Het warme water in de oceaan houdt eerder op met stromen
Klimaat Utrechtse onderzoekers hebben berekend dat de AMOC, de zeestroming die warm water door de Atlantische Oceaan naar West-Europa voert, mogelijk deze eeuw al instort.
Stilvallen of niet stilvallen en zo ja: wanneer? Dat is de grote vraag die wetenschappers bezighoudt die de grootste zeestroming in de Atlantische Oceaan onderzoeken. Volgens nieuw onderzoek van Nederlandse klimaatwetenschappers van de Universiteit Utrecht dat zondag verscheen, zou deze AMOC (Atlantic meridional overturning circulation) deze eeuw al een kantelpunt kunnen bereiken. Voor oceanografen is dat geen verrassing: „Het instorten is inmiddels een hele reële mogelijkheid”, aldus oceanograaf Sybren Drijfhout, die niet bij het onderzoek betrokken was.
De AMOC is een groot systeem van oceaanstromingen in de Atlantische Oceaan en een belangrijk onderdeel van de wereldwijde oceaancirculatie. De warme Golfstroom voor de Noord-Amerikaanse kust vormt het bekendste deel ervan. Daarmee brengt de AMOC warm tropisch zeewater naar West-Europa, waardoor het klimaat hier relatief mild is. Eenmaal in het Arctisch gebied koelt het zeewater af, neemt de dichtheid toe en zinkt het. Deze koude stroom vloeit op kilometers diepte terug naar het zuiden.
Klimaatverandering beïnvloedt de AMOC: onder andere extra (zoet) smeltwater van de ijskap van Groenland maakt het water in het noorden minder zout en dus minder zwaar. Daardoor zinkt het minder snel en vertraagt de stroming. Een sterk vertraagde of zelfs zo goed als stilvallende AMOC kan flinke verschuivingen van het wereldwijde klimaat veroorzaken: van sterk dalende of stijgende temperaturen tot veranderende neerslagpatronen, meer stormen en meer zeespiegelstijging. Het noordelijk halfrond en met name West-Europa zal afkoelen, het zuidelijk halfrond warmt extra op.