1,6 miljoen Nederlanders hebben artrose. Hoe kun je het risico verkleinen op pijnlijke gewrichten?
Op latere leeftijd is het risico op artrose reëel, waardoor bewegen pijnlijk wordt. Gelukkig kun je het risico op de gewrichtsaandoening beperken. Daarvoor is bewegen juist onmisbaar.
Zo’n 1,6 miljoen Nederlanders hebben last van artrose, blijkt uit cijfers van huisartsen. In de knieën komt de gewrichtspijn het vaakst voor, gevolgd door de heup en handen. Volgens voorspellingen stijgt het aantal mensen met artrose in de komende decennia met een miljoen, mede gestuwd door de vergrijzing. Het lijkt te bevestigen dat artrose een vorm van slijtage is. Ouderen die toe zijn aan een nieuwe knie, constateren meewarig dat de boel simpelweg op is. Maar dat is een verkeerde voorstelling van zaken. Wat is artrose dan wel en wat kun je doen om het te voorkomen?
Geen slijtage
‘Er is geen enkel bewijs dat artrose een slijtageproces is’, zegt hoogleraar experimentele reumatologie Peter van der Kraan van het Radboudumc in Nijmegen. ‘Het is eerder andersom. Het kraakbeen van gewrichten heeft juist belasting nodig om gezond te blijven.’ Slijtage klinkt alsof de scharnieren van ons lichaam na decennia trouwe dienst onvermijdelijk beginnen te piepen en kraken. Maar het bot en kraakbeen in gewrichten bestaan uit levend weefsel, dat zichzelf vitaal kan houden.
Het probleem bij artrose lijkt eerder dat de balans op een gegeven moment blijvend verstoord raakt. Dat van pure slijtage geen sprake is, tonen dieren met een veel kortere levensduur. Ook honden en konijnen kunnen artrose oplopen, net als wij gewoonlijk op relatief gevorderde leeftijd, maar veel sneller in absolute zin. […]
Artrose tast dan ook het hele gewricht aan, waarbij de klachten gewoonlijk pas in de latere fasen tot uiting komen. Het kraakbeen bevat namelijk geen zenuwen, legt Van der Kraan uit. ‘De pijn bij artrose wordt veroorzaakt door ontstekingen die in het gewricht ontstaan. Dat vormt vaak de trigger om naar een arts te gaan.’
De sleutel tegen artrose ligt dus in het vitaal houden van de gewrichten. Beweging is daarvoor niet belemmerend maar broodnodig, zegt hoogleraar artrose Sita Bierma-Zeinstra van het Erasmus MC in Rotterdam. ‘Kraakbeen is een soort spons, dat voor de voeding geen bloedvaten bevat. Voor de aanvoer van voedingsstoffen en afvoer van afvalstoffen is het afhankelijk van de sponswerking die ontstaat door beweging.’