Dutilhhuis

Indische en Molukse oorlogsweduwen kunnen pas in 2027 achterstallige lonen terugvragen, VWS sluist 38,5 miljoen weg

Hoogbejaarde Indische en Molukse oorlogsweduwen kunnen pas vanaf 1 februari volgend jaar een aanvraag doen voor de nooit uitbetaalde salarissen van hun echtgenoten tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het kabinet besloot hier vorig jaar 50 miljoen euro voor uit te trekken. In de begroting is dat bedrag stilzwijgend gekort naar 11,5 miljoen euro.

Het gaat om weduwes en weduwnaars van ambtenaren en militairen uit voormalig Nederlands-Indië. Ze kregen tijdens de Japanse bezetting (1942-1945) 42 maanden lang geen salaris uitbetaald. De ruim 40.000 ambtenaren en militairen werden als dwangarbeider aan het werk gezet of zaten als krijgsgevangene in jappenkampen.

Militairen en ambtenaren in Duits gevangenschap kregen na de oorlog wél hun achterstallige salarissen uitbetaald. De regering weigerde dat zeventig jaar lang te doen voor de Indische en Molukse ambtenaren en militairen uit voormalig Nederlands-Indië.

Partners uitgesloten

Pas in 2015 kwam er voor laatstgenoemden alsnog een zogenoemde backpay-regeling. Toen waren er nog slechts 600 van de 40.000 rechthebbenden in leven. De partners van de overledenen werden uitgesloten.

Dankzij BBB’er Caroline van der Plas, toen nog partijleider, kwam de regeling voor de weduwen en weduwnaars er vorig jaar alsnog. In de voorjaarsnota werd 50 miljoen euro gereserveerd voor een verruiming van de backpay-regeling.

De Sociale Verzekeringsbank (SVB) en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) zijn sindsdien bezig geweest met het onderzoeken van de haalbaarheid van verschillende opties. De weduwen en weduwnaars kunnen nu vanaf 1 februari 2027 bij de SVB een aanvraag voor de backpay-regeling indienen.

Geen erfgenamen

Minister Mirjam Sterk (CDA), die over oorlogsgetroffenen gaat, zegt dat het om een ‘complexe regeling’ gaat. Er is volgens haar geen archief waarmee kan worden vastgesteld wie recht heeft op geld. Daardoor kan Sterk niet aan de wens van Indische belangenorganisaties voldoen om erfgenamen van overleden weduwes te compenseren. „Dit blijkt praktisch niet uitvoerbaar’’, stelt ze.

Volgens de belangenorganisaties is dat onzin. De meeste weduwen staan al geregistreerd bij de SVB, omdat ze al een uitkering als oorlogsgetroffene krijgen. „Lijsten met de namen van alle weduwen zijn er’’, zei Peggy Stein van Indisch Platform 2.0 eerder tegen deze site. „Ze kunnen aantonen dat hun man in dienst was, dat hij is overleden, en ze hebben hun bankrekeningnummers.’’

Weduwen overleden

Door de langdurige procedure wordt de groep die straks geld krijgt steeds kleiner. Velen zijn al dik in de 90 en soms zelfs over de 100 jaar. Van de rechthebbenden waren er nog maar een paar honderd in leven. „In de tussentijd zijn er al mensen overleden’’, zegt Stein.

Omdat er waarschijnlijk nog een kleine groep rechthebbenden in leven is, heeft VWS op voorhand al geld weggehaald uit de backpay-pot. In de begroting is van de beloofde 50 miljoen euro al 38,5 miljoen euro gereserveerd voor andere zaken.

38,5 miljoen weggesluisd

De belangenorganisaties werden hier niet over ingelicht. „Een financiële meevaller over de ruggen van 90-plussers en 100-jarigen die al sinds 1946 strijden voor het nooit betaalde salaris uit de oorlog’’, zegt Stein nu in een reactie.

Minister Sterk zegt ‘heel goed’ te beseffen dat ‘volledig rechtsherstel aan deze weduwen en weduwnaars nooit kan worden geboden’. „Datgene dat hen tijdens en na afloop van de Tweede Wereldoorlog is overkomen, kan nooit worden teruggedraaid of ongedaan worden gemaakt.’’

Lees ook:

Oorlogsweduwen wachten al 80 jaar op salaris dat hun mannen nooit kregen: ‘Hoelang heb ik nog?’

‘Miljardenschuld aan Indische gemeenschap weggemoffeld‘

Tonny van der Mee

1 december 2017, 05:00•Laatste update: 1 december 2017, 10:23

Nederland moffelt een miljardenschuld aan de Indische gemeenschap weg. Dat stellen nabestaanden van voormalige KNIL-militairen en ambtenaren uit Nederlands-Indië. Gesteund door de Task Force Indisch Rechtsherstel strijden ze bij de rechter tegen de staat om uitbetaling van achterstallige salarissen tijdens de oorlog.

achterstallige salarissen

De kwestie draait om 82.000 voormalige militairen en ambtenaren in Nederlands-Indië. Tijdens de Japanse bezetting (1942-1945) hebben ze geen salaris noch pensioenopbouw gekregen. Over uitbetaling daarvan wordt al decennialang gesteggeld. Het ging destijds om 1,3 miljard gulden, zo’n 16.000 gulden per persoon. Inmiddels is de totale schuldenlast omgerekend naar nu zo’n 5,7 miljard euro, ofwel: 70.500 euro per persoon, exclusief rente.

Nederland weigert aansprakelijkheid. De staat beroept zich op een arrest van de Hoge Raad in 1956, waarin staat dat alle financiële verplichtingen zijn overgedragen aan Indonesië, de rechtsopvolger van Nederlands-Indië. Dat is bij de soevereiniteitsoverdracht in 1949 vastgelegd in een vermogensbalans.

Backpay

Uit archiefonderzoek van onderzoeksjournalist Griselda Molemans blijkt dat dit nooit gebeurd is. Uitbetaling van de achterstallige salarissen, de ‘backpay’, ontbreekt op de vermogensbalans. ,,Indonesië kan helemaal niet aansprakelijk worden gesteld. In de onderhandelingen staat nergens dat die schuldverplichting is overgedragen’’, zegt Molemans. ,,En er staat letterlijk dat Indonesië alleen schulden hoeft over te nemen waar de republiek belang bij heeft. Daarmee heeft Nederland een vrijbrief gegeven om de achterstallige salarissen niet te betalen. Dat is de hoogste trede van bedrog.’’

Oorlogswe­du­we Christina (92) vecht voor de soldij van haar man: ‘Heeft de regering het gestolen?’