Dutilhhuis

Podcast: Een kabinetsval in slow-motion?

< Nog meer leugens van Yesilgoz’ VVD onthuld >

Er is nog een kabinet en na een spectaculaire ontknoping is ook het Belastingplan donderdag na maanden van onderhandelen aangenomen, maar zonder steun van de VVD.

Zo eindigde deze knotsgekke week in een wervelstorm, zonder dat het einde echt in zicht is. Want hoewel de coalitiepartijen elkaar nog niet loslaten, is de liefde nog ver te zoeken. Dit weekend praten ze verder. De toekomst blijft ongewis.

In deze aflevering praten politiek redacteuren Liam van de Ven, Denise Retera en financieel redacteur Marko de Haan je bij over deze politieke week, de onverwachte stemmingen en de voorlopige doorstart van het kabinet.

Geen wonder Yesilgöz vroeg om een reset van coalitiepartners die al maanden een reset van haar verwachten.

In de beleving van D66 en CDA zijn veel coalitiesores aan Yesilgöz te wijten. In de formatie onderhandelde ze hard en vaardig. Ze kreeg meestal haar zin. Maar in de praktijk bleek zakendoen met de rechtse voorkeurspartners van de VVD lastig. Rechts is groot maar versplinterd – en speelt politiek-tactisch in de Keuken Kampioen Divisie.

Daarom lukt het in de senaat amper om meerderheden zonder Pro te vinden. De bestuurlijke flank van de VVD ziet dit al een halfjaar. De kandidatuur van oud-staatssecretaris Frans Weekers, geen hemelbestormer, voor de Eerste Kamer is er een gevolg van. Zijn hoofdargument: ophouden met uitsluiten.

Levensgevaarlijk Fundamenteler is wat het conflict over het Belastingplan óók heeft blootgelegd: de middenpartijen hebben hun klassieke spilfunctie vrijwel verloren.De VVD schurkt tegen uiterst rechts aan. Het CDA probeert het midden te houden maar neigt naar links. D66 heeft moeite haar machtspolitieke positie waar te maken. Pro is tot nu toe een klassieke oppositiepartij. Maar ook, zoals rond het Belastingplan bleek, een vaardige oppositiepartij: Jesse Klaver doorzag dat de VVD zich overschreeuwde.Het debat liet zien dat bijna alle partijen zich nu te buiten gaan aan onmatige eisen. Óók middenpartijen dreigden het Belastingplan weg te stemmen. Een levensgevaarlijke ontwikkeling. Belastingtarieven zijn het product van honderden politieke keuzes. De traditie is: democratische partijen respecteren keuzes van de meerderheid en steunen de wet, het Belastingplan, die deze keuzes omzet in tarieven. Want als je verzet tegen sommige van die keuzes gebruikt om álle nieuwe belastingtarieven af te wijzen, creëer je een instabiliteit die het investeringsklimaat pas écht bedreigt. 

De traditie Vandaar dat partijen decennia standaard het Belastingplan steunden. Hoe diep dit zat kun je zien aan het stemgedrag van PvdA en GroenLinks, de voorlopers van Pro. Zij steunden ook het Belastingplan van kabinetten waartegen ze principiële bezwaren hadden. Zo stemden beide in 2011 in met het Belastingplan van Rutte I (met de PVV als gedoogpartner). En in 2025 met dat van het kabinet-Schoof (met de PVV als grootste partij).Dus dat Pro er nu op zinspeelde dat het deze keer tegen zou stemmen als de voorgestelde ‘miljonairsbelasting’ er niet kwam, was een breuk met een lang verleden. De VVD beklaagde zich erover, en terecht.
Maar wat bleek: toen de Kamer donderdag had ingestemd met het Pro-voorstel voor extra vermogensheffing, viel zelfs de VVD, die 23 van de laatste 26 jaar regeerde, uit haar rol. De partij die het bestuurlijk hart van het land vormt, stemde tegen het Belastingplan.

Dijkdoorbraak De consequenties hiervan zijn veel groter dan alleen een mogelijke kabinetsval. Dit heeft alles weg van een dijkdoorbraak: als ook middenpartijen de traditie van zelfbeheersing en stabiliteit opgeven, verliezen ze hun samenbindende vermogen. Dan wordt het mogelijk elke nieuwe minderheidscoalitie te gijzelen met een dreigende nee-stem tegen het Belastingplan.Dan valt het bestel uit elkaar. Ga maar na. Als dit kabinet het niet overleeft, snijdt de VVD de banden met CDA en D66 door. Dan kán die partij alleen nog uit de voeten door verder naar rechts te bewegen. Als het CDA zijn natuurlijke band met de VVD opgeeft, moet die partij de behoudende kiezers overtuigen van regeren met progressieve partijen. Niet erg kansrijk. Als ook D66 de deur naar de VVD dichtgooit, kan het politieke midden ook verdwijnen. Dan resteert een tweestromenland waarin de keuze neerkomt op progressief of uiterst rechts.Dan heeft Pro misschien gunstige electorale vooruitzichten maar is de kans op regeren in een meerderheidskabinet niet overdreven groot. Nederland stemt vrijwel altijd in meerderheid behoudend.

Schaamteloze inconsistentie Het debat van donderdag gaf ook inzicht in hoe partijen opereren die gewend zijn zich onmatig te gedragen. Zij handelen in het moment, zonder oog voor het eigen verleden of de gevolgen van eigen keuzes.Gidi Markuszower (ex-PVV) verweet Paternotte dat hij het kabinet opblaast door steun aan het Pro-amendement. Dinsdag diende Markuszower zelf een motie van wantrouwen tegen het kabinet-Jetten in. Mona Keijzer verweet D66 en CDA dat zij zich tegenover de VVD als onbetrouwbare partijen opstellen. Zelf is Keijzer na het CDA en BBB toe aan haar derde partij. Geert Wilders zag in D66 ook al een onbetrouwbare coalitiepartner. Zelf bracht hij als politieke partner twee kabinetten ten val.Onmatigheid leidt bijna vanzelf tot schaamteloze inconsistentie.

Onderbedeeld? Niet dat iedereen zo opereert. Jan Struijs (50Plus) en Miriam Bikker (CU) beoordeelden het Belastingplan zakelijk en stelden zich constructief op. Bikker zag dat de VVD het voorstel van Pro “tot mythische proporties” opblies. “Wat voor cultuur hebben wij hier met elkaar gemaakt?”, zei ze. “Een cultuur waar rechts sowieso tegenstemt als het links is, los van de inhoud, en waar links sowieso tegenstemt als het rechts is, los van de inhoud? Dat kan toch niet waar zijn?”In alle ophef ging vrijwel verloren dat minister Eelco Heinen (Financiën, VVD) donderdag zijn nieuwe vermogenswinstbelasting in Box 3 met steun van behoudende fracties probleemloos door de Kamer kreeg. Een VVD-wens die een financieel gat van maar liefst 17,5 miljard euro slaat, met steun van D66 en CDA. Zo enorm onderbedeeld wordt de VVD ook weer niet.

‘Als de miljonairs nu vluchten, krijgt Dilan toch een beetje gelijk met haar nareis-op-nareis’ – Volkskrant Lezersreacties

[…] Maar met een zwakke partijleider die categorisch de democratische partij Pro uitsloot van samenwerking, tot twee keer toe verkiezingen verloor en liever samenwerking verkoos met radicaal- en extreemrechts, heeft de VVD zich in de voet geschoten, het land geen dienst bewezen en zich in de hoek geschilderd in het gezelschap van JA21, de PVV en Markuszower c.s.

De VVD heeft zichzelf schromelijk overschat, ten onrechte powerplay gespeeld, verloren en niemand, ook ondernemers niet, een dienst bewezen. Politiek met een kleine p met verstrekkende gevolgen.

Nederland blijkt nu dan toch niet het land van ‘eerst ik en dan de ander’ te zijn. En de arme heeft eigen schuld. Opgelucht dat de partij van de zelfverrijkers toch iets moet inleveren.

Nederland is te lang geregeerd door probleemdenkers. Dilan Yesilgöz en consorten moeten nu eindelijk leren oplossingsgericht te denken en in het belang van het hele land te handelen in plaats van in dat van een klein gedeelte ervan. AK

Vluchtelingen

De VVD roept dat nu alle miljonairs het land uit vluchten. Woningtekort opgelost. HvdD

Daar gaan ze

Het belastingplan mét miljonairsbelasting is aangenomen. En dat is natuurlijk een ramp voor die arme miljonairs. Die pakken hun koffers en vertrekken binnenkort massaal naar betere oorden. Als ware gelukszoekers. Eerst zelf vooruit, daarna het gezin en vervolgens de rest van de familie. Zodat er nu wel sprake is van een nareis-op-nareisverhaal. Krijgt Dilan toch een beetje gelijk. EvdP

[…] Toch knap, om zoveel alarmsignalen te negeren en stijfkoppig door te blijven gaan op een ramkoers. Petje af. AvdB

Tweede Kamer straft machtspolitiek VVD rond belastingplan genadeloos af – Volkskrant 12NOV2026

Overdreven retoriek

Louter op basis van de inhoud van het amendement lijkt de retoriek van Yesilgöz zwaar overdreven, maar er zitten politiek-strategische redenen achter. De partij heeft de afgelopen jaren vaak haar zin gekregen door zich onbuigzaam op te stellen tegenover meer flexibele onderhandelingspartners.

Tijdens de begrotingsonderhandelingen in augustus probeerde Heinen de koers opnieuw naar rechts te verleggen. Hij toonde zich aan zijn financiële zijtafel toeschietelijk tegenover JA21 en SGP, maar stuurde Pro met een kluitje in het riet.

Toen protesteerden D66 en CDA wel. Heinen moest inbinden, maar in de afgelopen maanden is het belastingplan opnieuw meer naar rechts bijgestuurd dan naar links.

Als iedereen wat inschikt, blijkt de Tweede Kamer opeens tot meer in staat dan ze zelf dacht – Volkskrant Commentaar 13NOV2026

De VVD koos zelf het frame waardoor elk compromis over het Belastingplan onmogelijk werd.

Eerst het goede nieuws: na al sombere bespiegelingen over de vastlopende Haagse politiek, is het Belastingplan voor 2027 gewoon op de beoogde datum goedgekeurd door de Tweede Kamer. Het was spannend en rommelig, en er moest een veelkleurig monsterverbond van splinterpartijtjes aan te pas komen, maar juist dat biedt enige hoop: fracties ontdekken dat een minderheidskabinet mogelijkheden biedt aan iedereen die bereid is een stukje voorbij het eigen gelijk te kijken.

Het was zelfs twee keer raak, want in één adem door nam de Kamer ook het nieuwe stelsel voor de vermogensbelasting aan, maar dat was dan weer met behulp van de andere flank. Zo ontstond eerder al steun voor het stikstofbeleid (over links) en voor forse aanscherpingen van het asielbeleid (over rechts). Wie even voorbij al het politieke rumoer kijkt, kan niet volhouden dat alles vastloopt. Nederland heeft meerderheidskabinetten gekend die in hun eerste acht maanden minder voor elkaar kregen.

Dat vereist wel een zekere inschikkelijkheid van alle betrokkenen. Christine Teunissen en Stephan van Baarle benadrukten donderdagavond namens de PvdD en Denk dat ze heus nog volop bezwaren zagen tegen de lastenverdeling maar dat er toch ook een kans lag om die een stukje in hun richting bij te sturen.

Dat is een markante ontwikkeling op de linkerflank, die doorgaans vooral uitblinkt in onderlinge verdeeldheid. In een parlement dat overwegend toch al naar rechts helt, zet die ieder-voor-zich-mentaliteit veel partijen buitenspel zodra er zaken moeten worden gedaan.

Met hun ultieme poging om het Belastingplan te redden, maakten Henri Bontenbal (CDA) en Jan Paternotte (D66) donderdag aanschouwelijk dat een centrumlinkse meerderheid ook kan leveren, zeker nu de halsstarrigheid dit keer vooral op rechts moet worden gezocht. De diepe frustratie van de VVD kan niet los worden gezien van de opstelling van JA21, BBB en SGP, die zichzelf met hun eisenpakket onmogelijk maakten.

Voor de VVD zelf is er werk aan de winkel. Ooit stond de partij te boek als de meest pragmatische club van het Binnenhof, een gewilde coalitiepartner omdat de partij altijd kansen zag om zaken te doen. Daar is onder Dilan Yesilgöz een verbeten verongelijktheid voor in de plaats gekomen die zich moeilijk laat verklaren, behalve dan door de permanente angst om te worden leeggegeten door het legertje rivalen op rechts. Maar was niet juist de bestuurlijke kracht (‘wij nemen verantwoordelijkheid’) de kwaliteit waarmee de VVD zich altijd van die concurrentie probeerde te onderscheiden?

In dit geval blies Yesilgöz een tamelijk bescheiden verschuiving binnen het belastingstelsel op tot een operatie die opeens ‘de stabiliteit van Nederland, onze economische groei en ons vestigingsklimaat’ zou bedreigen. Binnen zo’n zelfgekozen frame zijn geen compromissen meer mogelijk.

Daarop volgde onbegrijpelijk hoog spel met het dreigement met een kabinetscrisis en dus weer een jaar politieke stagnatie. Met haar eis van een ‘fundamentele reset’ van de verhoudingen in de coalitie hield Yesilgöz vrijdag wederom iedereen in de ban. Hoe dat verder ook afloopt: als zij die reset niet ook van toepassing verklaart op haar eigen partij, schiet het kabinet er weinig mee op.

Podcast: De kamer van Klok: De VVD heeft verloren van zichzelf 13NOV2026

Het is crisis op het Binnenhof. De VVD bleef ontluisterd achter nadat het Belastingplan van D66 en CDA met een minieme meerderheid door de Tweede Kamer kwam.

Ook in De kamer van Klok wordt de kwestie ‘afgepeld’. Wat klopt er eigenlijk van het frame van de ‘miljonairstaks’? Waarom lukte het Bontenbal en Paternotte wél om een meerderheid te vinden, en Heinen niet? En overleeft Dilan Yesilgöz deze misser?

Met deze VVD valt geen land te besturen – Trouw Commentaar 13NOV2026

Met de machtspolitiek van de VVD heeft de Tweede Kamer donderdagavond eindelijk afgerekend. Het amendement van Pro en Volt werd nipt aangenomen, nadat de coalitiepartners D66 en het CDA tot een akkoord kwamen met de linkse partijen. Het gaat om een verschuiving van 1 miljard euro waardoor vermogenden iets meer belast zullen worden.

Inhoudelijk stelt het niet veel voor als je bedenkt dat het belastingplan een omvang heeft van 450 miljard euro. Maar symbolisch is het een belangrijke stap; de VVD heeft zich altijd verzet tegen vermogensbelasting.

Goed dus dat de Kamer zich niet gevoelig toonde voor een partij die al sinds 2010 onafgebroken aan de macht is in Nederland. Speciale vermelding verdienen de fractievoorzitters van D66 en het CDA. Wat premier Rob Jetten níét durfde, deden CDA-leider Henri Bontenbal en D66-fractievoorzitter Jan Paternotte wel.

Zij lieten zich niet in een hoek drukken door de VVD. Bontenbal constateerde terecht dat de route over links veruit het meest kansrijk was. De uiterst rechtse partijen stelden in ruil voor steun aan het belastingplan onmogelijke eisen die ook voor de VVD niet te verteren waren.

Arrogantie van de macht

De VVD wilde het belastingplan uiteindelijk zonder steun van uiterst rechts of links in stemming brengen in de Eerste Kamer. Een meerderheid was niet in zicht, maar de VVD kon zich niet voorstellen dat de senatoren het plan weg zouden stemmen.

Terecht rekende Bontenbal af met deze arrogantie van de macht. De afgelopen weken werd de CDA-leider verschillende keren bekritiseerd omdat hij met zijn uitspraken over ‘casinopolitiek’ de eenheid van de coalitie op het spel zou zetten. Maar hij had groot gelijk. Een partij die door middel van chantage politiek bedrijft, moet daarop afgerekend worden. Nu premier Jetten daar niet toe in staat is, moet het maar voor de schermen gebeuren.

De VVD voelt zich geschoffeerd. De partij beschuldigt coalitiegenoten CDA en D66 ervan achter de rug van de VVD om afspraken te hebben gemaakt met de linkse partijen. De VVD stemde uiteindelijk tegen het belastingplan. Ontluisterend, noemde fractievoorzitter Ruben Brekelmans de afloop van de stemmingen.

Breuk met het verleden

Saillant detail: de Kamer stemde donderdagavond ook in met een aanpassing van box 3, die door Eelco Heinen (minister van Financiën, VVD) was geregeld, terwijl hij in de aanloop naar dit wetsvoorstel zijn eigen staatssecretaris en coalitiegenoten niet had ingelicht. Dat leidde destijds níét tot een kabinetscrisis.

Het is duidelijk dat de VVD niet meer in staat is tot het sluiten van compromissen. Een breuk met het verleden: premier Mark Rutte sloot, afgezien van de PVV, met iedereen akkoorden. Zolang de VVD daar niet toe bereid is, is er maar één conclusie mogelijk: met deze VVD valt geen land te besturen.

Onder Yesilgöz is de VVD veranderd in een club droge zuurpruimen – Trouw Hans Goslinga

Onder Yesilgöz is de partij, die altijd wel reden zag ‘het dek nog even nat te houden’, veranderd in een club droge zuurpruimen die de praktische wijsheid van anderen voor ‘ontluisterend’ houden.

Het zou voor de stabiliteit van het land geen verlies zijn als deze VVD nu de ‘nevelen van het veelkleurige herfstbos’ opzoekt. CDA-aanvoerder Henri Bontenbal heeft het moment scherp aangevoeld om de verstarde liberalen voor het blok te zetten.

Pro-aanvoerder Jesse Klaver en de politiek meer volwassen Volt-voorman Laurens Dassen hebben daar vervolgens weer behendig op ingespeeld met een amendement dat de lasten op arbeid verschuift naar vermogens.