Puissant rijk Europa schiet in oude reflexen bij hoge energieprijs
Nu de prijzen stijgen, neigen leiders naar belastingverlaging op olie en gas. Begrijpelijk, maar economisch gezien onverstandig. Maar net als vier jaar geleden geeft de energiecrisis in Europa ook weer een impuls voor meer zelfvoorzienendheid.
Een ijzeren economische wet leert dat een hoge olieprijs het best bestreden kan worden met een hoge olieprijs. Zodra olie duurder wordt, is een deel van de kopers niet meer bereid of in staat die prijs te betalen. En zo ontstaat een nieuw evenwicht. Nu door de blokkade van de Straat van Hormuz een vijfde van de wereldwijde olie- en gastoevoer is weggevallen, is die wet vol van kracht.
De grootste klap wordt opgevangen in Aziatische ontwikkelingslanden. Met name Pakistan, dat bijna alle gas en olie uit de Perzische Golf importeerde, kan al snel tekorten en stroomuitval verwachten.
De kans dat het ook in Europa tot acute tekorten en stroomuitval zal komen, is klein. Daarvoor is het continent te rijk. Maar EU-landen worstelen wel met de vraag hoe zij de pijn voor hun burgers en bedrijven kunnen beperken. Daarbij is de eerste reflex vaak om een deel van de hoge prijzen uit de schatkist te betalen. Overal in de EU wordt dan ook de discussie gevoerd om gas, diesel en benzine goedkoper te maken.
Jetten terughoudend
In Nederland is het kabinet daarom vooralsnog terughoudend met maatregelen die alle consumenten compenseren, door bijvoorbeeld een accijnsverlaging. ‘Gerichte ingrepen’, zoals een noodfonds voor de armste huishoudens vindt de regering logischer, zei premier Rob Jetten vrijdag. Het kabinet buigt zich komende week over de te zetten stappen. ‘We kiezen de verstandigste.’
Jetten was tijdens zijn eerste Eurotop in Brussel vorige week kritisch op plannen die daar op tafel kwamen. Naast meer mogelijkheden voor lidstaten om belastingen op energie te verlagen, ging het ook over een afzwakking van het Europese emissiehandelssysteem (ETS). Het ETS is hét instrument waarmee Europa komende 25 jaar de CO2-uitstoot wil terugdringen tot netto nul.
De ETS-kritische landen kregen op het eerste gezicht hun zin. Om industrie te beschermen, wil de commissie fabrieken langer zogenoemde ‘gratis uitstootrechten’ geven.
‘Het feit dat Europa direct wil morrelen aan het ETS doet afbreuk aan de geloofwaardigheid van het systeem’, zegt Diederik Samsom, die als kabinetschef van Eurocommissaris Frans Timmermans in Brussel een sleutelrol vervulde tijdens de vorige energiecrisis. Hij was ook een van de architecten van de Green Deal, waarin het ETS dus de motor is van de vergroening van de Europese economie.