Oud-lobbyist van Microsoft pleit voor digitale dekolonisatie: ‘Het bedrijf is zo groot en machtig als een natiestaat’
Als lobbyist van Microsoft verdedigde Jochem de Groot de belangen van het bedrijf bij politiek en publiek – óók als die de grenzen van het ethische overschreden. Nu, in zijn boek Kolonisten van de cloud,waarschuwt hij voor de geopolitieke macht van techbedrijven.
Is het werkelijk een goed idee dat Amerikaanse, commerciële partijen zoals Microsoft zo veel invloed hebben? Het is de vraag die hem dan al een paar jaar bezighoudt. De botsing van commerciële en lokale belangen in Noord-Holland is uiteindelijk het laatste zetje voor zijn vertrek. Als de uitbreiding wordt goedgekeurd, is De Groot weg bij Microsoft.
Dat het antwoord op die vraag ‘nee’ is, begint sinds de tweede termijn van Trump ook bij steeds meer Europese politici te dagen. Maar hoe Europa zich ontworstelt uit de greep van big tech, die vraag is een stuk lastiger te beantwoorden. Aan het einde van zijn boek doet De Groot een poging, al is die greep sinds zijn vertrek bij Microsoft (in 2021) alleen nog maar steviger geworden, met dank aan de ontwikkelingen rondom AI. Europa is onderworpen aan de Amerikaanse kolonisten van de cloud, concludeert De Groot.
We hebben in Europa een vacuüm aan visie over tech, schrijft u, waar de Amerikanen in kunnen springen.
‘Technologie is ook verbeeldingskracht, de kunst van het verhalen vertellen – daar zijn Amerikanen veel beter in. Bij Microsoft hebben ze een duidelijk verhaal over hoe AI ons kan helpen. Bijvoorbeeld met hoe slechtziende mensen in het Rijksmuseum van kunst kunnen genieten. In Nederland ontbreekt het aan een visie. We hebben vooral calvinistische waarden als efficiëntie, die ons ontvankelijk maken voor het Amerikaanse verhaal. Maar we hebben een eigen verhaal nodig, met eigen waarden.’
U werkt nu als lobbyist voor brancheorganisatie NLDigital, een collectief van ruim 600 bedrijven die zich bezighouden met de digitale transformatie. Onlangs stuurden zij een brief naar de informateur met de aanbeveling dat keuzevrijheid bij ICT-diensten voorop moet staan. Hoe past dit in uw pleidooi voor digitale dekolonisatie?
‘Natuurlijk is het uiteindelijke doel om minder afhankelijk te zijn van Amerika of China, maar dat is een kwestie van de lange adem. Je moet je afhankelijkheden afbouwen door aan Europese alternatieven te werken voor bijvoorbeeld chips, cloudomgevingen en AI-toepassingen. Maar dat gaat niet in een keer. Voorlopig hebben we niet-Europese technologie nodig voor onze innovatiekracht, en om competitief te blijven.’
U heeft het ook over een spagaat waarin u zat, tussen de belangen van Microsoft enerzijds en die van een gedeeld maatschappelijk belang.
‘Ik heb er echt een geweldige tijd gehad. Tegelijkertijd ben ik niet blind voor de andere kant van het verhaal. Microsoft is zo groot en machtig als een natiestaat (de jaaromzet is ongeveer even groot als het BNP van een land als Argentinië, red.). Het is een geopolitieke machtsfactor, zonder dat het democratische verantwoording hoeft af te leggen. Daarom wilde ik dit boek ook schrijven, om dat te laten zien.’
De Groot verhuist op zijn 12de met zijn ouders en zussen van het Brabantse Heesch naar Casablanca, waar zijn vader voor een grote farmaceut gaat werken. Het is een vormende tijd waarin verschillende culturen door elkaar lopen. Thuis (een ‘enorm warm nest’) wordt Nederlands gesproken, terwijl De Groot op een Amerikaanse school zit. Marokko is in die tijd, in de jaren negentig, nog nauwelijks toeristisch.
Na zijn studietijd (sociale wetenschappen, sociologie, islamstudies) gaat hij begin 2000 aan de slag als diplomaat bij Buitenlandse Zaken. Min of meer bij toeval mag hij zich bezighouden met internet. Nederland wil mee in de vaart der volkeren en zoekt in die tijd nadrukkelijk aansluiting bij de Amerikaanse manier van denken, waarin weinig regulering tot zowel innovatie als internetvrijheid moet leiden.
Jochem de Groot: Kolonisten van de cloud – Over tech-lobbyisten in de geopolitieke machtsstrijd. De Bezige Bij; 256 pagina’s, € 23,99.