Dutilhhuis

Na een leven lang onderzoek naar de zelfgekozen dood weet psychiater Boudewijn Chabot hoe hij wil sterven

Met zijn onderzoek gaf Boudewijn Chabot (84) voor het eerst inzicht in sterven in eigen regie. Vrijdag verscheen een herhaalstudie van dat werk. Nu zijn eigen einde in zicht is, weet hij dat hij zal stoppen met eten en drinken. ‘Het is een langgerekt afscheid.’

Boudewijn Chabot twijfelt niet meer, hij heeft zijn keuze gemaakt. De bekende voormalig psychiater (84) zette in de jaren negentig onverschrokken de discussie op de kaart over hulp bij zelfdoding door artsen bij psychisch lijden. Daarna deed hij een leven lang onderzoek naar het levenseinde in eigen regie. Nu zijn eigen einde in zicht komt, weet hij hoe hij zal gaan.

Hij wil stoppen met eten en drinken.
Of hij daarvan zeker is?
‘Honderd procent.’

Sinds het begin van deze eeuw heeft hij alle bekende dodelijke middelen in huis, vertelt hij in de voorkamer van het statige huis in Haarlem waar hij opgroeide en dat al sinds 1922 in het bezit is van zijn familie. ‘Noem het maar op, ik heb het’, zegt hij. In zijn schuur staat een tank met helium. In zijn kasten staan potjes met pentobarbital. Met een malariamiddel. En zeker twintig dozen Depronal, een verboden, dodelijke pijnstiller – lang geleden gekocht tijdens een vakantie in Spanje. ‘Ik kreeg ze zó over de toonbank. Je hebt eigenlijk veel minder nodig om dood te gaan’, zegt hij, ‘maar de mevrouw van de dorpsapotheek wilde ze kwijt.’

Het zijn pillen, drankjes en gassen voor een relatief snelle, en soms zelfs pijnloze dood. Toch kiest hij straks – áls hij kan kiezen – voor een langzame methode. Een weg waarbij hij gestaag zal vermageren en uitdrogen. En waarvan hij niet weet hoelang het duurt.

‘Dit is mijn vaste voornemen’, zegt hij. ‘Ik weet niet of het me lukt, maar ik vind het verreweg de mooiste manier om van mijn vrouw en dochter en een enkele vriend afscheid te nemen. Juist omdat het meerdere dagen duurt.’

In wat voor een situatie zou u daarvoor kiezen?

‘Alle dingen die ik heb voorbereid komen voort uit een vrees voor dementie. Dat is niet in zicht. Maar ik heb sinds een maand of twee een hartaandoening, waar volgens de cardiochirurgen geen operatie voor mogelijk is. Ik heb vier bypasses gehad, en verkalkte hartkleppen. Het hart kan over een tijdje, hoelang precies is onduidelijk, het bloed niet meer goed rondpompen. Als ik in rust kortademig word, is voor mij de grens bereikt. Mijn dierbaren kunnen, samen met de huisarts, in een dag of twee de verzorging thuis organiseren. Als dat rond is, stop ik met eten en drinken.’

Waarvoor zou u bang zijn, als u dat doet?

Even aarzelt hij. ‘Ik geloof niet dat ik ergens bang voor ben.’

‘Weet je waar ik bang voor ben?’, zegt hij er meteen achteraan. ‘Ik heb een hart dat fibrilleert. Van de week stond ik onder de douche en ik dacht: stel dat ik hier een attaque krijg? Dan stort ik neer, probeer ik nog naar buiten te kruipen, maar misschien vindt mijn vrouw me pas een half uur later, buiten kennis. Te laat om afscheid te nemen. Dat zou ik een rámp vinden. Ik durf op straat ook haast niet meer te fietsen, uit angst dat ik word geraakt door een fatbike en in coma in een ziekenhuisbed beland, zonder dat ik nog iets kan zeggen.

‘Maar als ik het hier in huis mag organiseren, met dierbare mensen om me heen, daar in die kamer, met een mooi hoog-laagbed, dan ben ik nergens bang voor.’

Ook niet voor dorst? Honger?

‘Nee. Deze methode is vervelend. Het is onaangenaam om niet te drinken. Maar het is een heel goede test om te kijken of je echt dood wil. Je moet standvastig zijn. Kijk, als je een middel inneemt, kun je het al snel niet meer uitbraken. Bij stoppen met eten en drinken kun je er elk moment mee ophouden. Dat vind ik het grote voordeel.’