Dutilhhuis

Sociale media NRC bekeek het X-account van premier Rob Jetten, @minpres. In de eerste dagen van zijn premierschap kreeg hij op de X-berichten die hij plaatste ruim tweehonderd homofobe reacties.

Een vrolijk filmpje waarin Rob Jetten op een oranje podium staat en Nederlandse sporters feliciteert met hun olympische medailles, geplaatst op het X-account van de premier. Daaronder een reactie van het account @charles_carlier: „Je bent nog steeds een pisnicht.” Bij een foto van de eerste ministerraad van het kabinet-Jetten schrijft @Dutch34504783: „Haal die smerige zaadvragende lachende nepsmoel weg! Bruinwerker!” @Kamazeulke plaatst een bewerkte afbeelding van Jetten en zijn partner, met bijschrift „een zwarte dag in de geschiedenis”. 

NRC bekeek het X-account van de premier (@MinPres), dat maandag werd overgezet van Dick Schoofs naam op die van Rob Jetten, en analyseerde ruim vijfduizend reacties op X-berichten die in de eerste twee dagen van Jettens premierschap werden geplaatst. Meer dan tweehonderd van die berichten, geplaatst door ruim honderdtachtig unieke accounts, bevatten homohaat. Daaronder vallen scheldwoorden, stereotyperingen, met kunstmatige intelligentie bewerkte afbeeldingen van Jetten, mensen die schrijven dat ze een homoseksuele premier „Nederland onwaardig” vinden. NRC legde zich toe op het X-account @MinPres, aangezien dat met 1,3 miljoen volgers het grootste officiële socialemedia-account van de premier is. 

Op Jettens ‘eigen’ profielen op onder meer Instagram, TikTok en Facebook, waarop hij politiek en privéleven toont, krijgt hij al jaren te maken met haatberichten over zijn seksualiteit. In 2021, toen Jetten nog klimaatminister was namens D66, nam hij een video op waarin hij homofobe berichten voorlas die hij op zijn socialemedia-accounts had gekregen. „Sommige mensen vragen zich af of zo’n internationale dag tegen homofobie echt nodig is”, schreef D66 erbij. „Oordeel zelf.” Uit onderzoek van De Groene Amsterdammer bleek in 2023 al dat het D66-X-account en Jettens persoonlijke X-account op nummer twee en vijf staan in een top-tien van X-accounts die het meest worden vermeld in homofobe en transfobe berichten. 

De ‘zichtbaarheidsparadox’

Politicoloog Anne Louise Schotel, die voor de Universiteit van Amsterdam onderzoek deed naar lhbti’ers in de politiek, noemt het de ‘zichtbaarheidsparadox’. Dat Jetten een functie als minister of minister-president krijgt is „noodzakelijk voor de acceptatie en de verwerving van meer lhbt-rechten en het idee dat mensen die niet hetero zijn op zo’n positie kunnen komen”. „You can’t be what you can’t see”, zegt Scholten. „Tegelijkertijd zorgt meer zichtbaarheid altijd voor backlash en weerstand.” 

Ook criminoloog Isabelle van der Vegt van de Universiteit Utrecht zag het terug in haar onderzoek naar online haat en dreigingen tegen publieke personen: „Een prominente positie hangt sterk samen met het aantal haatberichten dat je ontvangt.” Al valt het haar op dat reacties op Instagram en TikTok positiever zijn dan die op X. „Daar zie ik mensen schrijven dat Jetten een voorbeeld is, en ik zie comments van mensen uit andere landen die zo blij zijn voor Nederland.” 

De haat heeft te maken met hoe we ‘de politicus’ zien, zegt Schotel. „Een witte man in pak, hoogopgeleid, hetero. Hoe meer je daarvan afwijkt, hoe ingewikkelder het wordt.” 

Na Drenthe wil Groningen nu ook een regenboogambassadeur. ‘De oplopende polarisatie maakt dat de tolerantie afneemt’

Inclusie Drenthe heeft sinds 2023 een regenboogambassadeur, die zich inzet voor inclusie en acceptatie van lhbti+-inwoners. Nu zoekt Groningen, als tweede provincie van Nederland, een eigen ambassadeur. „Je moet met je partner hand in hand door de stad kunnen lopen.”

Drenthe riep zich in 2016, als eerste provincie van Nederland, na een aangenomen motie in de Provinciale Staten uit tot regenboogprovincie. Het idee van die titel: de provincie zet zich in voor de emancipatie, veiligheid en sociale acceptatie van de lhbti+ (lesbische, homoseksuele, bi+, transgender, intersekse en queer) inwoners.

„Drenthe zet zich daar nu al tien jaar voor in”, zegt gedeputeerde Yvonne Turenhout, verantwoordelijk voor onder meer het sociale beleid van de provincie Drenthe. „De regenboogambassadeur helpt ons daarbij en heeft een belangrijke rol bij het agenderen van dit onderwerp.”

Onder de lhbti+-groep is het veiligheidsgevoel tijdens het uitgaan in Groningen afgenomen

Arjen Polstra voorzitter COC Groningen en Drenthe

In juli 2025 – ongeveer een halfjaar voordat Nederland met Rob Jetten de eerste openlijk homoseksuele premier kreeg – namen de Provinciale Staten in Groningen een motie aan om ook een regenboogambassadeur aan te stellen. De vacature werd vorige maand geopend en inmiddels worden gesprekken met kandidaten gevoerd. De ambassadeur in Groningen krijgt een betaalde, parttime aanstelling.

„Groningen is een regenboogprovincie. We hijsen elk jaar [op Coming-Outdag in oktober] de regenboogvlag en dat is een belangrijk signaal. Maar we moeten er ook echt werk van maken”, zegt gedeputeerde Pascal Roemers. ”Je moet hand in hand met je partner kunnen lopen door de stad, door je dorp, in je wijk, bij je voetbalvereniging – waar dan ook.”

Voortdurende aandacht

Het COC Groningen en Drenthe, dat zich inzet voor een diverse en inclusieve samenleving, vindt het een goede zaak dat de provincie Groningen nu ook een regenboogambassadeur aanstelt. De lhbti+-inwoner verdient volgens voorzitter Arjen Polstra voortdurende aandacht. „Het wordt er niet beter op. De polarisatie in de maatschappij neemt toe en daarmee neemt de tolerantie af. 

Niet iedereen vindt het nodig wat hij doet, merkt Nijmeijer. Met mensen die niet begrijpen waarom een regenboogambassadeur nodig is, gaat hij graag in gesprek. Maar reacties op Facebook op zijn functie, die leest hij niet meer. „Daar zeggen mensen de meest verschrikkelijke dingen.” Onder een bericht op Facebook waarin de provincie het begin van de Regenboogweek aankondigt, met een foto van Nijmeijer en de gedeputeerde met de regenboogvlag, staan tientallen voorbeelden van dit soort haatdragende reacties.

Nijmeijer: „Ik word daar onrustig van.” Wel maakt het hem nog feller om zijn taken als regenboogambassadeur voort te zetten. „Er is nog zoveel werk te doen.”