Laten we niet alleen infusen aanleggen en bedden verschonen, maar ook met liefde voor de ziel zorgen
Er viel niet veel te kiezen, toen Suzie haar moeder naar het verpleeghuis bracht. Ze was al niet goed ter been meer toen ze een tweede beroerte kreeg. Acuut behoefde Antonia permanente zorg. Met haar rollator schoof ze de schuifdeuren door, een machinerie in die de 83-jarige opslokte. Wie ze is, werd vergeten en was van geen belang. Functionele zorg kwam van teammanagers, zorgcoördinators, verpleegkundigen, verpleeghuisartsen, fysio’s en een cultuurcoördinator. Toni werd ‘onrustig’, werd ‘lastig’, en er kwam een psycholoog langs. Niemand die haar even vasthield.
Met ondersteuning kon Antonia naar de wc, maar alarmbelletjes bleven vaak onbeantwoord. Na weer een ongelukje kreeg Toni een luier aan. De ochtenden dat Suzie haar moeder opzocht, lag ze met rug, billen en bovenbenen in ontlasting geplakt. Bruine nagels van het krabben, tranen van ontluistering.
Elke week was er minder van Toni over. Ze at niet genoeg. Wel volgde de ene antibioticakuur op de andere blaasontsteking. Steeds schoof een verpleegkundige de po onder haar billen en riep: ‘Toe maar mevrouw, poept u maar! …Lukt het niet? Ik kijk wel even de andere kant uit…’
Suzie zag haar moeder oplossen tussen de lakens. Het bed kwam ze eigenlijk nooit meer uit. Een beetje in de war werd ernstige dementie.
Dat bleek een gelukje bij verder enkel ellende. Nu kon Toni op de wachtlijst voor een psychogeriatrisch verpleeghuis. En daar kwam ze langzaam tot leven. Boven Toni’s bed hangt nu een apparaat, een monitor die vooral de nacht verlicht. Wanneer ze woelt en haar been over de bedrand werpt, komt de verpleegkundige om haar naar de wc te helpen. De blaasontstekingen zijn passé. Personeel is niet elke dag uren druk met korsten van haar lijf en uit het bed te schrobben. Dat geeft tijd voor de zorg die ontbrak, die van het hart.
Telkens als Suzie gaat, schiet in Toni’s ogen nog de paniek. Als uit het niets is er dan een verpleegkundige. Zij pakt Toni’s hand en streelt haar haar.
Als het deze maand gesloten Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord wordt doorgevoerd, is er voor meer mensen in de herfst van hun leven de liefde die ze nodig hebben. Administratieve last (nu tot 50 procent) moet fors omlaag. Slimme apparaten – lovebaby van ex-minister Fleur Agema – maken ruimte voor de mens.
Het geeft hoop dat de hele sector het akkoord ondertekende: ziekenhuizen, huisartsen, wijkteams, verpleeghuizen en welzijnsorganisaties zeggen zo een nieuwe koers te willen varen. Maar zonder stevige basis onder de gemeenten is het kansloos.
De driedubbele decentralisatie van 2015, die jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en arbeidsparticipatie dumpte bij gemeenten, dempt gelijk de hoop.
De zorg van de toekomst zit niet in fabrieksinstellingen, zoals Toni’s eerste verpleeghuis. Zorg komt allereerst bij mensen thuis, of in kleinschalige huizen met aandacht en nabijheid. En preventie – tot nu armzalig stiefkind – wordt het cruciale voorportaal. Het liefst blijven we met professionele ondersteuning zelfstandig tot we dood neervallen.
Daarvoor zijn gemeenten allesbepalend. Van valpreventie in de badkamer tot buurtbuurthuizen die de eenzaamheid breken. Maak het akkoord dus wél uitvoerbaar; geef gemeenten geweldige regisseurs en ruimte in de portemonnee. Laten we niet alleen infusen aanleggen en bedden verschonen, maar in elke schakel met liefde ook voor de ziel zorgen.