Nederlandse astronoom bouwt revolutionaire telescoop om ‘kosmisch web’ te zien
Een Nederlandse astronoom bouwt een revolutionaire telescoop met 1.140 lenzen. Pieter van Dokkum, verbonden aan de Amerikaanse Yale-universiteit, wil daarmee het ‘kosmische web’ in kaart brengen. ‘Straks kunnen we het heelal veel sneller én gevoeliger bestuderen.’
Het kosmisch web is de ijle materie in de ‘lege’ ruimte tussen de sterrenstelsels. ‘We weten dat daar veel gas zit’, zegt collega en mede-initiatiefnemer Roberto Abraham van de Universiteit van Toronto, ‘maar wij gaan er voor het eerst echt foto’s van maken.’ Tot nu toe is de structuur van het kosmische web alleen bekend van computersimulaties.
Die draderige structuur moet al kort na de oerknal zijn ontstaan, een kleine 14 miljard jaar geleden. Op de ‘knooppunten’ van de ijle gasslierten ontstonden later sterrenstelsels zoals ons eigen Melkwegstelsel. Door het kosmische web in kaart te brengen, hopen sterrenkundigen meer inzicht te krijgen in de geboorte van sterrenstelsels.
‘Facetoog’-telescoop Mothra
De nieuwe ‘facetoog’-telescoop heet Mothra. Dat staat voor Modular Optical Telephoto Hyperspectral Robotic Array, maar het is ook de naam van een reusachtige, goddelijke mot uit de Japanse monsterfilms van studio Toho.
Mothra gaat bestaan uit 30 groepen van 38 grote telelenzen, elk met een diameter van 14 centimeter. Alle lenzen kijken naar hetzelfde grote gebied aan de sterrenhemel. Door de beelden van de 1.140 digitale camera’s bij elkaar op te tellen, kunnen extreem diffuse structuren worden vastgelegd. De eerste proefopnamen, met enkele honderden lenzen, zijn al gemaakt.
Mothra wordt uiteindelijk even gevoelig als een denkbeeldige telescoop met een lensdiameter van 4,8 meter. De bouw is in volle gang, op het kleine Obstech-observatorium in Noord-Chili. ‘Elke week plaatsen we er twintig lenzen bij’, aldus Pieter van Dokkum. Lenzenfabrikant Canon heeft speciaal voor Mothra een nieuwe productielijn in gebruik genomen. Eind dit jaar moet de telescoop klaar zijn.