Michiel Servaes: ‘Ik weiger te geloven dat Nederland gewoon een rechts land is, zoals vaak wordt gezegd’
Oxfam Novib-directeur Michiel Servaes wil de eerste voorzitter worden van Progressief Nederland (Pro). Hij ziet een gebrek aan lef onder progressieven. ‘Ik weet niet of het woord ‘links’ bewust vermeden wordt. Ik hoop het niet. Natúúrlijk zijn we links.’
Het lukt ons kabinet niet eens om de Amerikaanse aanval op Iran, die evident in strijd is met internationaal recht, te veroordelen
Er zit iets moois, ‘politiek-romantisch’ aan een openbare kandidatuur, vindt Michiel Servaes. ‘Je maakt jezelf kwetsbaar. Ik had een boek kunnen gaan schrijven, of kunnen solliciteren op een baan achter de schermen waarvan niemand het ooit hoort als ik het niet word. Maar als ik predik dat links-progressieven moediger moeten zijn, moet ik zelf óók durven.’
U schreef onlangs op LinkedIn dat een vierde Rode Lijn-demonstratie een ‘mars voor herstel van moraliteit en de rechtsstaat’ zou moeten zijn. Is dat een serieus plan?
‘We zijn continu bezig met nieuwe plannen. Al zijn er hier soms ook mensen die twijfelen of het überhaupt zin heeft. Zij zeggen: we stonden er bij de Rode Lijn met een kwart miljoen en nóg hebben ze niet geluisterd. Herstel van moraliteit is breder, maar Gaza staat voor mij symbool voor het verlies ervan. Omdat we het hebben laten gebeuren, terwijl we het allemaal live op onze telefoons konden volgen. En omdat het daar gewoon kon gebeuren, zie je het nu overal de spuigaten uitlopen. Het lukt ons kabinet niet eens om de Amerikaanse aanval op Iran, die evident in strijd is met internationaal recht, te veroordelen.’
Dit conflict [Gaza] verschilt van andere conflicten, niet alleen in schaal en ernst, maar ook omdat hier onze zogenaamde bondgenoot bij betrokken is, waar we een handelsverdrag mee hebben, waar we wapens aan leveren en bij kopen
Kwam u door Gaza tot de conclusie dat het Westen zijn moraliteit kwijt is?
‘We hebben natuurlijk Srebrenica gehad, en langer geleden de Holocaust, dus het is niet zo dat we plotseling uit het paradijs verjaagd zijn, maar er is bij mij door Gaza iets gekanteld. Iets gebroken, eigenlijk. En ik denk bij veel mensen in Nederland. Toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Casper Veldkamp ging naar Srebrenica om zijn excuses aan te bieden voor onze rol bij die genocide. Op datzelfde moment was de hongersnood in Gaza op zijn hoogtepunt. Ik vind dat absurd, dat je pretendeert geleerd te hebben van je geschiedenis en ondertussen dit niet alleen laat gebeuren, maar het ook faciliteert. Dit conflict verschilt van andere conflicten, niet alleen in schaal en ernst, maar ook omdat hier onze zogenaamde bondgenoot bij betrokken is, waar we een handelsverdrag mee hebben, waar we wapens aan leveren en bij kopen.’
Ziet u dat verlies van moraliteit ook op andere terreinen?
‘Hier in Nederland was er even een gevoel van opluchting, na Schoof, ook bij mij (het kabinet-Schoof werd op 23 februari 2026 opgevolgd door het kabinet-Jetten, red.). Maar dat was onterecht. Dit is gewoon weer een rechts kabinet. Onder Rob Jetten (D66) blijft 90 procent van de bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking staan. Op veel terreinen zie je een gapend gat tussen wat de ruime meerderheid van de Nederlanders wil, bijvoorbeeld hogere belasting voor superrijken of rechtvaardig klimaatbeleid, en wat dit kabinet in de praktijk doet. Ik weiger me daarbij neer te leggen. Ik weiger ook te geloven dat Nederland gewoon een rechts land is, zoals vaak wordt gezegd.’
Het meest pijnlijke is dat mij en Oxfam Novib steeds weer antisemitisme wordt verweten. Terwijl: als je twee keer googlet, weet je wat mijn achtergrond is.
U bent de laatste jaren een omstreden figuur in rechtse kringen geworden. De PVV diende een motie in om leden van het Koninklijk Huis niet meer aanwezig te laten zijn op Oxfam-evenementen. GeenStijl vergeleek u met een Hamas-kopstuk. De Telegraaf schreef op basis van onderzoek door een aan de Israëlische overheid gelieerde organisatie dat Hamas bij Oxfam Novib en andere hulporganisaties een vinger in de pap zou hebben.
‘We hebben een keuze gemaakt om ons als organisatie scherper te profileren. Dat betekent, blijkbaar, dat je onder vuur komt te liggen en dat alles persoonlijk wordt. Het meest pijnlijke is dat mij en Oxfam Novib steeds weer antisemitisme wordt verweten. Terwijl: als je twee keer googlet, weet je wat mijn achtergrond is. Mijn moeder is Joods en moest als kind onderduiken. In mijn familie leven herinneringen aan wat antisemitisme echt kan doen. Dit soort ongefundeerde, absurde beschuldigingen schaden bovendien de strijd tegen welke vorm van discriminatie dan ook.’
U kondigde aan stappen te ondernemen tegen De Telegraaf. Heeft u dat gedaan?
‘De Telegraaf heeft tientallen stukken geplaatst over mij of Oxfam Novib, inclusief columns. Een rode draad daarin waren antisemitismeverwijten of de beschuldiging van het hebben van banden met terroristische groepen. Laster. Uiteindelijk is het tot een stevig gesprek gekomen met de hoofdredacteur. Het is aan hen om te schrijven wat ze willen, maar dit soort publicaties hebben gevolgen voor mijn collega’s daar, die onder levensgevaarlijke omstandigheden functioneren, en die sinds deze week geen officiële registratie meer hebben om in Israël en Palestina te mogen werken.’
Wat betekent dat?
‘Dat ze daar volgens Israël niet mogen werken. Ze zijn in feite vogelvrij. Verder kan ik daar publiekelijk niet over praten.’