Dutilhhuis

Abdou Menebhi – voorzitter van het Euro-Mediteraan Centrum Migratie & Ontwikkeling en van het Collectief tegen Islamofobie en Discriminatie.

“Moslimdiscriminatie, islamofobie en moslimhaat zijn dagelijkse realiteit in Nederland, versterkt én gelegitimeerd door beleid, politiek en instituties. Wie nu nog wegkijkt, kiest actief de kant van ongelijkheid en vernedering. De feiten liegen niet. We eisen daarom dat er een nationaal coördinator tegen islamofobie en moslimdiscriminatie wordt aangesteld met een vergelijkbaar mandaat als dat van de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding.

Het Nationaal Onderzoek Moslimdiscriminatie (Regioplan/Ercomer, 2025) concludeert dat moslimdiscriminatie in Nederland structureel en genormaliseerd is en dat een deel van de Nederlandse moslims zich terugtrekt uit de samenleving. Racistische leuzen klinken steeds openlijker en moslims en andere minderheden worden voortdurend als zondebok aangewezen. De Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme spreekt inmiddels van een ‘chronische en genormaliseerde’ vorm van discriminatie.

Over deze ontwikkeling maken we ons grote zorgen. In 2024 en 2025 werden meer meldingen van moslimdiscriminatie gedaan dan ooit tevoren. In 2025 ging het al om 6,7 procent van alle discriminatiemeldingen: opnieuw een record. De meeste meldingen gaan over discriminatie in de openbare ruimte, online en op de arbeidsmarkt en raken vooral moslimvrouwen met hoofddoek.

“De politiek doet al jaren niets. De aanpak blijft beperkt tot lippendiensten en rituele dansen”

Ewoud Butter – politicoloog, onderzoeker en journalist. Hij runt het weblog Republiek Allochtonië

“Het is terecht dat het manifest vraagt om een serieuze aanpak van moslimhaat. Volgens het SCP ervoer 69 procent van de Nederlandse moslims in 2019 discriminatie. In andere onderzoeken vonden we vergelijkbare percentages. Geen groep in Nederland ervaart volgens het SCP zo vaak discriminatie als moslims. Vele andere onderzoeken, waaronder het Nationaal Onderzoek Moslimdiscriminatie, laten zien dat die discriminatie in alle domeinen plaatsvindt en structureel en institutioneel is.

Ik doe al jaren onderzoek naar verschillende vormen van uitsluiting. Op mijn stukken over moslimhaat krijg ik andere reacties dan op de rest. Ze hebben een hoog ja-maar-gehalte. ‘Ja, maar moslims kruipen in een slachtofferrol’, ‘ja, maar ze discrimineren zelf ook’ en andere argumenten uit de discriminatie bullshit bingo. De uitkomsten worden weggewuifd voordat ze goed en wel gelezen zijn.

Het past namelijk allemaal niet in ons ’tolerante’ zelfbeeld dat we discrimineren. Het Nederlandse daderschap in de Holocaust, het slavernij- en koloniale verleden: het zijn vlekken die we liever wegpoetsen. Discrimineren? Dat doen de anderen. Als antisemitisme toeneemt en de acceptatie van lhbtiq+’ers afneemt, is de reflex – zeker bij radicaalrechts – het probleem bij voorkeur bij de moslims te leggen.

“Sinds 2010 houd ik een lijst bij van haatincidenten tegen moskeeën. Zelden haalt zulke incidenten de landelijke media of de Kamer”Deel dit op Bluesky

Moslimhaat staat laag in de pikorde. Een Amsterdamse ambtenaar zei ooit tegen mij: ‘Vormen van discriminatie waarmee witte mensen zich niet als slachtoffer kunnen associëren, zoals moslimhaat en racisme, staan lager in de pikorde.’ Ze had gelijk.

Als antisemitisme toeneemt en de acceptatie van lhbtiq+’ers afneemt, is de reflex – zeker bij radicaalrechts – het probleem bij voorkeur bij de moslims te leggen.

Ingrid Coenradie: ‘Het was wél discriminerend bedoeld’ (03sep2026)

Haar motie om iftars bij de politie te verbieden is volledig verkeerd uitgelegd, aldus Ingrid Coenradie van JA21, nu de korpsleiding wil stoppen met alle religieuze vieringen op de werkvloer. Het ging haar echt specifiek om islamitische religieuze uitingen.

In de week waarin Nederland zich toch nog lijkt in te schrijven voor het Eurovisie Songfestival, laat ook Ingrid Coenradie (JA21) van zich horen. Aanleiding was de aankondiging van de politie om te stoppen met de viering van religieuze feesten. De politie leek hiermee tegemoet te komen aan een motie van Coenradie, waarin ze zich uitsprak tegen de viering van iftars op het politiebureau.

Rahma Esther Bavelaar – cultureel antropoloog en onderzoekscoördinator van de Stichting Meld Islamofobie 

“Islamofobie neemt toe door meerdere factoren. We zijn getuige van georganiseerd extreemrechts geweld bij demonstraties en er zijn zelfs extreemrechtse en fascistische elementen actief in het parlement. Fascistische en islamofobe narratieven circuleren op sociale media. Zo wordt desinformatie op grote schaal straffeloos verspreid. Dat heeft recentelijk geleid tot pogroms in Ierland en Schotland waarvoor Nederlandse politici begrip toonden. In Nederland wakkeren gezagsdragers in het centrum van de macht met cynische leugens protesten tegen AZC’s aan.

Islamofobie komt niet alleen uit extreemrechtse hoek. Meld Islamofobie signaleert al jarenlang dezelfde patronen. Fascistische vlaggen op het Malieveld en bij Defend-protesten zijn extreme uitwassen maar anti-moslimracisme is ook door de politieke mainstream genormaliseerd. Dat heeft geresulteerd in beleid dat politieke tegenstellingen tussen links en rechts overstijgt. Die trend zien we vooral sinds 9/11. De inclusie en zelfs het bestaansrecht van moslims wordt steeds opnieuw geproblematiseerd.

De vooroordelen en stereotype beelden van moslims komen voor in de hele samenleving. Meldingen lopen uiteen van valse beschuldigingen van terrorisme tot micro-agressie op het werk: een baas die commentaar heeft op het feit dat een medewerker zich bekeert en met een moslimman gaat trouwen. We zien grof geweld en scheldkannonnades op straat, ontslag omwille van een hoofddoek of pro-Palestijnse uiting en een politieagent die bij een aangifte van moslimhaat zegt: ‘Dat die chauffeur je wilde aanrijden is een verkeersincident, geen racisme’.

Moslimdiscriminatie is diep verankerd in de samenleving en vertoont duidelijke parallellen met het antisemitisme van de jaren dertig.

‘Het lijkt wel een soort islamitische samenleving te worden’

Chris Stoffer | lijsttrekker SGP Chris Stoffer werd in 2023 politiek en fractieleider van de SGP. Zijn voorganger Kees van der Staaij had de reputatie van staatsrechtelijk geweten van de Kamer. „Ik heb natuurlijk niet het track record van Kees”, zegt Stoffer. Hij komt op voor mensen die „in de knel” zitten omdat hun „wijk wordt overgenomen door de islam”. Daaronder verstaat hij ook de relschoppers die Den Haag zaterdag terroriseerden.

SGP-leider Chris Stoffer (51) had een vol weekend. Op zaterdag was zijn verkiezingscongres en direct daarna reed hij naar huis in Nunspeet om zijn verjaardag te vieren. ’s Zondags werken SGP’ers nooit, die dag is voor God. Zo doet de Staatkundig Gereformeerde Partij, een partij voor de meest streng-in-de-leer confessionelen van Nederland, het al sinds de oprichting in 1918.

Zo kan het dat Stoffer op maandagochtend „minder goed dan veel anderen” heeft meegekregen hoe Den Haag zaterdag werd overspoeld door extreemrechtse groeperingen die demonstreerden tegen „kanker azc’s”, met NSB-vlaggen zwaaiden, „Sieg Heil” riepen, de politie aanvielen en het D66-partijkantoor in de binnenstad bekogelden met stenen. „Verschrikkelijk geweld”, vindt Stoffer. „Ik heb direct even contact gezocht met Rob Jetten (D66) die zaterdag, om hem sterkte te wensen. Gelukkig waren er geen mensen in dat kantoor.”

Volgens Jetten zijn deze mensen opgeruid door Geert Wilders. Bent u het daarmee eens?

„Nee, dat denk ik niet. Zulk geweld zien we van alle kanten, ook op universiteiten.”

Stoffer refereert aan de pro-Palestijnse demonstraties bij Nederlandse universiteiten, waarbij de afgelopen jaren politie moest optreden.

„Maar ik denk dat niemand in dit huis tot geweld van welke kant dan ook wil aanzetten. En ieder mens is altijd verantwoordelijk voor zijn eigen daden. Dus ook die mensen die die boel daar kort en klein slaan.

„Maar wij moeten in de Tweede Kamer voorzichtig zijn dat we niet met te grote woorden spreken. Wij geven hier het voorbeeld. Dat begint klein. Vorige week had ik een school op bezoek tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen en de leider van de Partij voor de Dieren deed een verschrikkelijk lelijke kreet. [PvdD-leider Esther Ouwehand zei „fucking hell”, red.] Die leraar zei: ‘Ik probeer die kinderen hier een beetje netjes op te voeden. Gedragen jullie je daar?’”

Het gaat over rechtsextremisme, maar u haalt links er direct bij.

Volgens de AIVD zijn rechtsextremisten meer bereid geweld te gebruiken, beter georganiseerd en willen ze de overheid omver werpen. Is de SGP te veel bezig met linksextremisme?

„Ik heb direct afstand genomen van deze mensen in Den Haag. Geweld gebruiken kan gewoon niet. Maar dat geldt ook voor de linkerkant. Wat je hebt gezien op universiteiten rond de pro-Palestinabijeenkomsten, dat spullen kapot worden geslagen…

„Er zijn groepen, en dat kan aantrekkingskracht hebben, die zeggen: we gaan het op die manier doen. Daar ben ik echt wel bang voor. En dat is zowel vanuit de rechterflank als uit de linkerflank.”

Is de islam een gevaar voor Nederland?

Stoffer is even stil. „Ja. Dat denk ik wel. Het lijkt wel een soort islamitische samenleving te worden.. Ik ben heel bang dat dat veel verder doorgaat hier in Nederland. Dat staat ver van mijn ideaal, een samenleving gestempeld door de Bijbel. Het raakt ook het gewone leven. We moeten voorkomen dat mensen in de knel komen.”

De knel?

„Ik wandel best vaak door de Schilderswijk, alle winkels zijn met Arabische teksten vormgegeven. Het lijkt wel of het dan oprukt. Nederlanders hebben niet meer het gevoel dat we gewoon die normale Nederlandse cultuur hebben. Dán gaan mensen dit afschuwelijke geweld gebruiken. Als je ze een-op-een spreekt dan hadden ze dat eigenlijk wellicht helemaal niet gewild. We moeten mensen niet in de knel brengen, of het nu boeren zijn of, of mensen die denken ‘er wordt niets gedaan aan het klimaat’ of mensen wier wijk wordt overgenomen door de islam.”

Het lijkt alsof u begrip heeft voor het extreemrechtse protest.

„Totaal niet, je moet het altijd via debat en gesprek doen.”

Is de islam als gevaar bestempelen polariserend?

„Dat ligt eraan hoe je het vormgeeft. Je kan zeggen: ik herken mij niet meer in dat deel van Nederland waar ik woon, daar moet je echt wat mee doen. Dat betekent niet dat je iedereen die moslim is over één kam moet scheren. Je moet ook blijven benoemen dat een heel aantal mensen hier prima integreren, meedoen in de samenleving, weten wat 5 mei is. En je moet benoemen wat mis gaat.”