Milieuorganisatie stelt ultimatum: tientallen rechtszaken als minister niet binnen twee weken stikstofcrisis aanpakt
Mobilisation for the Environment (MOB), een van de milieuorganisaties achter het verstrekkende stikstofvonnis van de Raad van State uit 2019, begint tientallen nieuwe rechtszaken als landbouwminister Femke Wiersma niet binnen twee weken met serieus stikstofbeleid komt.
MOB en de Vereniging Leefmilieu hebben een expert laten uitrekenen wat de plannen die Wiersma op 25 april presenteerde aan stikstofreductie opleveren. Volgens de organisaties toont die berekening aan dat het ‘onmogelijk’ is de wettelijke stikstofdoelen te halen met het beleid dat Wiersma voorstelt.
Daarmee zou de BBB-minister de hand lichten met het recente vonnis van de Haagse rechtbank in de stikstofzaak die Greenpeace tegen haar heeft aangespannen. De rechtbank draagt Wiersma op minstens 50 procent van de meest bedreigde stikstofgevoelige natuur vóór eind 2030 te vrijwaren van stikstofoverlast, op straffe van een dwangsom van 10 miljoen euro.
MOB procedeert al jaren tegen de overheid, omdat die tot nu toe niet zorgdraagt voor de forse daling van de landelijke stikstofuitstoot die nodig is om het grootste deel van de Nederlandse natuur te redden. De juristen van MOB winnen bijna alle rechtszaken, omdat de milieuactivisten de Europese natuurbeschermingswetten aan hun kant hebben.
Coulance moeilijk vol te houden
Hun grootste succes dateert van 29 mei 2019. De Raad van State stelde toen het in 2015 ingevoerde Programma Aanpak Stikstof (PAS) buiten werking, omdat dit nationale stikstofbeleid in strijd was met de Europese Vogel- en Habitatrichtlijnen. MOB was samen met werkgroep Behoud de Peel verantwoordelijk voor die uitspraak. Eén gevolg ervan was dat duizenden boeren die op grond van de PAS-regels zonder natuurvergunning hun veestapel uitbreidden, in een klap illegaal werden.
MOB daagde een aantal van die ‘PAS-melders’ voor de rechter, en won die zaken ook. De provincies weigeren tot nu toe echter de vergunningplicht te handhaven, omdat het kabinet de gedupeerde boeren plechtig heeft beloofd dat ze gelegaliseerd zullen worden. Deze coulance is voor de provincies steeds moeilijker vol te houden, nu het kabinet-Schoof geen concrete actie onderneemt om de stikstofemissies te verminderen.
Nu Wiersma het in haar langverwachte stikstofbrief opnieuw laat afweten, is het geduld van MOB ten einde. De organisatie is volgens MOB-jurist Valentijn Wösten de afgelopen twee jaar geen nieuwe rechtszaken tegen PAS-melders meer gestart, om het kabinet de kans te geven het probleem op te lossen. Die adempauze voor de PAS-melders is binnenkort voorbij, schrijft Wösten vandaag namens MOB en Leefmilieu in een brief aan Wiersma.
Meer juridische vuurkracht
Wösten stelt dat niet alle PAS-melders onschuldige slachtoffers zijn van overheidsbeleid. Sommige veehouders breidden hun veestapel illegaal uit vóór 2015, toen er nog een vergunningplicht gold. Zij deden vervolgens een PAS-melding, om die stiekeme uitbreiding achteraf te ‘legaliseren’.
Knopen doorhakken
‘Na zes jaar onderzoek en overleg is voldoende duidelijk wat er moet gebeuren en komt het aan op knopen doorhakken en uitvoeren’, schrijft MOB in het ultimatum aan Wiersma. ‘Nu ook de uitkomst van de ministeriële commissie teleurstelt, laat u ons geen andere mogelijkheid dan de rechter opnieuw te vragen in te grijpen. Het jaar 2030 nadert gestaag. De te nemen besluiten dulden geen uitstel meer, omdat er ook voldoende tijd nodig is voor de uitvoering.’