Paul de Beer: Als we iets minder zouden exporteren, komen die arbeidskrachten beschikbaar voor de binnenlandse markt.
Personeelstekort Volgens arbeidsmarktexpert Paul de Beer zijn er genoeg mensen om alle vacatures te vullen. „De term personeelstekort wordt vaak verkeerd gebruikt.”
Ziekenhuizen sluiten gehele afdelingen door een tekort aan personeel. Vervoersaanbieders schrappen ritten in het streekvervoer. Ouders kunnen voor hun kinderen geen plek vinden op de kinderopvang. Hotels en restaurants gaan dicht.
Toch zegt arbeidsmarktexpert Paul de Beer: de arbeidskrapte is voorbij. Het aantal vacatures loopt terug.
Hoe komt u erbij dat de krapte voorbij is?
„In specifieke sectoren of beroepsgroepen zijn nog steeds personeelstekorten. Die worden naar mijn idee alleen veroorzaakt doordat er niet genoeg mensen zijn met het juiste diploma en relevante werkervaring. Dat geldt niet voor de hele arbeidsmarkt, zoals vaak wordt gedacht.”
Waar komt die misvatting dan vandaan?
„De term personeelstekort wordt vaak verkeerd gebruikt. Soms spreken werkgevers van een tekort aan personeel, maar is er in feite iets anders aan de hand. Namelijk dat ze geen aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden bieden. Dat zie je in sectoren waar bedrijven nu vaak afhankelijk zijn van goedkope buitenlandse arbeidskrachten, zoals de land- en tuinbouw.”
Veel zorgpersoneel vertrekt uit de zorg vanwege de hoge werkdruk, die wordt veroorzaakt door de personeelstekorten. Hoe keer je dat om?
„Het is moeilijk om die vicieuze cirkel te doorbreken. Maar zorginstellingen kunnen er wel iets aan doen, door de arbeidsvoorwaarden aantrekkelijker te maken.”
U schrijft dat in theorie alle vacatures door de werklozen kunnen worden vervuld. Waarom weten werkgevers en deze werklozen elkaar dan niet te vinden?
„Om te beginnen worden de meeste vacatures ingevuld door mensen die al een baan hebben. In sommige gevallen nemen werkgevers nog liever een arbeidskracht uit het buitenland aan dan iemand die in Nederland werkloos is.”
U schrijft dat arbeidskrapte niet wordt veroorzaakt door vergrijzing, terwijl dat wel vaak gedacht wordt. Waarom?
„Ten eerste is er geen relatie tussen de huidige krapte en het aantal mensen dat nu met pensioen gaat. Ik heb berekend dat van alle vacatures die nu ontstaan, slechts 1 op de 10 wordt veroorzaakt door iemand die met pensioen gaat.”
Het arbeidstekort in de zorg loopt in 2035 al op tot 305.000 medewerkers. Is dit geen probleem?
„In de zorg zullen natuurlijk wel meer arbeidskrachten nodig zijn om het toenemend aantal ouderen te verzorgen. Maar er is geen reden om aan te nemen dat vergrijzing in alle sectoren zorgt voor een behoefte aan meer personeel.”
De vraag naar personeel neemt ook toe door economische groei.
„Ja, daarom is het de vraag of het zo logisch is dat Nederland voortdurend zo ontzettend veel blijft exporteren. Wij exporteren al heel lang veel meer dan we importeren. In het verleden was dat logisch. We hadden een jonge bevolking en wisten dat we op den duur zouden gaan vergrijzen. De verwachting was dat we juist minder zouden gaan exporteren als de bevolking zou beginnen te vergrijzen, maar dat is niet gebeurd.”
Waarom is dat een probleem?
„Doordat we veel exporteren, werken veel van onze arbeidskrachten dus feitelijk voor het buitenland. En dat terwijl in het binnenland handen tekort komen in bijvoorbeeld de zorg of het onderwijs. Als we iets minder zouden exporteren, komen die arbeidskrachten beschikbaar voor de binnenlandse markt. In die zin kan de handelsoorlog van Trump helpen om de krapte op de arbeidsmarkt hier een beetje te verlichten.”
Paul de Beer (1957) studeerde econometrie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en werkte als onderzoeker onder meer bij het Sociaal Cultureel Planbureau, de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid en de Universiteit van Amsterdam. Hij is lid van de Adviesraad Migratie, een belangrijke kabinetsadviseur.