Dutilhhuis

Zelfs moedermelk is vervuild. Waar wacht de overheid nog op?

Het bewijs dat moedermelk vaak te veel pfas bevat, stapelt zich al jaren op. Stel de belangen van de chemische industrie niet langer boven die van zwangere vrouwen en kinderen, schrijven Nina Pierson en Sterre van Rossem.

Niets is zo puur en kwetsbaar als een baby. En misschien is er geen zuiverder symbool van de veilige ondersteuning van die baby dan moedermelk. We noemen het niet voor niets vloeibaar goud. Ziekenhuizen doen er alles aan om moeders op gang te helpen. Op iedere verpakking kunstvoeding staat dezelfde boodschap: ‘Borstvoeding is de beste voeding voor je baby’.

En geen wonder. Moedermelk bevat de perfecte combinatie van voedingsstoffen, antilichamen en bioactieve stoffen: zo’n 200 verschillende suikerpolymeren, ruim duizend eiwitten en miljoenen levende cellen, waaronder immuunversterkende witte bloedcellen die beschermen tegen infecties en ziektes, en darmen en hersenen ondersteunen.

Uit onderzoek van het RIVM blijkt nu dat zelfs dit vloeibare goud vervuild is (Trouw, 2 juli). In alle onderzochte monsters moedermelk werden pfas aangetroffen. Bij een op de vijf vrouwen zelfs in concentraties waarbij schadelijke effecten voor baby’s niet langer kunnen worden uitgesloten. Het gaat niet om een vervuild riviertje of een boerensloot waar de meesten van ons nooit komen, maar om moedermelk. De kwetsbaarste groep in onze samenleving krijgt onze chemische erfenis letterlijk doorgegeven.

‘Dat moeten we internationaal aanpakken.’

Aldus de extreem-rechtse VVD. Zoals altijd bedoelt men: geld en kapitaal boven gezondheid

Moeders in de buurt van Chemours

Vindt u dat schokkend? Houd u dan maar vast. Want we weten dit niet pas sinds gisteren. Al jaren stapelt het bewijs zich op. In 2022 maakte Zembla een uitzending hierover genaamd ‘Het pfas-schandaal’. De programmamakers lieten moedermelk onderzoeken van moeders die in de buurt van Chemours wonen. Daaruit bleek dat hun melk gemiddeld tien keer meer pfas bevatte dan de Europese veiligheidsnorm voorschrijft.

Pfas breken nauwelijks af. Ze hopen zich op in ons lichaam. Ze passeren de placenta en komen terecht in moedermelk. Juist baby’s krijgen daardoor, kilo voor kilo lichaamsgewicht, de hoogste blootstelling. Toxicologen spreken over maternal offloading: het moederlichaam draagt een deel van de opgebouwde chemische belasting over op haar kind. De moeder raakt een deel kwijt. Haar baby neemt het over.

Pfas staan bovendien niet op zichzelf. Samen met microplastics, weekmakers, bisfenolen en andere industriële chemicaliën vormen ze een groeiende chemische belasting die inmiddels is doorgedrongen tot ons bloed, onze placenta’s, embryo’s en dus ook moedermelk.Quote van .

De moeder raakt een deel van de pfas kwijt. Haar baby neemt het over.

Vooral geen nationale regels

Twee weken geleden stemde de Tweede Kamer over een reeks moties die pfas werkelijk hadden kunnen beperken. De vergaande moties van Kostic (Partij voor de Dieren) en Zalinyan (Pro) om pfas in bestrijdingsmiddelen en consumentenproducten te verbieden werden door de regering ontraden. Hun etiketteringsmotie, om consumentenproducten die pfas bevatten te labelen, is wel aangenomen – waarmee de verantwoordelijkheid weer in de schoot van de consument geworpen wordt.

Wat overbleef: moties om vooral géén nationale regels te maken die verder gaan dan Europa en om eerst een kosten-batenanalyse af te wachten. ‘We kunnen geen dammen in de Maas of de Rijn leggen’, klinkt het bij de VVD. ‘Dat moeten we internationaal aanpakken.’ Zo verhuist de verantwoordelijkheid naar Brussel. En naar later. Terwijl het RIVM én tal van wetenschappers juist benadrukken dat bedrijven en overheden aan zet zijn en dat een verbod op pfas de effectiefste maatregel blijft.

Een verbod op pfas blijft de effectiefste maatregel

Ondertussen spreken verschillende partijen zich uit als beschermers van het ongeboren leven. Kennelijk accepteren diezelfde partijen zonder moeite dat baby’s al vóór hun geboorte en tijdens hun eerste voeding worden blootgesteld aan stoffen waarvan we weten dat ze zich levenslang in het lichaam kunnen ophopen. 

OPINIE: Nina Pierson is auteur, journalist en podcastmaker. Sterre van Rossem is auteur en copywriter