De chaos en impasse maken één ding duidelijk: het is tijd voor de Derde Kamer
Hij is vrachtwagenchauffeur en een van de vele burgers die het vertrouwen in de politiek verloren. Daarom stemt Gerard Duyckaerts op ‘de extremen’. De 75-jarige Belg mag dan met pensioen zijn, hij doet volop mee. Elke morgen om zes uur start hij de buurtbus. Maar politiek vindt hij ‘alleen maar ellende’. Hij wantrouwt politici, omdat die volgens hem enkel zeggen wat nodig is om stemmen te winnen.
Duyckaerts is het personage dat eigenlijk het hele verhaal vertelt van Waarom we politiek niet alleen aan politici kunnen overlaten van Eva Rovers. Een verhaal van afhaken – ook in Nederland vertrouwt nog slechts 4 tot 25 procent de politiek. En van weer aansluiten.
Dat pamflet verschijnt net nu het land weer is gevangen in de ban van campagnes. ‘Super Saturday’, bedacht iemand bij de NOS en alle media zeiden het na. Terwijl ‘Sad Saturday’ beter past bij mijn moedeloze ergernis over de onbestuurbaarheid van het land. Het klimaat passeert kantelpunten, China produceert de technologie van de toekomst, autocratisch Amerika heeft met zijn servers en sociale media bijna al onze data in handen, en hier ligt de boel gewoon doodstil.
Want sinds 7 juli 2023 dobbert Den Haag in de giftige draaikolken van politiek met de kleine p. Kiezers krijgen wat politici menen dat ze willen. Dan pas komen de excuses van Dilan Yesilgöz: ‘Er was gedoe. Er was chaos.’ Alsof ze het over de gevolgen van een natuurverschijnsel had. Terwijl het haar nareis-op-nareis-fantasma en vrijage met radicaal-rechts zijn die het land verlammen.
Duyckaerts, boos en cynisch, vond op zijn mat een envelop. Een uitnodiging voor een burgerberaad. Hij was ingeloot. (‘Ingeloot?’) Als de burgemeester hem niet had overgehaald, was hij thuisgebleven. Ga nou maar, had die gezegd, ze zoeken mensen die de politiek helpen beslissingen te nemen. Zo kwam Duyckaerts in het burgerberaad en later zelfs burgerparlement van Oost-België.
Twijfel en onzekerheid nam Duyckaerts mee naar de eerste vergadering. Een machinebouwer, een lerares, maar toch ook weer mensen die universiteit uitstralen. Duyckaerts wilde meteen weer weg. Hij zou alleen nog zijn koffie opdrinken, en net toen begon het.
Er was een getrainde gespreksleider die uitlegt dat het niet gaat om debat of gelijk krijgen – zo bestrijden politici elkaar. Voor het burgerberaad is dialoog nodig. De deelnemers vragen elkaar naar hun zorgen en zoeken samen oplossingen. Eerste onderwerp: de zorg.
Makkelijk was het niet. Duyckaerts, beschaamd over zijn gestamel: ‘Die anderen … vriendelijk hoor, maar wel een paar niveaus hoger.’ Dankzij de moderator komt iedereen aan het woord. En de chauffeur zegt belangrijke dingen over zijn ervaringen met de zorg. Hij wordt gehoord. Als de aanbevelingen van het burgerberaad worden overgenomen door het parlement, is de kloof tussen de afgehaakte vrachtwagenchauffeur en de politiek echt overbrugd.
Het is een van de waardevolle lessen uit de burgerberaden die Rovers bezoekt. Ze geven een stem aan inwoners die niet meedoen in de democratie. Als burgers ontwikkelen ze hun democratische vaardigheden – evengoed voor hogeropgeleiden. Het resultaat is dat woede wordt omgezet in daadkracht; de afgehaakte burger gaat van onmacht naar macht. Winst van onschatbare waarde: burgers kunnen gemeenten, provincies en landsbestuur helpen keuzes te maken voor de lánge termijn. Ze hoeven namelijk niet te worden herkozen. Burgerdemocratie doorbreekt zo de desastreuze kortzichtigheid van onze verkiezingsdemocratie.
We vinden het logisch dat een huis uit 1800 wordt gemoderniseerd – met zonnestroom, verwarming, isolatie. Zo kan ook het Huis van Thorbecke bij de tijd worden gebracht. Aangevuld met een parlement van gelote burgers: de Derde Kamer. Want de democratie kan niet zonder ons.