Dutilhhuis

4 MEI INCLUSIEF: ‘Het is belangrijk op 4 mei ook de actualiteit onder ogen te zien, juist uit respect voor de slachtoffers van de Holocaust’

Tijdens de Nationale Herdenking op de Dam organiseren ambtenaren en oud-diplomaten een alternatieve dodenherdenking onder de noemer ‘4 mei inclusief’. Daar worden alle slachtoffers herdacht van genocide, oorlog, vervolging en onderdrukking, ‘mede door toedoen of nalaten van de Nederlandse overheid’.

Verdriet over het leed in Gaza, maar ook over ‘de trend van ontmenselijking, het afbouwen van internationale hulp, de manier waarop we omgaan met vluchtelingen’, ziet oud-diplomaat Tessa Terpstra, tegenwoordig hulpverlener, bij veel mensen om zich heen. Voor dat gevoel moet ruimte zijn tijdens dodenherdenking op 4 mei, bepleit zij samen met andere oud-diplomaten en ambtenaren.

Daarom organiseren zij een alternatieve herdenking op de Koekamplaan in Den Haag: ‘4 mei inclusief’. Vanaf zeven uur spreken daar onder anderen Mustafa Hadziibrahimovic, die de oorlog in Bosnië ontvluchtte, Mohammed Zaanoun, die onlangs Gaza ontvluchtte, en Holocaust-overlevende Hedy d’Ancona. Om acht uur, tegelijk met de Nationale Herdenking, volgen twee minuten stilte.

‘Die tekst klinkt misschien inclusief, maar als je de interpretatie van het Comité 4 en 5 mei leest, zie je dat de passage over ‘oorlogssituaties en vredesoperaties daarna’ slaat op Nederlandse militairen die na de oorlog zijn omgekomen.

‘Maar het grootste probleem is dat de vertegenwoordigers die daar staan, de daad niet bij het woord voegen. Zeggen ‘dit nooit meer’ terwijl we al anderhalf jaar een genocide in Gaza steunen, is gewoonweg hypocriet.’

Waarom moet deze herdenking op hetzelfde moment plaatsvinden?

‘Omdat de herdenking op 4 mei van iedereen is.’

Tegenstanders noemen het onsmakelijk om de aandacht af te leiden van de Holocaust, die dan centraal staat.

‘Tijdens deze herdenking staan we ook stil bij de Holocaust. Wat is er onsmakelijk aan om naast stilstaan bij het verleden, ook stil te staan bij het heden?’

Mensen zijn bang dat de boodschap verwatert.

‘Ik vind dat echt ongelofelijk. Als het je ernst is dat dit nooit meer gebeurt, moet je de actualiteit onder ogen zien. Juist uit respect voor de slachtoffers van de Holocaust, juist omdat we gezegd hebben: ‘dit nooit meer’, en we nu verdorie een genocide naast de deur hebben, is het belangrijk daarbij stil te staan.

‘Wij willen – en dat wil het Comité ook – dodenherdenking relevant houden. Nou, dat kan door ons te realiseren dat het niet alleen iets van tachtig jaar geleden is, het is iets dat nu om ons heen plaatsvindt, en waar we zelf invloed op hebben. Het is geen concurrentie, het is en en.’

Is de alternatieve herdenking ook bedoeld als een soort ventiel, zodat mensen die anders mogelijk met een spandoek op de Dam zouden verschijnen, bij jullie terechtkunnen?

‘Nee. Het is een stille, ingetogen herdenking, geen moment voor politieke statements. We vragen mensen om geen vlaggen en spandoeken mee te nemen, maar een bloem.