Politiek gevoelig advies over arbeidsmigratie stelt voor klimaatimpact te beprijzen
Arbeidsmigratie beperken kan alleen als de overheid keuzes maakt, blijkt uit een advies van verschillende ministeries. Maar dat ligt politiek gevoelig.
Om het aantal arbeidsmigranten dat jaarlijks naar Nederland komt te beperken moet de overheid malafide uitzendbureaus aanpakken, investeren in robotisering, en financiële steun aan sectoren die afhankelijk zijn van goedkope arbeidskrachten verminderen. Dat staat in een uitgebreid advies waar verschillende ministeries, de arbeidsinspectie, het Centraal Planbureau (CPB) en het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) aan meewerkten.
Het rapport stelt onder meer voor om de subsidies voor de glastuinbouw af te bouwen, om zo de vraag naar arbeidskrachten te verminderen. Dat is een politiek gevoelig advies. Want hoewel de wens om migratie terug te dringen breed leeft in Den Haag, richt die discussie zich veelal op asielmigratie. De vraag of werknemers in de toekomst nog even gewenst zijn, ligt ook in het huidige demissionaire kabinet ingewikkelder.
Negatieve klimaateffecten beprijzen
Voor NSC is de beperking van arbeidsmigratie een speerpunt. De partij wil strenge regels en een discussie over welke sectoren wel en welke sectoren niet in Nederland kunnen blijven. Maar de BBB en de VVD zijn terughoudender. De BBB vreest nadelige gevolgen voor Nederlandse boeren en tuinders en vindt dat de oplossing moet worden gezocht in technologie die de arbeidsmigrant kan vervangen. De VVD kwam eerder weliswaar zelf ook met voorstellen voor strengere regels, maar wil tegelijkertijd voorkomen dat de regels zo streng worden dat bedrijven Nederland verlaten.
Om diezelfde reden wil de VVD, net als bijvoorbeeld het CDA en andere rechtse partijen, af van de Nederlandse CO2-heffing, een belasting op uitstoot voor de industrie. Toch stelt dit zogenoemde interdepartementale beleidsonderzoek (ibo) juist voor de negatieve effecten op het gebied van stikstof en klimaat te beprijzen.
Bepaalde sectoren waarin veel arbeidsmigranten werken, zoals de glastuinbouw, de logistiek en de metaalindustrie, verbruiken relatief veel energie en stoten relatief veel CO2 en stikstof uit, zo is te lezen. Nu worden deze maatschappelijke kosten niet, of niet volledig beprijsd. Daardoor is er meer productie en dus ook meer vraag naar arbeidsmigranten in deze sectoren ‘dan economisch wenselijk’, aldus het rapport.
Politieke keuzes zijn nodig
Jaarlijks kwamen de afgelopen jaren 40.000 arbeidsmigranten méér naar Nederland dan er vertrokken, blijkt uit CBS-cijfers. Maar volgens het Ibo-advies is dat een onderschatting.
Wil Nederland de bevolkingsgroei beperken tot maximaal 19 tot 20 miljoen inwoners in 2050, zoals de Staatscommissie Demografie eerder adviseerde, dan zijn maatregelen nodig, stelt het advies. Het vraagt om politieke keuzes wat betreft de Nederlandse economie van de toekomst, staat al in de inleiding van het rapport.
‘Nederland is verslaafd aan laagbetaalde arbeid’
Met een deel van de voorgestelde oplossingen is demissionair minister van Sociale Zaken Eddy van Hijum al bezig. Zo schreef de NSC-bewindsman vorige week aan de Tweede Kamer dat hij strengere regels wil voor buitenlandse uitzendbureaus die personeel naar Nederland sturen. Daarnaast wil hij een uitzendverbod voor de vleessector, waarin veel misstanden plaatsvinden. Ook dat is een maatregel die in het beleidsonderzoek wordt genoemd.