De ‘grijze scheiding’: steeds meer 60-plussers scheiden. ‘In die 38 jaar huwelijk heb ik me behoorlijk weggecijferd’
Toen Rosina 59 jaar was, ging ze rekenen. Hoeveel jaar zou ze nog in gezondheid doorbrengen? Waren het er tien? Of twintig? Of had ze misschien nog wel dertig jaar te leven? En wilde ze dan die tijd doorbrengen met hem?
‘Mijn ex-man en ik zijn 38 jaar getrouwd geweest. Daar zaten gelukkige tijden tussen, maar de laatste jaren van ons huwelijk zaten we steeds vaker samen op de bank, en dan hadden we elkaar niets te vertellen.’
Rosina wilde wel praten, zegt ze. Over wat ze die dag allemaal had meegemaakt op haar werk als hr-manager van een sociale werkvoorziening. Of over de kinderen. ‘Maar telkens als ik het probeerde, begon hij dwars door me heen over zijn eigen werkdag. Op een gegeven moment dacht ik: laat ook maar.’
Steeds vaker bekroop Rosina het gevoel dat ze een onzichtbaar figuur was in haar eigen huis, dat haar ex-man alleen nog bij haar was voor ‘de financiën en het huishouden’. ‘Ik wuifde dat gevoel weg. Want ik vond dat een huwelijk voor altijd was, en wilde mijn kinderen geen pijn doen.’
Maar toen haar ex-echtgenoot zich op een avond beklaagde dat hij haar niet langer seksueel aantrekkelijk vond, knapte er iets in haar. ‘Toen stelde ik voor om tijdelijk uit elkaar te gaan.’
Ze scheidde uiteindelijk in 2021 van haar ex-man en trouwde in 2022 met een jeugdliefde die ze via haar werk weer was tegengekomen. Nu verheugt ze zich wél op die pensioenjaren die voor haar liggen. ‘Ik was helemaal vergeten hoe het voelt als je respect en waardering voor elkaar hebt. Ik heb een kans op een tweede leven gekregen.’
Rosina’s scheiding, na bijna veertig jaar huwelijk, sluit aan bij een opmerkelijke demografische trend. Want oudere echtparen verbreken steeds vaker hun relatie, blijkt uit cijfers van het CBS. Was het aandeel 60-plussers dat besloot te scheiden in 2015 nog 8,2 procent, in 2025 ging het om 13,4 procent.
Lege-hulshuwelijken
In de Verenigde Staten wordt de zogenoemde grey divorce of silver split al langer onderzocht. En dat is niet vreemd, want inmiddels wordt ruim 40 procent van alle Amerikaanse scheidingen aangevraagd door 50- en 60-plussers.
Wetenschappers concluderen dat deze mensen steeds minder vaak geneigd zijn om in empty shell marriages te blijven: lege-hulshuwelijken waarin niet langer wordt gepraat, gesekst of geknuffeld. Ze zijn vaak jong getrouwd, want zo ging dat, en nu de kinderen uit huis zijn, blijkt er weinig over van de relatie.
de mannen gaan met pensioen, maar de huisvrouwen niet: die blijven doorzorgen en regelen, en op een gegeven moment kunnen of willen ze die zorg niet meer aan
Lege-hulshuwelijken
In de Verenigde Staten wordt de zogenoemde grey divorce of silver split al langer onderzocht. En dat is niet vreemd, want inmiddels wordt ruim 40 procent van alle Amerikaanse scheidingen aangevraagd door 50- en 60-plussers.
Wetenschappers concluderen dat deze mensen steeds minder vaak geneigd zijn om in empty shell marriages te blijven: lege-hulshuwelijken waarin niet langer wordt gepraat, gesekst of geknuffeld. Ze zijn vaak jong getrouwd, want zo ging dat, en nu de kinderen uit huis zijn, blijkt er weinig over van de relatie.
In Europa staat onderzoek naar de grijze scheiding nog in de kinderschoenen, vertelt Giammarco Alderotti, verbonden aan de universiteit van Florence. Maar volgens de Italiaanse demograaf, die het fenomeen onderzoekt, komen grijze scheidingen in heel Europa steeds vaker voor. ‘Eerst waren het vooral hoogopgeleiden, maar nu zien we vooral mensen uit de middenklasse of sociaal lagere klassen die een scheiding aanvragen.’
Er lijkt zich een emancipatiegolf af te tekenen. ‘Vrouwen hebben zich sociaal en economisch geëmancipeerd en durven in deze levensfase alsnog de stap te zetten. En zowel mannen als vrouwen hebben meer QALY’s: kwalitatieve levensjaren. Het gaat netto om wel acht tot tien extra gezonde jaren ten opzichte van de mensen die kort na de Tweede Wereldoorlog 60 jaar werden.’
Mensen willen de jaren na hun pensioen, en voordat ze echt oud zijn, beter benutten, zegt Alderotti. ‘Ze willen en hoeven niet meer vast te zitten in een ongelukkige relatie. We beschouwen scheidingen als tragisch, maar in het geval van een grijze scheiding kan het juist een gelukkige gebeurtenis zijn.’
Wel ziet de demograaf opmerkelijke verschillen tussen mannen en vrouwen. Zo blijkt uit zijn onderzoek dat wanneer de vrouw ziek wordt, de kans op een scheiding toeneemt, terwijl de ziekte van een oudere man geen implicaties heeft voor de relatie. ‘Het lijkt erop dat mannen minder gewend zijn om de rol van mantelzorger op zich te nemen.’ Mannen verkiezen ook vaker een jongere partner en hertrouwen sneller na een grijze scheiding. ‘En vrouwen zijn na een scheiding financieel vaak kwetsbaarder, omdat ze minder of geen pensioen hebben opgebouwd.’
Op de bank
Hoe zit dat in Nederland? Volgens Myrthe van der Zanden, directeur van Zorgzaam Scheiden, bezoeken steeds vaker 60-plussers haar organisatie. Volgens haar zijn het vaak de vrouwen die het initiatief nemen voor de scheiding. ‘Ze hebben hun kinderen opgevoed, zijn door een zware overgang gegaan. Wat je vaak ziet bij meer traditionele relaties: de mannen gaan met pensioen, maar de huisvrouwen niet. Zij blijven doorzorgen en regelen, en op een gegeven moment kunnen of willen ze die zorg niet meer aan. Laatst was er een vrouw van in de tachtig die nog wilde scheiden. Ze zei dat ze rustig wilde sterven.’
Als mannen het initiatief nemen tot een scheiding, is het vaak omdat ze meer willen uit het leven dat nog voor hen ligt. ‘Ik heb meermalen een man met een hoge functie gezien die na zijn pensionering de wereld wil zien, terwijl zijn vrouw het liefst met een tablet op de bank wil zitten. Die mannen kunnen niet stilzitten en denken: ik vind jou eigenlijk best saai. Dat viel ze vroeger minder op als ze thuiskwamen en er weer eten op tafel stond.’
Volgens haar trekt de grijze scheiding een wissel op het hele gezin. ‘De volwassen kinderen hebben vaak verdriet en zorgen, zeker als een van de ouders meer hulpbehoevend is. Ze zijn soms ook boos: waarom hebben pa en ma dit niet eerder gedaan?’