Wat houdt ons tegen? Stop met slopen!
De grenzen van wat onze planeet aankan, komen in zicht. Het roer moet om, we moeten minder vliegen, minder vlees eten, minder verspillen en minder plastic gebruiken. Maar waarom gebeurt dit niet? Onderzoeksjournalist Jeroen Smit gaat, samen met klimaatjournalisten, op zoek naar antwoorden.
Dinsdag zocht Wat houdt ons tegen? antwoord op de vraag waarom gebouwen worden gesloopt terwijl er enorme woningnood is. Vijftienduizend panden gaan jaarlijks tegen de vlakte, waarvan tienduizend woningen. Alles bij elkaar vult het puin een file vrachtwagens die reikt van Amsterdam tot Tokio.
Renoveren, moderniseren en uitbreiden van bestaande woningen is goed mogelijk, goedkoper en veel minder belastend voor het klimaat dan nieuwbouw. Met in het achterhoofd de wetenschap dat het Rijk honderdduizend woningen per jaar wil bouwen, zou je denken: tel uit je winst – weg met de sloopkogel.
Mijn humeur zakte wat in toen de voorgenomen sloop van de Rotterdamse flat Pompenburg aan de orde kwam. Honderden sociale woningen telt het complex uit 1981, ontworpen door de spraakmakende architect Carel Weeber. In 2019 nog ingrijpend gerenoveerd en voorzien van energielabel A. De bewoners zijn tevreden, ook met elkaar. Maar nu staat het complex op de nominatie om tegen de vlakte te gaan en plaats te maken voor drie wolkenkrabbers. Pal naast het stadhuis, dus je snapt: de gemeente wil scoren met haar imposante skyline.
De bouwer van de wolkenkrabbers pronkt met een streng duurzaamheidslabel, want de flats worden met de modernste methoden energie- en grondstofzuinig gebouwd. Maar, zo moest de verstrekker van het certificaat erkennen, naar de zo belastende sloop en kapitaalvernietiging van Pompenburg wordt niet gekeken. Tel uit je winst met je certificaat.
Woningcorporaties in het algemeen zijn, zo becijferde Wat houdt ons tegen?, kampioen slopen: ze gooien liever vijftig woningen tegen de vlakte om er honderd nieuwe voor te plaatsen, dan van serieus de mogelijkheden van renovatie, het uitbouwen of ‘optoppen’ van bestaande panden te onderzoeken.
Zoals wel vaker bij Wat houdt ons tegen? dreigde de uitzending, althans voor mij, enigszins in mineur te eindigen, omdat het hondsmoeilijk blijkt om alle partijen voor dezelfde goede zaak te winnen. Ik putte hoop uit de woorden van de directeur duurzaamheid van de grote bouwonderneming Dura Vermeer. Die voorspelde dat in 2035 driekwart van alle bouwprojecten van de onderneming zal bestaan uit renovatie.
En zelfs Dura Vermeer, niet alom gevierd vanwege overdreven progressieve opvattingen, erkent dat de beste manier om de sloophamer het zwijgen op te leggen is: beboet de afbraak van panden die nog niet aan het einde van hun mogelijke levensduur zijn gekomen.