Opinie: Bestrijd energiearmoede met dat Europese geld, daar is het voor
Energiearme huishoudens krijgen een paracetamolletje via het noodfonds, huiseigenaren krijgen een grondige groene operatie vrijwel cadeau, schrijven Riane Kruzee en Corriene van Eck. Dat moet anders.
Steeds meer huishoudens dreigen financieel kopje onder te gaan door hun energierekening. Dit werd pijnlijk zichtbaar toen het Tijdelijk Noodfonds Energie na slechts één week moest sluiten omdat het geld op was. In één week deden 210.000 huishoudens een aanvraag, terwijl staatssecretaris Nobel had aangekondigd dat met de beschikbare 56,3 miljoen euro ongeveer 100.000 huishoudens geholpen konden worden.
Jurgen Nobel, staatssecretaris Participatie en Integratie
Beeld: Martijn Beekman
Met dit jaar mogelijk meer dan 500.000 huishoudens in energiearmoede, volgens TNO-cijfers, is het onmogelijk om dit op te lossen met kortetermijnmaatregelen.
De structurele oplossing ligt in het blijvend verlagen van de energierekening door verduurzaming van woningen.
Bij minima is het elke dag Warmetruiendag, met de verwarming laag
De sleutel tot structurele verbetering ligt bij woningcorporaties, want 70 procent van de huishoudens in energiearmoede woont in een corporatiewoning. Maar juist nu krijgen woningcorporaties een klap: volgens het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW), dat borg staat voor bijna 100 miljard euro aan leningen van woningcorporaties, moeten ongeveer 140 van de 262 woningcorporaties hun investeringen in nieuwbouw en verduurzaming flink verlagen door de recente huurbevriezing.
Volgens brancheorganisatie Aedes leidt deze bevriezing tot een verlies van 47,5 miljard euro aan investeringscapaciteit voor nieuwbouw en verduurzaming. Een dubbele klap voor huishoudens die toch al worstelen.
Kloof
Er ligt een kans om het tij te keren. Het SCF is specifiek opgericht om financieel kwetsbare huishoudens te ondersteunen bij stijgende energiekosten en te zorgen dat de transitie naar duurzame energie voor iedereen haalbaar blijft.
Sophie Hermans, minister van Klimaat en Groene Groei, viceminister-president © Beeld Martijn Beekman
Minister Hermans stelde echter een verdelingsplan voor dat voorbijgaat aan deze doelstelling. Van de beschikbare 720 miljoen euro gaat slechts 174,5 miljoen naar een publiek energiefonds voor de meest kwetsbare huishoudens. Het leeuwendeel – 350 miljoen euro – wordt bestemd voor het Warmtefonds, dat leningen verstrekt aan woningeigenaren. Dit fonds bereikt overwegend middeninkomens en laat de 70 procent van energiearme huishoudens die geen woningeigenaar zijn buiten beschouwing. Bovendien zijn mensen met een kleine beurs vaak huiverig om leningen aan te gaan.
Wederom dreigt geld dat bestemd was om energieongelijkheid te verkleinen, de kloof juist te vergroten. Terwijl energiearme huishoudens een paracetamolletje krijgen via het noodfonds, krijgen huiseigenaren een grondige groene operatie vrijwel cadeau. Het past binnen een breder patroon. Uit CE Delft-onderzoek blijkt dat 80 procent van alle energiesubsidies naar de rijkste helft van Nederland gaat.
Ons pleidooi is eenvoudig: draai de verdeling van het Europees Sociaal Klimaatfonds om. Maak het grootste gedeelte beschikbaar voor het publieke fonds, zodat huishoudens die het hardst hulp nodig hebben het meest profiteren. Met dit geld kunnen collectieve inkoopacties worden opgezet die de kosten van verduurzaming verlagen. Daarnaast kunnen woningcorporaties worden beloond als zij energiebesparende maatregelen versneld uitvoeren in woningen waar energiearmoede heerst.
We roepen Kamerleden op om in actie te komen vóór de deadline van 30 juni. Vraag de minister om haar voorstel te herzien zodat het fonds doet waarvoor het bedoeld is: het verkleinen van energieongelijkheid, niet het vergroten ervan.
Laten we kiezen voor een inclusieve energietransitie.
Riane Kuzee is steward bij KnopOm, Corriene van Eck werkt bij deze sociale onderneming tegen energiearmoede