Podcast en video: De verkering met VS is uit
De verkering met Amerika is uit – Buitenhof 26JAN2025
De krankzinnige keizer bezoekt Davos, waar zijn maffiose freejazz nog lang na-echoot – Volkskrant 22JAN2026
En toen, net in de week dat wetenschappers constateerden dat runderen mogelijk veel intelligenter zijn dan altijd is aangenomen, arriveerde de krankzinnige keizer in Zwitserland.
Veel meer nog dan keizerlijk was de krankzinnige keizer krankzinnig. Af en toe verzon hij een eigen club, zodat hij op nog meer plekken de baas kon zijn. Hij verbouwde zijn paleis om meer ruimte te maken voor de leegte die als een giftige damp om hem heen hing. Hij perste vredesprijzen af, hij bestudeerde net zo lang AI-foto’s met zichzelf als triomferend middelpunt tot hij vergat dat het de foto’s waren die gemanipuleerd waren en niet de realiteit. Zijn wereld was al lang geleden teruggebracht tot kopen en verkopen, een andere taal sprak hij niet. Voor de handel trilden al zijn snaren, zij het dat hij nooit fatsoenlijk was gestemd. In zijn borst bevond zich een roestvrijstalen terrine, waarin soep met ballen eigendunk en slierten eigenbelang zachtjes klotsten.
Er waren dagen dat hij op een bank zat en onlineberichtjes begon te plaatsen over elk onderwerp dat voorbij zweefde over de dorre vlaktes aan de binnenkant van zijn schedel. Soms waren het wel dertig, veertig berichtjes per minuut, over ieder denkbaar thema, waarover hij dacht met de korrelige coherentie en de nihilistische hardnekkigheid van een uit cement gehakte vastgoedontwikkelaar die erover fantaseerde wat hij zou doen als hij keizer zou zijn. Tot hij zich, wanneer de adrenaline uit hem wegvloeide en zijn lijf aanvoelde als de loze homp die het was, realiseerde dat hij keizer was.
‘Groenland is deel van Noord-Amerika, het is ons grondgebied’, zegt Trump in Davos – NRC 21JAN2026
De Amerikaanse president Donald Trump heeft tijdens zijn speech in Davos opnieuw gezinspeeld op het innemen van Groenland. Maar hij wil daarvoor geen geweld gebruiken, verzekerde hij.
Groenland hoort nu eenmaal bij het continent Amerika, zei Trump bij het World Economic Forum in de Zwitserse wintersportplaats. „Groenland is deel van Noord-Amerika, het is ons grondgebied.” De president zei dat hij „direct onderhandelingen” wil met Denemarken over de aankoop van het arctische eiland.
„Willen jullie dat ik nog iets over Groenland ga zeggen?”, vroeg Trump halverwege zijn speech. Hij was zijn verhaal begonnen met een lange lofrede op de „ongelofelijke” economische prestaties van de Verenigde Staten onder zijn leiderschap. Hij noemde een reeks aan cijfers waaruit zou blijken dat het zelden zo goed was gegaan met de VS. Met Europa gaat het „de verkeerde kant op”, zei hij.
De Verenigde Staten hebben recht op Groenland, herhaalde hij vervolgens meermaals. Niet alleen omdat dit noodzakelijk zou zijn voor de veiligheid, maar ook omdat Denemarken een historische schuld heeft jegens de VS omdat Amerikaanse soldaten Europa hebben bevrijd tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Hij noemde Denemarken en de NAVO „ondankbaar” voor alle Amerikaanse hulp in en na de Tweede Wereldoorlog. Na de oorlog hebben de VS Groenland „teruggegeven”, claimde Trump. Dat had volgens hem niet moeten gebeuren. „Het enige waar de VS om vragen is Groenland, terwijl we het al hadden.” Het „stuk ijs” is nodig voor „wereldvrede”.
De Amerikaanse wereldorde is voorbij, zegt Canadese premier in Davos. ‘Daar zouden we niet om moeten treuren’ – Volkskrant 21JAN2026
Het westerse verhaal over de internationale rechtsorde was altijd ‘gedeeltelijk onwaar’, zei de Canadese premier Mark Carney in zijn speech op het World Economic Forum in Davos. Die oude wereldorde is volgens hem voorbij. ‘We vermeden het gapende gat tussen retoriek en realiteit.’
‘Laat ik duidelijk zijn’, zei Carney tegenover zijn gehoor van politieke leiders en zakenlui die zich in Davos hadden verzameld. ‘We zitten midden in een scheuring, niet een transitie.’ In klinkklare taal verklaarde hij de pax Americana, de wereldorde die onder leiding van de VS werd opgetuigd na de Tweede Wereldoorlog, voorbij.
‘We weten dat de oude wereldorde niet terugkomt. Daar zouden we niet om moeten treuren.’ Het leverde hem een staande ovatie op van zijn toehoorders.
Ik dacht dat we de bodem hadden bereikt, maar Ruttes knieën blijken nog een standje lager te hebben – Volkskrant 21JAN2026
is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant.
Nee, het was geen AI. Dat de volstrekt infantiele brief van Trump aan de Noorse minister-president echt was, was voor veel mensen simpelweg onvoorstelbaar. Maar dat was hij dus wel. De machtigste man ter wereld is ook de kleinzieligste, door met kleuterretoriek te dreigen een bondgenoot aan te vallen omdat hij de Nobelprijs niet heeft gekregen. Dat de Noorse regering helemaal niet gaat over het uitreiken van de Nobelprijs, doet niet ter zake in de Amerikaanse idiocratie.
In een week waarin de Groenlandcrisis alleen maar verder lijkt te escaleren, blijkt maar weer hoe velen de nieuwe realiteit maar niet onder ogen willen zien. Het wandelende poldermodel Rutte, alleen in Nederland bewonderd om zijn ‘pragmatisme’, stuurde maar weer eens een slijmerig appje naar Trump, dat door Trump meteen online werd gegooid. In het appje prijst Rutte Trump voor zijn ‘prestaties’ in Syrië, en zijn ‘werk’ inzake Gaza en Oekraïne. Dat ‘werk’ bestaat uit het faciliteren van etnische zuivering door het Israëlische leger en het halfhartige steunen van Oekraïne. ‘Ik kan niet wachten om je weer te zien’, zo sluit Rutte het appje af.
David van Weel, minister van Buitenlandse Zaken (v/h) Justitie en Veiligheid
Beeld: Martijn Beekman
Ik dacht dat we de bodem wel hadden bereikt in juni, toen Rutte tijdens de Navo-top zijn allerspannendste jurk aantrok, en ‘daddy’ Trump in zijn oor fluisterde dat hij alles met hem mocht doen. Maar Ruttes knieën blijken nog een standje lager te hebben. Trump behandelt Rutte ondertussen precies zoals iedereen met basale mensenkennis zou kunnen voorspellen: door de wanhopige bedrogen partner nog maar eens publiekelijk te vernederen. Anders is het voortdurend delen van privéberichten niet te zien.
VVD’ers als Rutte werden hier ooit als de adults in the room gezien, als leden van een partij waar je misschien niet op stemde, maar die toch altijd wel goede, krachtige bestuurders afleveren. Die tijd lijkt voorbij. Niet alleen Rutte is alle glans kwijt, ook op nationaal niveau is er niks indrukwekkend meer aan de VVD. De allesverzengende onkunde van de PVV’ers en BBB’ers in het vorige kneuzenkabinet verhulde nog het een en ander, maar wie minister van Buitenlandse Zaken David van Weel in de koplampen van de Amerikaanse pick-uptruck ziet staren, of de overmoedige economieminister Karremans de Chinezen de gordijnen in ziet jagen, weet genoeg.
Verenigde Naties hebben potentieel nooit waargemaakt, zegt Trump – Volkskrant 21JAN2026
Trump claimde ook dat ‘de VN elke oorlog die ik heb beëindigd, had moeten beëindigen’.
< Niemand kent oorlogen die Trump zou hebben beeindigd … >
Trumps gegraai naar Groenland maakt Europese Unie opmerkelijk eensgezind – Volkskrant 21JAN2026
De EU wil geen ruzie met de VS maar bereidt zich er wel op voor. Trump heeft een grens overschreden, is de eensgezinde mening nu hij Groenland wil inlijven. ‘De soevereiniteit en integriteit van ons grondgebied zijn ononderhandelbaar.’
‘We zijn niet uit op ruzie met de VS, maar we trekken hier wel een streep’, zei EU-buitenlandchef Kaja Kallas dinsdag in het Europees Parlement. De onbeschaamde economische chantage van Donald Trump om Groenland in te lijven, maakt de Europese Unie opmerkelijk eensgezind. Zelfs de hardcore populisten in het parlement schaarden zich achter de pro-Europese partijen om Trump te bestrijden.
Woensdag proberen Europese leiders Trump alsnog op andere gedachten te brengen in het Zwitserse Davos in de wandelgangen van Wereld Economisch Forum. Hem duidelijk te maken dat importheffingen van 10 procent op producten uit acht Europese landen (waaronder Nederland, Frankrijk, Duitsland en Denemarken) die zich verzetten tegen de Amerikaanse annexatie van Groenland, niet door de beugel kunnen. En dat een heffing van 200 procent op Franse wijn en champagne – omdat president Emmanuel Macron bedankt voor deelname aan Trumps Vredesraad voor Gaza – compleet bezopen is.
Meerderheid Europees Parlement wil handelsbazooka tegen VS – Trouw 20JAN2026
Een ruime meerderheid in het Europees Parlement is voor het activeren van het antidwanginstrument (handelsbazooka) tegen de VS. Daarmee kan de EU alle import van goederen, diensten en investeringen uit de VS blokkeren. Dit zware handelsinstrument is nog nooit gebruikt.
Groenland en Canada “onder Amerikaanse vlag” – NRC 20JAN2026
De Europese Unie geeft nog geen krimp. Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie, benadrukte ’s ochtends in een toespraak in Davos nogmaals de solidariteit van de EU met Denemarken en Groenland. „De soevereiniteit en territoriale integriteit van hun grondgebied zijn niet onderhandelbaar.”
Maar Trump hield de afgelopen dagen voet bij stuk. Op Truth Social plaatste hij een AI-afbeelding van zichzelf op Groenland, Amerikaanse vlag in de hand, geflankeerd door vice-president JD Vance en minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio. Op een bordje is te lezen dat Groenland sinds 2026 bij de VS hoort.
In een tweede AI-afbeelding die Trump online zette, is hij de gastheer voor enkele Europese leiders in de Oval Office. Op de achtergrond hangt een kaart van het westelijk halfrond, waarbij de Amerikaanse vlag is uitgerold over de VS, Canada en Groenland.
Democraten stellen gezondheid en geschiktheid van Trump aan de orde: ‘Ontspoord en gênant’ – Volkskrant 20JAN2026
Een groep Democratische parlementariërs heeft maandag openlijk vraagtekens geplaatst bij de geestelijke gezondheid van president Donald Trump. Ze noemen het gedrag van Trump, die zich maandag in een brief aan de Noorse premier beklaagde omdat hij dit jaar de Nobelprijs voor de Vrede niet kreeg, onder andere ‘ontspoord en gênant’. Ook vergelijken ze hem met een kind dat zijn zin niet heeft gekregen.
De arts van de Republikeinse oud-vicepresident Dick Cheney riep Democraten en Republikeinen zelfs op een onderzoek te beginnen naar de gesteldheid van Trump. ‘Deze brief, en het feit dat de president opdracht gaf om hem onder andere Europese landen te verspreiden, zou aanleiding moeten geven tot een onderzoek van het Congres naar de geschiktheid van de president’, aldus cardioloog Jonathan Reiner op X.
Zijn collega Andy Kim noemde de president ‘ontspoord en gênant maar ook ongelooflijk gevaarlijk’. Kim: ‘Trump brengt blijvende schade toe aan onze positie in de wereld, wat ons vermogen om Amerika veilig, geborgen en welvarend te houden zal schaden.’ De Democratische senator Brian Schatz wees op de hoge leeftijd van Trump, een van de oudste presidenten ooit in het Witte Huis.
‘Ik snap niet hoe je een serieus persoon kunt zijn en dit niet buitengewoon zorgwekkend kunt vinden’, twitterde Schatz. ‘Hij is totaal niet stabiel en zijn realiteit is verstoord.’ De Republikein Don Bacon is een van de weinige Republikeinse parlementariërs die Trump openlijk durft te bekritiseren. ‘Zeer gênant gedrag’, aldus het lid van het Huis van Afgevaardigden over de brief van de president.
Amnesty: regering-Trump ondermijnt mensenrechten – Volkskrant 20JAN2026
De regering van de Amerikaanse president Donald Trump ondermijnt in toenemende mate de mensenrechten. Daarvoor waarschuwt Amnesty International in een dinsdag verschenen rapport.
In haar publicatie noemt de mensenrechtenorganisatie onder meer de gerichte aanvallen van de regering-Trump op de persvrijheid, de vrije toegang tot informatie en de vrijheid van meningsuiting. Volgens Amnesty zijn dit geen losstaande feiten, maar bewust ingezette tactieken die elkaar versterken.
Amnesty hekelt onder meer de omstreden inzet van de immigratiedienst ICE tegen vermeende illegalen in het land en de juridische procedures gericht tegen Democratische bewindslieden. Ook over het onder druk zetten van grote advocatenkantoren, die onder meer namens Democraten zaken aanspanden tegen de maatregelen van de regering-Trump, en universiteiten via hun publieke financiering spreekt Amnesty afkeur uit.
De mannen die Nederland beschermen tegen een aanval van buiten, kunnen alleen aaien, paaien en smeken – NRC 20JAN2026
David van Weel, minister van Buitenlandse Zaken v/h Justitie en Veiligheid
Beeld: Martijn Beekman
Aaien, paaien, smeken. Het kan haast niet gekker en gevaarlijker, het beleid van Amerika’s president, maar vanaf de forten die Nederland verdedigen, is nog geen waarschuwingsschot gelost. Aaien, paaien en smeken is de tactiek van de ministeries van Defensie en Buitenlandse Zaken. Het Torentje is oorverdovend stil – Schoof heeft de tent maar vast gesloten en maakt dat-ie zoveel mogelijk op verre reizen is.
David van Weel van Buitenlandse Zaken spant de kroon. Om te voorkomen dat iemand zijn uitlatingen leest als deepfake of De Speld, zou een keurmerk van echtheid helpen. Zijn reactie op de straatexecutie van de Amerikaanse Renee Good: ‘In een democratie vallen soms doden. Ook door geweld vanuit de overheid.’ Trumps obsessie met het ‘hebben’ van Groenland wilde hij niet vreemd vinden. Op de vraag: ‘Wat als de VS Groenland willen kopen?’, zei VVD’er Van Weel: ‘Als Groenland en Denemarken dat prima vinden, waarom niet?’
Trump wil levenslang baas zijn van een alternatieve VN-Veiligheidsraad – Trouw 19JAN2026
Trump koppelt bedreigen Groenland aan mislopen Nobelprijs – Trouw 19JAN2026
De Amerikaanse president Donald Trump koppelt zijn uitlatingen over Groenland aan het niet winnen van de Nobelprijs voor de Vrede. Dat blijkt uit een brief aan de Noorse premier Jonas Gahr Støre die persbureau Bloomberg in handen heeft. “Gezien het feit dat uw land heeft besloten mij de Nobelprijs voor de Vrede niet toe te kennen voor het beëindigen van 8 oorlogen PLUS, voel ik me niet langer verplicht om puur aan vrede te denken.”
“Hoewel vrede altijd de boventoon zal voeren, kan ik nu nadenken over wat goed en juist is voor de Verenigde Staten”, aldus Trump. Hij herhaalde de volledige controle over Groenland, dat onder het Koninkrijk Denemarken valt, te willen. De brief van Trump zou ook zijn gedeeld met verschillende andere Europese regeringen.
De Nobelprijs voor de Vrede wordt niet door de Noorse regering toegekend, maar door een onafhankelijk comité. Dat heeft Støre “meermaals duidelijk uitgelegd” aan Trump, zegt de premier in een reactie aan Bloomberg.
Van Weel is een Muppet – Volkskrant 18JAN2026
Is het een idee dat we, omdat we zo op onszelf zijn, maar helemaal stoppen met het hebben van een minister van Buitenlandse Zaken? Het is toch meer ceremonieel dan effectief. Geen land ter wereld neemt ons serieus.
David van Weel, minister van Buitenlandse Zaken v/h/ Justitie en Veiligheid
Beeld: Martijn Beekman
Met David van Weel (VVD) dient zich een nieuw dieptepunt aan.
Een Muppet, een alltime low.
Hij zat nog niet op mijn radar, waarschijnlijk omdat hij toch maar tijdelijk is, maar sinds hij vorige week in een overmoedige bui aanschoof bij Sven Kockelmann op Radio1, bestaan er gerede twijfels. Is hij wel helemaal goed? Waarom knoop je je stropdas dusdanig dicht dat je eruitziet als een giraffe die te weinig lucht krijgt? Ik kreeg zin om eraan te trekken, zo veel lafheid spoot er uit deze man.
Hij vond dat we vooral goed moeten luisteren naar Donald Trump en ook dat hij zich kon voorstellen dat de Verenigde Staten Groenland kopen, een oplossing die hij, hoe langer hij zichzelf daar over hoorde koeterwalen, steeds minder gek vond. […]
Van Weel durft pas zijn vinger op te steken als de grotere jongens ook naar de nog veel grotere pestkop durven te wijzen.
Er gaan nu stemmen op voor een boycot van het WK voetbal, maar we treffen Trump harder door Van Weel te vervangen.
Roep om boycot WK voetbal groeit door optreden Trump, oproep oud-politiebaas slaat aan op LinkedIn – Volkskrant 18JAN2026
De roep om het WK voetbal te boycotten − of de VS het toernooi te ontnemen − zwelt aan door de acties van Donald Trump. ‘We kunnen niet blijven doorleven alsof dit een ver-van-ons-bedshow is’, schrijft oud-politiebaas Bernard Welten.
‘Wanneer zwijgen medeplichtigheid wordt’, begint oud-politiechef Bernard Welten op LinkedIn zijn onverwachte bijdrage over de relatie tussen de Amerikaanse president, Europa en de rol van het WK voetbal. Het bericht raakt een gevoelige snaar: Welten vergaart er vijftienhonderd likes mee en en meer dan 130 – overwegend positieve – reacties.
Voor de voormalige hoofdcommissaris van de Amsterdamse politie is, na Trumps dreigende taal over Groenland, kennelijk de maat vol. Welten pleit voor een ‘zichtbaar maatschappelijk signaal’. Te beginnen met het boycotten van het WK, ‘zolang sport wordt gebruikt als decor voor autoritaire normalisering en geopolitieke chantage’. Niet omdat sport schuldig is, schrijft hij. ‘Maar omdat zwijgen geen neutrale positie meer is.’
‘Als Trump Groenland binnenvalt, is dat het einde van de NAVO. En dan staan de VS er in een toekomstig conflict alleen voor’ – NRC 16JAN2026
Dick Berlijn | oud-Commandant der Strijdkrachten Tijdens zijn militaire carrière werkte voormalig luchtmachtgeneraal Dick Berlijn nauw samen met de Amerikanen. Nu is hij gedesillusioneerd over de koers die de grote bondgenoot is ingeslagen. „Europa moet nadrukkelijker laten weten wat wij vinden.”
Berlijns militaire carrière (hij zwaaide af in 2008) was nauw vervlochten met de Verenigde Staten – van de straaljagers waarin hij vloog als vlieger tot de viersterrengeneraals met wie hij samenwerkte binnen de NAVO, en tijdens de Nederlandse missies in Afghanistan en Irak. Maar sinds de herverkiezing van Donald Trump in 2024 zijn de contacten opgedroogd. Amerikaanse topmilitairen, ook buiten dienst, lijken bang om zich uit te spreken over de afbraak van hun democratie. Berlijn: „Een van mijn collega’s kon heel ongenuanceerd zijn over Trump, maar sinds diens tweede termijn hoor je dat geluid niet meer van hem – terwijl het beleid nog veel extremer is geworden.”
De manier waarop de Amerikaanse instituties worden uitgehold vind ik schandalig
De oud-luchtmachtgeneraal is gedesillusioneerd over de koers die de grote bondgenoot is ingeslagen. „De manier waarop de Amerikaanse instituties worden uitgehold vind ik schandalig”, zegt hij in een hotel-restaurant in Twente. „Maar goed, dat is aan de Amerikanen zélf. Waar ik me zorgen over maak, is dat wij Europeanen de consequenties nog niet hebben aanvaard.”
Deze week kwamen de spanningen rond de kwestie-Groenland – in korte tijd uitgegroeid van een hersenspinsel van Trump tot de grootste crisis in het bestaan van de NAVO – tot een hoogtepunt. Na diplomatiek topoverleg met de Amerikanen, woensdag, constateerden de Denen dat Trump het arctische eiland „nog steeds wil inlijven”. […]
Dick Lodewijk Berlijn (1950) begon zijn militaire carrière als vlieger op de NF-5 en vloog daarna met de Starfighter en F-16. In 1977 maakte hij deel uit van het detachement Starfighters dat laag over de gekaapte trein bij de Punt vloog, voor de bestorming en de bevrijding van de passagiers.
Als Trump Groenland binnenvalt, is dat de facto het einde van de NAVO. Dat betekent dat ook Amerika er alleen voor staat in toekomstige conflicten.
In 1993 was hij commandant van de Nederlandse F-16’s die vanuit het Italiaanse Villafranca deelnamen aan de VN-missie in voormalig Joegoslavië. Berlijn werkte op de Defensiestaf en was bevelhebber van der Luchtstrijdkrachten. In 2004 werd hij Chef Defensiestaf (later Commandant der Strijdkrachten) – Nederlands hoogste militair.
Na zijn afzwaaien werkte Berlijn voor adviesbureau Deloitte, tegenwoordig adviseert hij het Amerikaanse FGS Global.
„Als Trump Groenland binnenvalt, is dat de facto het einde van de NAVO. Dat betekent dat ook Amerika er alleen voor staat in toekomstige conflicten. Dus ik begrijp het niet.”
Trump wil Groenland in plaats van Nobelprijs | Nieuwe dreiging van handelsoorlog | EU probeert het toch weer te sussen – BNR
© BNR
“Welkom bij Boekestein en de Wijk. Op zoek naar de nieuwe wereldorde. Het is maandag 19 januari en het wordt allemaal nog gekker.”
Bondgenoten? | de Alliantie: Trump dumpt Europa
De nieuwe Nationale Veiligheidsstrategie van de Amerikaanse regering is spijkerhard. In wat nu al de ‘Trump Doctrine’ wordt genoemd, staat dat Amerika de speciale relatie met Europa in twee jaar wil beëindigen. Nadien zoekt Europa het zelf maar verder uit.
Als argumenten noemt het Witte Huis ‘de Europese democratie en onze beschaving die ten onder gaan door censuur, een dalend geboortecijfer en migratie.
Voor BNR de gelegenheid om de geopolitieke kopstukken van de zender weer bij elkaar te roepen in een tweedelige Alliantie.
De geopolitieke kopstukken van BNR:
• Buitenlandcommentator Bernard Hammelburg, van BNR De Wereld en de Amerika Podcast.
• Europa-correspondent Stefan de Vries, van Make Europe Great Again.
• Hoogleraar Internationale betrekkingen Rob de Wijk, van Boekestijn & De Wijk.
De bottom line? Europa moet het maar zelf uitzoeken, na meer dan 75 jaar bondgenootschap met de Verenigde Staten. Die echtscheiding zou volgens het document in twee jaar afgewikkeld moeten worden.”
Bondgenoten | de Alliantie: Trump dumpt Europa
In het vervolg van De Alliantie praten we over hoe Europa moet reageren, want de nieuwe Nationale Veiligheidsstrategie van de Amerikaanse regering is spijkerhard. In wat nu al de ‘Trump Doctrine’ wordt genoemd, staat dat Amerika de speciale relatie met Europa in twee jaar wil beëindigen. Nadien zoekt Europa het zelf maar verder uit.
Stuur Europese troepen naar Groenland – NRC 09JAN2026
Het moment is gekomen waarop Europa moet laten zien dat het bereid is zijn grondgebied te verdedigen. De Europese respons op Donald Trumps claim op Groenland kan er maar één zijn: troepen sturen, laten zien dat je je niet laat intimideren en dat je geopolitiek denkt en handelt. Europeanen, die na tachtig jaar vrede dachten dat ze nooit meer oorlog zouden voeren, moeten dringend naar een andere versnelling schakelen. Gelukkig kan dat. De Europese Unie heeft een ‘rapid deployment capacity’, waarbij vijfduizend man en allerlei materieel gemobiliseerd kunnen worden. Er zijn intussen drie grote militaire oefeningen gedaan, de laatste in april. Nu is het tijd voor de real thing.
schrijft wekelijks over politiek en Europa.
Natuurlijk kan zo’n Europese troepenmacht de Amerikaanse militaire macht niet weerstaan. Maar dat is het punt niet. Het doel is om de Amerikanen te tonen: jullie willen vazallen van ons maken, en wij pikken dat niet langer. Geen statements, maar daadkracht.
Elke dag beschimpen Trump en zijn ministers Europa. Een honende imitatie van de ‘zwakke’ president Macron. Elf rechters bij het Internationale Strafhof wier rekeningen en e-mails vanwege Amerikaanse sancties zijn geblokkeerd. Sancties tegen de Franse rechters die Marine Le Pen vorig jaar veroordeelden in de grootste fraudezaak in het Europees Parlement ooit, werden op het laatste moment afgeblazen. Amerikaanse diplomaten in Europese landen bespreken met Amerikaanse bedrijven hoe ze de interne markt kunnen vernietigen. Sommige bedrijven zetten de Europese Commissie nu onder druk om financiële regulering en klimaatwetten te elimineren. Deze week sneerde Trump dat Denemarken slechts „een extra hondenslee naar Groenland heeft gestuurd”. Europa moet hem de andere wang niet langer toekeren. De Groenland-saga is de druppel.
Europa moet Trump de andere wang niet langer toekeren. De Groenland-saga is de druppel.
In één opzicht heeft Trump gelijk: Denemarken kan de veiligheid van Groenland niet alleen verzekeren. De Denen weten dat. Daarom bieden ze hem, al maanden, alles wat hij maar wil op een presenteerblaadje aan. Hij mag eindeloos Amerikaanse soldaten en materieel naar Groenland sturen, zolang het in diplomatiek overleg gaat en de Groenlandse en Deense soevereiniteit niet geschonden wordt – en daarmee de soevereiniteit van de Europese Unie. Veel is bespreekbaar en kan met wat juridische creativiteit passend gemaakt worden met bestaande Deens-Amerikaanse afspraken over Amerikaanse aanwezigheid op Groenland. Dit kan zo geregeld worden. Een goede afspraak kan zelfs leiden tot meer Europees-Amerikaanse ‘burden sharing’ op andere terreinen, waar Trump altijd op hamert.
Maar diplomatie en burden sharing, daar gaat het Trump niet om. Trump wíl juist Europese soevereiniteit vertrappelen. Hij wil de verhoudingen in het Westen veranderen. Hij wil doen, ook binnen de NAVO, wat de Sovjet-Unie ooit deed binnen het Warschaupact: het centrum besluit, de periferie voert zwijgend uit. Trump wil het Westen runnen op Amerikaanse voorwaarden. Bondgenoten zijn vazallen die hun politieke soevereiniteit verliezen. Kijk maar naar Venezuela. […]
En dan nog iets. Europa, het continent van ‘nooit meer oorlog’ en softe compromissen, moet leren strategisch te denken en zijn belangen militair te verdedigen. Dat is een fundamentele transformatie waarbij nationale leiders burgers moeten betrekken. Leiders moeten het grotere verhaal vertellen en duidelijk maken dat die transformatie weerbaarheid vergt en een bereidheid om offers te brengen.
Europa heeft tijdens de pandemie bewezen dat het snel kan handelen met het mes op de keel. Zo’n moment, maar dan veel groter, beleven we weer. Zoals Donald Tusk zei: „Een voor allen, en allen voor een. Anders gaan we eraan.”
De grote afbrokkeling is begonnen – NRC 09JAN2026
Geopolitiek Het VN-Handvest zorgde na de Tweede Wereldoorlog voor minder veroveringsoorlogen en minder oorlogsdoden. Maar nu wordt het steeds vaker genegeerd, ziet Oona A. Hathaway.
Het besluit van president Trump om de Venezolaanse president Nicolás Maduro door middel van een geheime militaire operatie te arresteren is een flagrante schending van de internationale rechtsorde. Deze actie dreigt een einde te maken aan een periode van langdurige vrede en ons weer in een wereld te storten waar het recht van de sterkste geldt. De prijs hiervoor zal met mensenlevens worden betaald.
Vorig jaar was het tachtig jaar geleden dat na het einde van de Tweede Wereldoorlog 51 landen het Handvest van de Verenigde Naties ondertekenden. De ondertekenaars beloofden alles in het werk te stellen om „toekomstige generaties te behoeden voor de gesel van de oorlog”. De grote mogendheden hebben sindsdien geen oorlog meer met elkaar gevoerd en geen enkele VN-lidstaat is door een buitenlandse verovering van de kaart geveegd.
Maar die vrede is de afgelopen tien jaar afgebrokkeld en lijkt momenteel een totale ineenstorting nabij. Als dat gebeurt, zullen de gevolgen catastrofaal zijn.
Recht op zelfverdediging is geen rechtvaardiging voor deze militaire operatie. Drugshandel is geen ‘gewapende aanval’ op de Verenigde Staten, het internationale rechtscriterium voor een rechtmatige daad van zelfverdediging. Ook al is Maduro illegaal aan de macht gekomen en heeft hij zich schuldig gemaakt aan strafbare feiten, dan nog wettigt dat niet het gebruik van militair geweld tegen Venezuela. Geweldloze middelen, zoals economische en diplomatieke sancties, zijn de enige reacties die het internationaal recht toestaat. Het gebruik van militair geweld om een ongewenste regering ten val te brengen zal zich niet beperken tot de Verenigde Staten. Reken maar dat anderen het voorbeeld zullen volgen.
Krachtig verzet tegen Trump
Misschien is er nog tijd om deze ontwikkeling te stoppen. Toen Rusland Oekraïne binnenviel, werd de invasie door meer dan 140 staten als illegaal veroordeeld, waardoor een vermoedelijke doodsteek voor het rechtssysteem werd afgewend. Zoiets is hoognodig om de internationale rechtsorde te beschermen wanneer een machtige staat de regels overtreedt. Tot nu toe is echter maar een handjevol staten bereid geweest zich krachtig tegen Trump te verzetten. Als staten er niet in slagen om gezamenlijk het verbod op het gebruik van geweld – de hoeksteen van de naoorlogse rechtsorde – te handhaven, zullen er nog veel meer doden vallen in conflicten waartegen geen kruid gewassen is.
Nu de Verenigde Staten zich niet langer houden aan de grondbeginselen van de internationale rechtsorde die zij ooit zelf voorstonden, dreigt het toch al wankele rechtssysteem volledig in te storten.