Voor nieuwe woningen is geen elektriciteit, maar voor stroomslurpende datacenters wel. Hoe kan dat?
Netcongestie Overal in Nederland doen zich problemen voor met de levering van stroom. Tennet vreest nieuwbouwwoningen niet meer te kunnen aansluiten op het elektriciteitsnet. Hoe kunnen al die datacenters, die ontzettend veel stroom gebruiken, dan wel gebouwd worden in Nederland?
Het elektriciteitsnet in Flevoland, Gelderland en Utrecht zit zo vol dat nieuwbouwwoningen in die provincies geen aansluiting dreigen te krijgen. Dat meldde netbeheerder Tennet vorige week. Als de krapte op het net niet snel wordt verholpen, kan deze zomer al sprake zijn van een „aansluitstop voor kleinverbruikers, zoals consumenten, midden- en kleinbedrijf en ontwikkelaars van woningbouwprojecten”.
Dat roept vragen op. Als de zogenoemde netcongestie zo’n prangend probleem is, hoe kan het dan dat er voor stroomvreters als datacenters wel plek op het net is? Kort geleden was er nog ophef over een drietal nieuwe datatorens bij het Amsterdamse Westelijk Havengebied. Die kunnen straks even veel stroom gebruiken als alle huishoudens in Haarlem samen. Ook zijn er zorgen over een nieuw datacenter bij Lelystad, dat ook enorm veel stroom zou gaan verbruiken. Terwijl nota bene in 2022 al een landelijk verbod van kracht werd op nieuwe ‘hyperscales’.
Op zichzelf is er weinig twijfel over het nut van deze datafabrieken waarin dag en nacht computers draaien. Zonder datacenters zouden mensen niet thuis kunnen werken, niet online kunnen winkelen, inloggen in een patiëntendossier of vragen stellen aan een chatbot, om maar wat voorbeelden te noemen.
In Nederland staan nu volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) ongeveer tweehonderd datacenters. Als vestigingsplaats is Amsterdam een Europese koploper. Alleen Dublin en Londen huisvesten meer datacapaciteit, aldus onderzoek van ING.
Maar als kinderen straks geen woning kunnen vinden en ondernemers niet kunnen uitbreiden of verduurzamen door de krapte op het net, dwingt dat toch tot prioriteiten stellen.”
Prioriteitenlijst
Om die reden stelde de Autoriteit Consument & Markt een ‘prioriteringskader’ op, dat aangeeft wie voorrang op het stroomnet moet krijgen. In de eerste plaats komen dan stroomaanvragers als ziekenhuizen en woningen.
Tennet sluit in Nederland grootverbruikers op het elektricitreitsnet aan, zoals grote datacenters en grote fabrieken. Regionale netbeheerders sluiten op hun beurt weer middelgrote en kleinverbruikers aan zoals supermarkten, ziekenhuizen, woningen en kleinere datacenters. Bedrijven en instellingen kunnen een aanvraag voor een nieuwe of zwaardere stroomafsluiting indienen bij de netbeheerders.
„In gebieden waar congestie aan de orde is, bijna overal dus, werken we met het prioriteringskader”, zegt een woordvoerder van Tennet. „Komt er netcapaciteit vrij, dan gaat die eerst naar partijen bovenaan die lijst, zoals ontwikkelaars van woningprojecten en ziekenhuizen. Datacenters staan er niet op.”