Dutilhhuis

Arbeidsmigratie: Arbeidsmigranten worden als robots behandeld

Arbeidsmigranten in Nederland en Europa worden niet als mensen maar als tweederangsburgers gezien. Ze leiden parallelle levens in de schaduw van de maatschappij, zonder vrije tijd, zonder sociaal leven, fatsoenlijk loon, thuis of privé. ‘Om dit robotbestaan vol te houden, moet je fysiek en mentaal stevig in je schoenen staan.’

Ineens was hij overal. In de yoghurt, in cakes, smoothies, salades en opgetast op stapeltjes pannenkoeken. Van wat nog niet zo lang geleden als luxe zomerfruit gold, eten Nederlanders nu gemiddeld een kilo per jaar. Blauwe bessen.

Misschien is je laatste portie wel door de vingers van Mohammed gegaan. De goedgemutste, 29-jarige Bengaal die in het zuiden van Portugal op een fruitboerderij werkt waar hij ‘superfruits’ voor de West-Europese markt plukt. ‘Zes kilo per uur, dat is onze target’, zegt hij. Voor blauwe bessen en frambozen. Wat dat betekent, zes kilo per uur? Er trekt een lachje over Mohammed’s gezicht, dat betekent rennen natuurlijk. ‘Je rent en plukt, anders haal je het niet.’ Plaspauzes kun je je daarbij niet veroorloven: ‘Nee joh, dan zou ik nooit super-plukker kunnen zijn’. En alleen superplukkers behouden hun duurbetaalde stapelbedplekje in de werkgeversbarakken van het Zuid-Portugese Zambujeira do Mar.

Eén miljoen

Indiërs, Nepalezen, Brazilianen en Venezolanen, allemaal werden ze gelokt door de belofte van Portugal als laatste open deur van Europa. De plek waar je, ook zonder werkcontract of papieren, aan de slag kon, sociale belastingen kon betalen, én kans maakte op een verblijfsvergunning.

Maar dat was totdat de (centrum)rechtse premier Montenegro een einde maakte aan deze gastvrije situatie. Vorig jaar, in juni 2024, gooide hij de deur met een harde klap dicht. Hij wilde minder niet-Portugese werkers. Sindsdien moeten arbeidsmigranten een contract hebben voordat ze mogen komen.

‘Arbeidsmigranten worden niet als mensen gezien’, zegt Timóteo Macedo, directeur van de Lissabonse organisatie. De klassieke activist, getekend met grijze baard en zeemanspet, oreert, met behulp van Google Translate, over een situatie van ‘moderne slavernij’. En Macedo kan het weten, zegt hij, want hij ziet het spreekuur dagelijks vollopen met mensen die worden uitgebuit.

Plukkers zoals Mohammed, maar ook schoonmakers en bouwvakkers. Mensen die de economie draaiende houden, maar geen vrije dagen krijgen en nauwelijks worden betaald. Die gezondheidsklachten ontwikkelen door landbouwgif en slechte huisvesting en rug- en nierproblemen door het gebrek aan pauzes. Met de nieuwe wet is dat volgens Macedo alleen maar erger geworden: ‘Zonder papieren besta je niet’. Hij constateert dat arbeidsmigranten niet langer worden beschermd maar ‘juist in de illegaliteit worden geduwd’.

INTUSSEN IN NEDERLAND