Wij leggen filmmaker In-Soo Radstake wat lastige vragen voor,
Wat zijn dit voor vragen? Oorlog, identiteit, adoptie en de omgang van Nederland met de voormalige koloniën: het zijn de onderwerpen waar filmmaker In-Soo Radstake (45)zich veel mee bezighoudt. Zijn bekroonde onderzoeksdocumentaire Indië verloren (vanavond deel twee) stelt een aantal ongemakkelijke vragen.
Oorlog of politionele acties?
‘Ja, oorlog, hè. Ik denk dat het goed is om het beestje bij de naam te noemen. Vanuit politiek oogpunt snap ik dat er wordt gekozen voor een eufemistische term, maar in deze tijd kom je daar niet meer mee weg.
‘Deze kwestie komt ook voor in mijn documentaire Indië verloren, over de framing en propaganda voor, tijdens en na de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog (1945-1949), waarbij Nederland zijn militair ingrijpen in Indonesië omschreef als een ‘politionele actie’, als iets noodzakelijks om de rust in deze kolonie te herstellen, als een soort politiemacht.
‘Het idee voor de documentaire ontstond in 2016, toen ik een kantoor deelde met filmproducent Nadadja Kemper die films had geproduceerd over het koloniaal verleden en de Indische ervaring na de Tweede Wereldoorlog. Ik heb zelf een Indische partner, maar wist eigenlijk weinig van de Nederlandse koloniale geschiedenis in de Oost, de term destijds voor Indonesië.
‘Ik heb toen een paar van de films van Kemper bekeken en het viel mij op dat de Nederlandse oud-soldaten die erin voorkomen vertelden dat ze dachten dat ze naar Nederlands-Indië gingen voor een humanitaire missie, om het land te bevrijden van de Japanners, en dat ze een warm onthaal zouden krijgen van de Indonesiërs. Ze hadden geen idee dat ze in een bloedige guerrillaoorlog zouden terechtkomen.
‘En toen dacht ik: hoe doe je dat eigenlijk als overheid, hoe overtuig je je bevolking dat je slechts met een ‘politionele actie’ bezig bent in Indonesië om zogenaamd orde op zaken te stellen?’
Rotterdam of Seoul?
‘Ik kan echt niet kiezen. Toevallig ga ik morgen weer naar Seoul voor een andere documentaire waarmee ik bezig ben, met de titel Meer dan babi pangang, over de Aziatische keuken.
‘Het zijn beide steden naar mijn hart. In Rotterdam, waar ik nu woon met mijn vrouw en twee kinderen, moet je je best doen om te worden geaccepteerd. En in Seoul loop ik tegen een taalprobleem aan, want ik spreek nauwelijks Koreaans. Maar het zijn steden met een enorme energie. Vooral Seoul, dat is een stad die nooit slaapt, het leven gaat daar hard, soms te hard. Korea is een land dat in een generatie van straatarm is veranderd in een ontwikkeld land.
Eelco van Kleffens of Soekarno?
‘Een lastige vraag. Allebei hebben ze bloed aan hun handen, maar ik geef toch de voorkeur aan Soekarno, de leider van de Indonesische onafhankelijkheidsstrijders en de eerste president van het onafhankelijke Indonesië. Ondanks de coup en mensenrechtenschendingen onder zijn bewind is Indonesië nu een G20-land. Dat is indrukwekkend voor een land dat pas tachtig jaar onafhankelijk is.
Indringende blik op de Nederlandse berichtgeving en beeldvorming van de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog (1945-1949). In dit tweeluik wordt onderzocht hoe media, overheid en propaganda samenwerkten om de koloniale oorlog in Nederlands-Indië te presenteren als een ‘missie van orde en herstel’. In de eerste aflevering ligt de focus op hoe de Nederlandse overheid en media vanaf 1945 het militaire ingrijpen in Indonesië presenteerden als een noodzakelijke ‘politionele actie’.
Indringende blik op de Nederlandse berichtgeving en beeldvorming van de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog (1945-1949). In het tweede deel staat de nasleep van de oorlog centraal: hoe werkte de beeldvorming over de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd door in het collectieve geheugen, het onderwijs en de politiek?