De overname van het bedrijf dat DigiD regelt is symbool geworden voor het gebrek aan digitale soevereiniteit van Nederland
Afhankelijk ICT Een technische briefing voor Tweede Kamerleden over de mogelijke overname van Solvinity, het bedrijf dat de ict voor DigiD beheert, werkte niet geruststellend voor Kamerleden.
De overname van het bedrijf dat onder meer DigiD beheert, Solvinity, door een veel grotere Amerikaanse branchegenoot heeft de ambtenaren die de ict voor de ministeries regelen flink doen schrikken. Ze proberen op allerlei manieren garanties in te bouwen, om te voorkomen dat die overname het nationale inlogsysteem kwetsbaar maakt. Dat bleek woensdag tijdens een technische briefing voor de Tweede Kamer over de geplande overname door het Amerikaanse Kyndryl.
Dat DigiD „een van de meest kritieke digitale voorzieningen is” en dat het klopt dat Solvinity hierdoor straks onder Amerikaanse wetten valt die ertoe kunnen leiden dat de Amerikaanse overheid toegang eist. Tot die conclusie is de landsadvocaat ook gekomen.
De SVB verwerkt als partij die onder meer de AOW en de kinderbijslag overmaakt, miljoenen persoonsgegevens van Nederlanders. De aanbesteding is „vergevorderd, maar nog niet afgerond”, zegt een woordvoerder. Het is dus nog niet bekend welke partij daaruit rolt. Barbara Kathmann van GroenLinks/PvdA is er bij voorbaat bezorgd over. Ze vindt de mogelijke verdere afhankelijkheid van de SVB van een groot Amerikaans techbedrijf ‘de hoogste categorie van erg’, net zoals de verkoop van Solvinity.
Na het debat bleken de zorgen bij bepaalde Kamerleden over de overname van Solvinity niet kleiner te zijn geworden, maar groter. Zo ook bij de VVD. Silvio Erkens: „Dat ze zoveel mitigerende acties van plan zijn te nemen, zegt iets over de ernst van de situatie. Die zouden ze niet nemen als er geen risico aan zit.” Ook voor het CDA zijn de zorgen groter geworden, aldus Kamerlid Jantine Zwinkels. „Er werd hier duidelijk gemaakt dat de overname ruimte geeft aan Amerika om gegevens in te zien. We moeten daarin niet naïef zijn en afhankelijkheden afbouwen.” Ook Groenlinks-PvdA is niet gerustgesteld. Barbara Kathmann: „Onze wetgeving is niet klaar voor deze geopolitieke ontwikkelingen. We moeten aan de bak.”
Nationale veiligheid op het spel
Het komt niet vaak voor dat de Tweede Kamer naar aanleiding van de overname van een relatief kleine Nederlandse ict-speler een technische briefing krijgt, die ook nog eens deels vertrouwelijk is. In Nederland horen bedrijfsovernames bij de vrijheid voor ondernemers. Volgens de VVD speelt er echter een groter belang, namelijk de nationale veiligheid. VVD-Kamerlid Silvio Erkens: „Het gaat niet om een transactiesysteem maar om een publieke dienst, met alle informatie van Nederlanders. Álles staat erop, waardoor we ons genoodzaakt zien om tegen de overname te zijn.”
Dat opeens iedereen de bedrijfsnaam Solvinity lijkt te kennen, laat zien hoe snel de liefde voor de Verenigde Staten is omgeslagen in angst nu president Donald Trump er aan de macht is. En hoe snel het besef is gegroeid dat Nederland ongezond afhankelijk is van diensten van Amerikaanse techbedrijven. Dat geldt met name voor Nederlandse landelijke en lokale overheden en hun afhankelijkheid van Microsoft. Maar ook voor zelfstandige bestuursorganen en tal van diensten. De nationale inlog-applicatie DigiD is in die context uitgegroeid tot symbool van de kwetsbaarheid.
„De voorgenomen overname vindt plaats in een veranderende wereld”, zei Bert Voorbraak, directeur van ict-beheerorganisatie Logius die namens de overheid het contract met Solvinity beheert. En: „de gemaakte risicoafweging in het verleden is soms misschien aan herziening toe.”