Arbeidsuitbuiting vaker gemeld, maar vervolging daders blijft ‘dramatisch laag’
Het aantal meldingen van arbeidsuitbuiting is afgelopen jaar met 13 procent gestegen. Vooral in de horeca en land- en tuinbouw was personeel vaker slachtoffer. Opvallend: het aantal daders dat door het OM werd gedagvaard, nam af.
Vorig jaar werd vierhonderd keer melding gemaakt van arbeidsuitbuiting, een vorm van mensenhandel waarbij werknemers te maken krijgen met dwang, geweld, misleiding of extreme onderbetaling. Volgens de vandaag gepubliceerde jaarcijfers van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen is dat een toename van 13 procent ten opzichte van 2024, toen er 356 meldingen werden gedaan.
Daarmee is arbeidsuitbuiting, na seksuele uitbuiting, de meestvoorkomende vorm van mensenhandel in Nederland. Slachtoffers zijn vooral arbeidsmigranten uit landen als Polen, Roemenië en Spanje. Hoewel de meeste meldingen worden gedaan in de sector vervoer, is de toename het grootst in de horeca – waar dit aantal verdubbelde – en in de landbouw- en glastuinbouw. Daar nam het aantal toe van 17 naar 45.
Moeilijk te bewijzen
Opvallend is dat tegenover die toename juist een afname staat van het aantal zaken waarin het OM overging tot een dagvaarding voor mensenhandel: van 27 naar 15. Slechts 9 verdachten kwamen uiteindelijk voor de rechter. Volgens rapporteur Conny Rijken komt dit enerzijds doordat zaken van arbeidsuitbuiting moeilijk te bewijzen zijn.
‘Daders doen er alles aan om te zorgen dat het op papier klopt; ze schrijven bijvoorbeeld wel het loon netjes over, maar geven werknemers geen bankpasje of eisen een deel contant terug.’
Maar volgens de rapporteur speelt ook mee dat zowel de Arbeidsinspectie als het OM de lat om over te gaan tot strafrechtelijke vervolging voor arbeidsuitbuiting te hoog leggen, evenals de rechter.
‘In het geval van de schoonmakers van Saints and Stars (een luxe sportschool in Amsterdam waar Filipijnse schoonmakers onder benarde omstandigheden moesten werken, red.) waren hiertoe bijvoorbeeld alle signalen: ze zaten in een kwetsbare positie, moesten matrassen delen en kregen niet alles uitbetaald. En toch vervolgde het OM niet voor arbeidsuitbuiting maar voor andere vergrijpen.’