Energiecrisis heeft slechts beperkt effect op inkomens van huishoudens, stelt het CPB. Behalve voor mensen met grote, oude koopwoningen en bewoners van sociale huurwoningen.
Gas- en olieprijzen De financiële gevolgen van de energiecrisis vallen voor de meeste Nederlandse huishoudens mee, concludeert het Centraal Planbureau (CPB). Voor twee specifieke groepen geldt dat niet: mensen met grote, oude koopwoningen en bewoners van sociale huurwoningen.
De energiecrisis, veroorzaakt door de Iranoorlog, heeft voor de meeste Nederlandse huishoudens slechts „beperkte” effecten op de besteedbare inkomens. Dat concludeert het Centraal Planbureau (CPB) in een donderdag verschenen analyse. Die conclusie geldt alleen lang niet voor iedereen. „De financiële gevolgen van de oorlog verschillen sterk per huishouden en er zijn flinke uitschieters”, zegt de hoofdonderzoeker namens het CPB, Rutger Teulings.
Door de nervositeit op de markt zitten de prijzen van olie en gas al maanden in een achtbaan. De prijs van een vat Brent-olie kwam de afgelopen maanden zelfs een paar keer boven de 110 dollar uit. Het toonaangevende Internationaal Energie Agentschap (IEA) sprak in maart van de grootste energiecrisis ooit.
Help mensen gericht
Mensen met lagere inkomens voelen over het algemeen de gevolgen van de crisis meer dan die met hogere inkomens. Iedereen verbruikt ongeveer evenveel gas. Huishoudens met hogere inkomens wonen dan wel in grotere huizen, maar die huizen zijn ook beter geïsoleerd. Mensen met een laag inkomen zijn daardoor relatief veel geld kwijt aan energie.
Twee groepen zijn oververtegenwoordigd in de uitschieters die meer last hebben van de energiecrisis: mensen met grote, oude koopwoningen en bewoners van sociale huurwoningen – waarschijnlijk omdat deze woningen slecht geïsoleerd zijn. Door gestegen brandstofprijzen worden lagere inkomens mét auto ook hard geraakt, maar dat is relatief gezien een wat kleinere groep met diverse achtergronden. Zij zijn daardoor lastig traceerbaar voor de overheid.
Half april presenteerde het kabinet een steunpakket van in totaal ongeveer 1 miljard euro voor ondernemers en huishoudens met een laag inkomen. Het pakket bevatte steun voor energielasten, subsidies voor isolatie en een hogere onbelaste reiskostenvergoeding. Volgens een evaluatie van het CPB verzacht die laatste maatregel de gevolgen van de energiecrisis maar beperkt. Bovendien profiteren lage inkomens weinig, omdat zij vaker geen auto hebben en minder vaak werken.
Het planbureau raadt brede steunmaatregelen, zoals een verlaging van de brandstofaccijns, af. Zulke maatregelen zijn kostbaar en kunnen de energietransitie afremmen. Voor op de langere termijn noemt het planbureau „verdere verduurzaming van de woningvoorraad en het wagenpark cruciaal”.
Gerichte hulp aan huishoudens met een laag inkomen die komende winter in de knel komen, vindt het CPB ook verdedigbaar. Het Tijdelijk Noodfonds Energie, dat huishoudens met een laag inkomen kunnen aanspreken als ze in financiële problemen komen door hun gasrekening, wordt gezien als effectief. Het CPB verwacht wel dat hiervoor meer geld nodig is dan nu gereserveerd.