Hoe lossen we de wooncrisis in Nederland (duurzaam) op?
Bouwen, bouwen, bouwen… Dat was de afgelopen jaren het credo als het over de Nederlandse wooncrisis ging. Maar klopt dat eigenlijk wel? Volgens onderzoeker en stadsgeograaf Cody Hochstenbach (Universiteit van Amsterdam) zijn er een aantal belangrijke mitsen en maren en is het woningtekort slechts een deel van het probleem. In een recente aflevering van Triodos-podcast Money for Change deelde hij zijn inzichten.
Wist je dat het vermogen van een Nederlandse woningeigenaar gemiddeld 90 keer groter is dan die van een doorsnee huurder (bron: Uitgewoond)? Zelfs als je de netto waarde van een koopwoning (woningwaarde minus resterende hypotheekschuld) er vanaf trekt, is het vermogen van een woningeigenaar nog steeds 14 keer groter. De wooncrisis gaat dan ook niet alleen over woningtekort, stelt Hochstenbach. Volgens hem is het bij uitstek een crisis van ongelijkheid. “Enerzijds is je woonsituatie het gevolg van ongelijkheid, anderzijds is het een belangrijke bron van die ongelijkheid.”
Subsidie voor woningbezit
Want… niet iedereen heeft last van de wooncrisis, stelt hij: “Als dat zo zijn, zou er veel meer aan gedaan worden. Ja, er zijn mensen die er ontzettend veel last van hebben. En voor wie het kopen van een woning waarschijnlijk nooit in de sterren zal staan. Maar er zijn ook mensen die juist profijt hebben van de huidige situatie.” Woningbezit wordt in Nederland namelijk op meerdere manieren gesubsidieerd, zowel direct als indirect. Het bekendste voorbeeld daarvan: de hypotheekrenteaftrek.
Wat is de hypotheekrenteaftrek?
“Via deze weg stroomt er ongeveer 11 miljard euro per jaar naar woningeigenaren”, zegt Hochstenbach. “En doorgaans zijn het de mensen met grote, dure huizen die er het meeste van profiteren. Ongeveer de helft van die 11 miljard euro komt terecht bij de rijkste 20 procent van Nederland.”
“Enerzijds is je woonsituatie het gevolg van ongelijkheid, anderzijds is het een belangrijke bron van die ongelijkheid.”
Cody Hochstenbach, onderzoeker en stadgeograaf Universiteit van Amsterdam
De ideologie van koopwoningen
Hoe zijn we in zo’n ongelijke situatie terecht gekomen? Dat is niet toevallig, stelt Hochstenbach. Er zitten legio politieke keuzes achter. Niet van één politicus, politieke partij of kabinet. Maar van decennialang beleid. “De volkshuisvesting in Nederland was lange tijd fantastisch geregeld”, aldus Hochstenbach. “Maar vanaf eind jaren ’80 werd dat stap voor stap afgebroken. Daar kwam een woningmarkt voor in de plaats, waarin ook woningcorporaties zich moesten gedragen als marktpartij en de eigen broek moesten ophouden.”
Allerlei factoren speelden de opkomst van die woningmarkt vervolgens in de hand en houden die tegenwoordig ook in stand. De ideologie van eigen woonbezit is daar een belangrijk voorbeeld van. “We geloven met z’n allen dat het kopen van een woning superieur is aan huren. En dat als je geen huis koopt of kan kopen, je iets verkeerd hebt gedaan in het leven. Dat gedachtegoed gaat echt in de hoofden van mensen zitten en wakkert koopdrift aan. Zelfs als je een ton moet overbieden.”
Podcast 11 mei 2025 : Cody Hochstenbach in ‘Hoe lossen we de wooncrisis in Nederland (duurzaam) op?’