De EU zou net als Spanje veel pragmatischer moeten omgaan met migratie
Hoe moet Europa zich verhouden tot de nieuwe wereldorde? Daarbij zit in elk geval het anti-migratiesentiment Europa danig in de weg.
Met een generaal pardon voor een half miljoen ongedocumenteerde migranten toont Spanje dat migratie benaderd kan worden vanuit een gezond pragmatisme en medemenselijkheid. De verblijfsstatus die Spanje dinsdag besloot aan te bieden aan migranten zonder papieren die nu toch al in het land zijn, biedt migranten behalve ontsnapping uit een stressvol en onzeker bestaan in de illegaliteit, toegang tot onderwijs, gezondheidszorg en een legale arbeidsmarkt.
Het legaliseren van arbeidskrachten is ook voor Spanje veel aantrekkelijker. Migranten die nu veelal zwart aan het werk zijn in laagbetaalde sectoren als de horeca, landbouw of schoonmaak kunnen makkelijker doorstromen naar hoogwaardiger banen waar vanwege de vergrijzing grote tekorten zijn of dreigen. Daarnaast levert het legaliseren van migranten de Spaanse schatkist naar schatting 2,5 miljard euro extra op aan belasting.
Een win-winsituatie dus. Toch is het broodnodige pragmatisme inzake migratie in de rest van Europa nog steeds zeldzaam. Men blijft liever doorbouwen aan nog hogere hekken om migranten tegen te houden, ook al staan werkgevers overal te springen om geschoolde arbeidskrachten. Duitsland zegt jaarlijks 400 duizend buitenlandse arbeidskrachten nodig te hebben om de economie draaiende te houden, de Italiaanse landbouw zou al lang zijn ingestort zonder de honderdduizenden illegale migranten die onder erbarmelijke omstandigheden op de velden werken en in Nederland draaien distributiecentra en slachthuizen op goedkope Oost-Europese arbeidsmigranten. Die worden na gedane arbeid als wegwerpartikelen op straat gedumpt, om zich te voegen bij het groeiende leger verslaafde daklozen.
Het potentieel aan veelal geschoolde en gemotiveerde arbeidskrachten dat Europa de afgelopen jaren als vluchteling bereikte op gammele bootjes via smokkelaars, bleef daarentegen grotendeels onbenut. Lethargisch wachtend in asielzoekerscentra – om idealiter te worden uitgewezen – moet van hen vooral een afschrikkende werking uitgaan, zo was ook het Nederlandse beleid. De boodschap: migratie is een probleem, geen kans. Die boodschap en het zichtbare onvermogen om ondanks de steeds hogere hekken illegale migranten ook écht tegen te houden, heeft bijgedragen aan de nu overheersende anti-migratiestemming in de Europese samenlevingen.
De Europese Commissie probeert al sinds de Syrische vluchtelingencrisis in 2015 grip te krijgen op de migratiestromen. Maar naarmate de xenofobie toeneemt, wordt het alleen maar moeilijker om de neuzen van alle lidstaten in dezelfde richting te krijgen. Deze week deed de Commissie zinnige voorstellen om visa in te zetten als lokmiddel voor geschoolde arbeidskrachten. Daaruit spreekt het besef dat het vergrijzende Europa niet zonder buitenlandse arbeidskrachten kan en bovendien in de jacht om arbeid moet concurreren met andere landen zoals China of de Golfstaten. Landen die de deur voor arbeidspotentieel uit Azië en Afrika juist openden met visa en studiebeurzen, toen de EU muren opwierp.
Die defensieve houding kan de EU zich niet langer permitteren, zeker niet nu zij op zoek moet naar nieuwe bondgenoten in het Mondiale Zuiden waar zich toevallig ook het grootste arbeidspotentieel bevindt.