Beeldvorming staat ver af van de feiten: asielmigrant is niet crimineler dan een ander
Beeld: © WODC
Protesten tegen azc’s of noodopvang komen vaak voort uit angst voor onveiligheid. Het is een veelgehoorde vraag onder sceptische omwonenden: ‘Kan mijn dochter straks nog veilig over straat fietsen?’
Toch komen asielmigranten niet bovenmatig veel voor in de misdaadcijfers.
Dat blijkt uit cijfers die het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) vandaag publiceert, nadat de Tweede Kamer daar om had gevraagd. ‘Van alle asielmigranten is het dus echt een kleine minderheid die wordt verdacht van crimineel gedrag’, benadrukt onderzoeker Sanne Noyon op haar werkplek in Den Haag. ‘Maar de nuance in het debat is ver te zoeken.’
‘Bovendien worden de meeste seksuele misdrijven gepleegd door bekenden van het slachtoffer, zoals een familielid of ex-partner. Dus dat zijn doorgaans niet de asielmigranten
Van de 112.745 mensen die vorig jaar in de (nood)opvang zaten, werd 3 procent aangemerkt als verdachte van een misdrijf. Zij werden 7.515 keer door de politie als verdachte geregistreerd. In 130 gevallen (1,7 procent) ging het om een seksueel delict. Er was 1.165 keer (16 procent) sprake van geweldssituaties als mishandeling, stalking of bedreiging. Het meest voorkomende misdrijf onder asielmigranten is winkeldiefstal (36 procent).
In totaal werden 3.270 asielmigranten 7.515 keer geregistreerd als verdachte van een misdrijf. Dat is toch niet weinig.
‘Dat hangt ervan af hoe je ernaar kijkt. Je wilt natuurlijk het liefst dat er geen criminaliteit is, maar dat is een illusie – er bestaat geen samenleving zonder criminaliteit. Over heel 2025 is het aantal verdachten onder de Nederlandse bevolking nog niet bekend, over 2024 wel. Dat jaar maakten asielmigranten 2,5 procent uit van alle verdachten die de politie in Nederland registreerde. Onder die verdachten ging het bij 16 procent om gewelds- en seksuele misdrijven en bij 15 procent om vernieling. Voor verdachten binnen de algemene Nederlandse bevolking waren die aandelen vergelijkbaar.
‘Bovendien worden de meeste seksuele misdrijven gepleegd door bekenden van het slachtoffer, zoals een familielid of ex-partner. Dus dat zijn doorgaans niet de asielmigranten. Het beeld dat je vaak hoort, dat zij allemaal verkrachters en moordenaars zijn, klopt dus feitelijk niet.’
Het aantal verdachten onder asielmigranten nam vorig jaar toe met bijna 300.
‘Ja, maar het aantal mensen in de opvanglocaties steeg tegelijkertijd met 7 procent. Al sinds 2019 is het percentage verdachten onder asielmigranten in de opvang constant (met 4 procent in 2019-2020 en 3 procent in 2021-2025, red.), terwijl het aantal personen in de opvang hard is gestegen. Bovendien zijn er nu veel meer noodopvanglocaties, waar de omstandigheden vaak niet zo optimaal zijn als het COA zou willen. […]
Maar de criminaliteit onder COA-bewoners heeft feitelijk niet de omvang die je zou verwachten als je naar alle berichtgeving kijkt
U zegt eigenlijk: het valt allemaal wel mee.
‘Er bestaat criminaliteit onder COA-bewoners, dat hoeven we niet te ontkennen. En het is begrijpelijk dat mensen daar bang voor zijn, zeker als je heftige verhalen hoort over moord of verkrachting. Maar de criminaliteit onder COA-bewoners heeft feitelijk niet de omvang die je zou verwachten als je naar alle berichtgeving kijkt. Wat misgaat haalt het nieuws, wat goed gaat, daar hoor je weinig over. Lokaal zie je ook grote verschillen. In Ter Apel, waar het aanmeldcentrum al jaren overvol zit, is het beeld heel anders dan op vele locaties waar heel weinig gebeurt.
‘We weten dat het COA kampt met grote capaciteitsproblemen. De organisatie heeft weinig bewegingsruimte, mede doordat sommige gemeenten terughoudend zijn om asielmigranten op te vangen. Door de hele tijd de nadruk te leggen op criminaliteit, wordt dat probleem alleen maar groter, zoals je ziet aan de reacties van mensen, met rellen en geweld, als ergens een opvangcentrum wordt geopend.
‘Omwonenden vragen zich af: kan mijn dochter nog wel veilig naar school fietsen? Zo’n vraag wordt beantwoord met veel emotie en weinig feiten. Ik hoop dat dit rapport bijdraagt aan een feitelijker debat. Als je kijkt naar het grote aantal asielmigranten in de opvang en de werkelijke cijfers van crimineel gedrag, zie je dat je voor het overgrote deel van deze mensen helemaal niet bang hoeft te zijn.’