Klimaat gered, natuur naar de knoppen
Door de huidige crises op het wereldtoneel is er begrijpelijkerwijs minder aandacht voor klimaat, maar dat is onterecht, schrijven Fenna Swart en Louise Vet. Het Klimaatplan van dit kabinet zet in op dure en onbewezen technologie, zoals het afvangen van CO2 , die leidt tot enorme schade aan biodiversiteit en ecosystemen.
De minister voor Klimaat en Groene Groei, Sophie Hermans (VVD), stuurde onlangs zowel het Klimaatplan 2025-2035 als de routekaart koolstofverwijdering naar de Eerste en Tweede Kamer. In de begeleidende brief schrijft ze dat het belangrijk is „stevig door te pakken met koolstofverwijderingstechnologie”. Nu de gewenste CO2-uitstoot niet omlaag gaat – in tegenstelling tot Europa, stijgt de uitstoot weer in Nederland – moet de industrie een handje worden geholpen, zo is de gedachte.
Prima zou je denken, maar waarmee? Hoe effectief is deze routekaart voor het klimaat en wat zijn de gevolgen voor de natuur? Wat vergeten wordt, is het drama áchter het klimaat. Het enorme verlies aan biodiversiteit en goed functionerende ecosystemen waar al het leven, ook dat van ons, van afhankelijk is. Dat is pas echt zorgwekkend.
Om CO2 in de atmosfeer te verminderen, zet het kabinet vooral in op koolstofafvang en opslag, Carbon Capture and Storage (CCS). Dit klinkt als een mooie oplossing, maar dat is het niet. Hiermee wordt namelijk niet ingezet op gedragsverandering (energiebesparing) en een schonere industrie (afbouw van verbranding) maar op een buitensporig dure en onbewezen technologie die juist afleidt van wereldwijde inspanningen om de uitstoot van CO2 te verminderen. Ondertussen kan de olie- en gasindustrie gewoon door met haar ‘business-as-usual’. En, erger, het is een stimulans voor de biomassa-industrie, die grootschalig hout verbrandt en de CO2 daarvan opslaat (BECCS) om nog meer te gaan produceren.
Het aandeel houtige biomassaverbranding in de hernieuwbare energiemix (waarin ook warmte wordt meegerekend) lag in 2023 al op 35-40 procent. Dit wordt nog weleens vergeten. Zon en wind worden genoemd, biomassa wordt vaak voor het gemak weggelaten.
Technologisch onbewezen
De keuze voor koolstofverwijdering in het klimaatplan is hoogst opmerkelijk. Ook omdat het kabinet hiermee het negatieve advies van de VN naast zich neerlegt. De uitrol van een industriële aanpak van koolstofverwijdering is volgens de VN „technologisch en economisch onbewezen en brengt op grote schaal onbekende milieu- en sociale risico’s met zich mee”. Daarom adviseerde het klimaatorgaan van de VN al in 2023 tegen overheidssubsidies voor koolstofverwijderingstechnologie.
Ook het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) waarschuwt dat ook bij een focus op koolstofverwijderingstechnieken, die slechts voor ongeveer 2,4 procent zullen bijdragen aan de totale beoogde wereldwijde CO2-reductie. Daarbij merkt het IPCC op dat geen enkel koolstofverwijderingssproject tot dusver ooit het beoogde afvangpercentage heeft bereikt.