en de maatschappelijke verhoudingen weer moeten verbeteren. Getekend: de agrarische sector. Niet getekend: de omgeving.
Auteurs: Jonna Vernes en Inge Dijkinga, Westerveld. Janique Huijbregts, Sint-Michielsgestel. Gitta Visser, Hollands Kroon. Laura Redeker, Horst aan de Maas.
In het openbare webinar dat de landbouworganisaties hielden bij wijze van achterbanraadpleging voor het convenant, pochte voorzitter Ger Koopmans van boerenorganisatie LTO over zijn invloed op het coalitieakkoord. Waar de politieke partijen voorstelden (eindelijk!) met bindende wetgeving te komen, was het Koopmans gelukt om daar een ‘bindend convenant’ van te maken. Dus een convenant, dat bestaat uit vrijwillige afspraken, maar dan wel bindend? Dat beloofde sowieso al weinig goeds.
Geen concrete doelen
Het convenant dat nu is getekend blijkt inderdaad weinig meer dan een lege huls. Wel knap om 21 pagina’s te vullen zonder concrete doelen of echte maatregelen. De twee maatschappelijke organisaties die aan tafel zaten, LandschappenNL en Natuur & Milieu, hebben zich teruggetrokken wegens gebrek aan vertrouwen dat dit slappe akkoord tot de nodige verandering zal leiden.
Maar opvallend genoeg maakt staatssecretaris Silvio Erkens hier geen enkele opmerking over in zijn brief over het convenant. Vindt hij het niet erg dat het convenant is gesloten zonder enig maatschappelijk draagvlak?
Landbouwakkoord
Wat is het convenant nu eigenlijk waard? Een vergelijking met het Landbouwakkoord dat in 2023 klapte omdat één partij niet wilde tekenen – LTO – maakt het verschil in status van de partijen aan tafel pijnlijk duidelijk. LTO kan in het convenant zetten wat het wil, want zonder haar klapt de boel.
Maar als een natuurorganisatie het er niet mee eens is, rijdt de trein gewoon verder. Dat lijkt ons allesbehalve een gelijkwaardige onderhandeling. Wat ons betreft is dit convenant, zonder enige handtekening van het maatschappelijk middenveld, overduidelijk geklapt.
Wat omwonenden en natuurorganisaties de afgelopen jaren wél voor elkaar hebben gekregen, is dat zij gelijk kregen van de rechter als het om hun bescherming ging. In Limburg moest een lelieteler volledig stoppen met spuiten omdat het intensieve gebruik van pesticiden een te groot gezondheidsrisico vormde voor omwonenden tot op 250 meter van het perceel.
Democratische rechtsstaat
In Drenthe is geoordeeld dat telers moeten kunnen bewijzen dat hun bestrijdingsmiddelen geen schade toebrengen aan Natura 2000-gebieden; anders zijn zij vergunningsplichtig. De overheid moet met spoed aan de slag om uitvoering te geven aan deze rechterlijke uitspraken – in plaats van met de sector te blijven zoeken naar compromissen. Het lijkt ons zeer onwenselijk, en zelfs gevaarlijk voor de democratische rechtsstaat, als we de macht van de agrarische sector groter laten worden dan die van de rechter.
Dus huiswerk voor de coalitie deze zomer: kom met echte bescherming van omwonenden en de natuur tegen bestrijdingsmiddelen. Het aantal parkinsonpatiënten groeit, insectensoorten verdwijnen en rechterlijke uitspraken wachten op opvolging. Als het kabinet echt iets wil doen tegen de polarisatie op het platteland, dan moet het geen tijd verspillen aan een ‘omgevingsdialoog’, maar de regie pakken voor echte maatregelen.
