‘Grip op migratie’ is een illusie. Migratie is here to stay
COMMENTAAR TROUW
Sinds een aantal jaar is ‘grip’ een politiek sleutelwoord. De frase ‘grip op migratie’ groeide uit tot een soort beleidsmantra.
Dat burgers naar een vorm van houvast verlangen is goed te begrijpen. Er is al zo weinig waar burgers of overheden grip op hebben. Klimaat, kunstmatige intelligentie, de democratie onder druk – het lijken stuk voor stuk ongrijpbare fenomenen, waarbij ‘erger voorkomen’ voor politici het hoogst haalbare schijnt.
De wens om dan tenminste migratie wél in goede banen te leiden is ook best voor te stellen. Er staat bovendien ook wat op het spel. De houdbaarheid van de verzorgingsstaat, zoals die in de twintigste eeuw is opgebouwd, hangt voor een deel samen met demografische ontwikkelingen.
In plaats van naar grip op de vraag hoeveel mensen hier aankomen en of iedere uitgewezen migrant meteen vertrekt, zou het accent ook kunnen liggen op het benutten van de kansen die migratie biedt
Toch is de belofte van ‘grip op migratie’, die vanuit het midden van de politiek gedaan wordt in de hoop radicaal- en extreemrechts de wind uit de zeilen te nemen, niet zonder risico’s. Wie grip belooft, moet ervoor oppassen niet vooral teleurstelling te oogsten.
In de praktijk is de werkelijkheid te weerbarstig voor zulke grote beloftes. Uit twee afzonderlijke Haagse beleidsevaluaties bleek de afgelopen weken dat het belangrijkste instrument om ‘grip’ te krijgen – deals met ‘derde landen’ – vooralsnog nauwelijks effect gesorteerd heeft. In onderkoeld ambtenarenjargon noemden de onderzoekers irreguliere migratie ‘beperkt beïnvloedbaar’. Geopolitieke ontwikkelingen, EU-beleid en conflicten hebben veel meer invloed.
Anders gesteld: wanneer het elders in de wereld regent, is het onmogelijk het in Nederland helemaal droog te houden. Het is bij veel migratievraagstukken moeilijk, zo niet onmogelijk, om met respect voor de mensenrechten effectieve interventies te plegen.
Bekijk pragmatisch welke sectoren om wat voor type arbeidsmigratie vragen
En wanneer de beloofde grip uitblijft, is de verleiding groot dat politici naar telkens draconischere maatregelen grijpen, in de hoop dat migranten dan wel wegblijven. Die race naar de bodem is overigens al ingezet, bijvoorbeeld door de capaciteit in azc’s af te schalen zodra de ‘instroom’ even afneemt. Dit soort beleid heeft vooral telkens nieuwe opvangcrises tot gevolg.
Moeten politici alles dan maar op zijn beloop laten? Toch niet. In plaats van naar grip op de vraag hoeveel mensen hier aankomen en of iedere uitgewezen migrant meteen vertrekt, zou het accent ook kunnen liggen op het benutten van de kansen die migratie biedt. Juist voor het stutten van de verzorgingsstaat, waarover bezorgde politici zich vaak uitlaten.
Neem bijvoorbeeld bestaande belemmeringen om te werken zoveel mogelijk weg. En bekijk pragmatisch welke sectoren om wat voor type arbeidsmigratie vragen. Daar valt wel degelijk enigszins op te sturen.
Ook voor de komende decennia geldt: migratie is here to stay. Zeker de opwarming van de aarde zal daaraan bijdragen. Pragmatisme is dan ook een realistischer houding dan principiële, maar uiteindelijk futiele weerstand. Open samenlevingen kennen volop uitdagingen, maar zijn door de bank genomen beter in het creëren van duurzame welvaart dan gesloten samenlevingen. Laat politici dát uitdragen, in plaats van grip te beloven zonder die belofte waar te kunnen maken.