Mensenrechtenorganisaties klagen Amerikaanse regering aan: Trump ‘verlamt’ Internationaal Strafhof met sancties die Netanyahu moeten beschermen
Vier mensenrechtenorganisaties spannen een rechtszaak aan tegen de Amerikaanse regering wegens diens ‘verlammende’ sancties tegen het Internationaal Strafhof (ICC). De sancties frustreren de berechting van verdachte oorlogsmisdadigers.
De zaak draait om de sancties die de Amerikaanse president Donald Trump vorig jaar oplegde aan rechters, openbaar aanklagers en medewerkers van het ICC die onderzoek doen naar Israëlische misdaden in de bezette Palestijnse gebieden. Trump reageerde daarmee op de arrestatiebevelen die het Strafhof in november 2024 uitvaardigde tegen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en oud-minister van Defensie Yoav Gallant. Het Strafhof verdenkt hen van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid, in ieder geval gepleegd tussen 8 oktober 2023 en 20 mei 2024.
Misbruik van macht
De vier ngo’s – Human Rights Watch, de American Friends Service Committee, The Center for Constitutional Rights en het Open Society Institute – dienden hun aanklacht dinsdag in bij een federale rechtbank in New York. Hun verwijt richt zich specifiek op het in februari 2025 door de president ondertekende decreet waarop de sancties zijn gebaseerd. ‘Dit is onrechtmatig misbruik van macht, dat neerkomt op een frontale aanval op de rechtsorde.’
Op basis van hetzelfde decreet werden ook sancties ingesteld tegen betrokkenen die niet voor het Strafhof werken. Zo legden de VS onder meer reisbeperkingen en financiële sancties op aan de speciale VN-rapporteur voor de bezette Palestijnse gebieden, Francesca Albanese en haar familie. Mensenrechtenorganisaties die zich inzetten voor gesanctioneerden, riskeerden zelf te worden gesanctioneerd.
Door de sancties hebben het ICC, maar ook mensenrechtenorganisaties, minder mogelijkheden om ‘de daders van genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid voor de rechter te dagen’, aldus de eisers. Dat treft ook strafzaken die de Verenigde Staten, die zelf geen partij zijn bij het Internationaal Strafhof, wel steunen, bijvoorbeeld die over misdaden in Myanmar, Soedan en Oekraïne.
Volgens de organisaties schendt het decreet daarmee het eerste en het vijfde amendement van de Amerikaanse grondwet; het recht op bescherming van persoonlijke vrijheden en het recht op een eerlijk proces.
Lamleggen
Het decreet was niet de eerste noch de laatste Amerikaanse aanval op het in Den Haag gevestigde hof, dat een van de steunpilaren is waarop de internationale rechtsorde na de Tweede Wereldoorlog werd gebouwd. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio lanceerde vorige maand een initiatief om het volledig ‘lam te leggen’. Het Strafhof zou zich te veel bemoeien met Amerikaanse militaire operaties en wetshandhaving, waardoor de Amerikaanse soevereiniteit in gevaar zou kunnen komen. Rubio moedigde andere landen aan om hun steun voor het hof in te trekken.
Tegelijkertijd is dit niet de eerste keer dat de regering-Trump voor de rechter wordt gedaagd wegens de sancties tegen het ICC. Vorige maand dienden twee Amerikaanse belangengroepen ook een aanklacht in. Eerder werden de sancties al aangevochten door de gedupeerde individuen, onder wie de familie van VN-rapporteur Albanese.
