38 gemeenten willen een verbod op sigarettenfilters: één filter kan duizend liter water vervuilen
Milieuvervuiling Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Den Haag en 34 andere gemeenten roepen op sigarettenfilters te verbieden, vanwege de microplastics en zware metalen die in het milieu komen.
Den Haag en 37 andere gemeenten willen een verbod op sigarettenfilters. Omdat sigaretten met filters zo gangbaar en wijdverspreid zijn, willen gemeenten ze niet individueel verbieden, maar steunen ze een oproep hiertoe van gezondheids- en natuurorganisaties die naar Brussel gaat. Ze hopen dat de filters kunnen worden verboden nu de Europese Single Use Plastic Directive wordt herzien, een richtlijn tegen plastic zwerfafval. Sigarettenfilters vormen (gemeten in stuks) het grootste zwerfafvalprobleem in Europa.
Zwervende filters zijn een grote ergernis van gemeentelijke afvaldiensten. Den Haag is afgelopen jaren om die reden overgestapt op gedeeltelijk rookvrije stranden, vertelt Kapteijns. Reinigingsmachines voor het strand, zogenaamde beachcleaners, kunnen filters niet goed uit het zand halen, vertelt hij. „Ze kunnen niet te fijnmazig filteren, want dan zouden ze bijvoorbeeld ook veel schelpen verwijderen.” Uiteindelijk spoelt zo een deel van de peuken uit naar zee.
Eén filter bevat genoeg verontreinigende stoffen om tot duizend liter water te vervuilen
Schattingen over het aantal filters dat jaarlijks in Nederland in het milieu belandt, lopen uiteen van honderden miljoenen tot meer dan 7 miljard per jaar. In gerookte sigarettenfilters zitten zware metalen zoals lood, zink, nikkel en stoffen als arseen (voorheen gebruikt als rattengif) en nicotine. Daarnaast zijn ze een bron van microplastics. Veel peuken komen in het water terecht: rechtstreeks, door wind of via het riool. Eén filter bevat genoeg verontreinigende stoffen om tot duizend liter water te vervuilen.
De filters die in het water belanden, zijn teruggevonden in de maaginhoud van vissen, walrussen en vogels. Uit onderzoek bleek dat de toxische stoffen uit filters dna-schade kunnen veroorzaken bij de zoetwatermossel. En peuken die in de aarde belanden, kunnen ertoe leiden dat planten minder goed groeien.
De oproep werd, naast de vier grote steden, ondertekend door andere steden als Venlo, Amersfoort en Arnhem en kleinere gemeenten als Diemen, Borsele, Horst aan de Maas en Beuningen. Bij de oproep sluiten ook natuur- en gezondheidsorganisaties zich aan, zoals het Trimbos-instituut, Natuurmonumenten en Stichting De Noordzee.
Filtersigaretten niet minder schadelijk
De Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose liet eerder aan deze krant weten dat filtersigaretten — die in de vorige eeuw werden gepromoot als gezond alternatief — niet veiliger zijn dan sigaretten zonder filters. Ook Trimbos schrijft dat sigaretten mét filter niet beter zijn voor de gezondheid. „Filters zijn de dodelijkste fraude uit de geschiedenis van de menselijke beschaving”, zo zei Robert Proctor, een professor wetenschapsgeschiedenis aan Stanford in 2012 tegen The New York Times.