Dutilhhuis

Nederlanders kiezen voor het zwaarder belasten van (grote) erfenissen

De golf erfenissen zwelt aan. In 2022, het meest recente jaar waarover definitieve fiscale gegevens beschikbaar zijn, beliep de overdracht van vermogen na overlijden al 21,8 miljard euro, en hier zijn kleine erfenissen die uit het zicht van de fiscus blijven niet eens bij opgeteld. Gemiddeld betalen mensen zo’n 11 procent belasting over de erfenis die ze ontvangen. Tussen 2013 en 2022 is het totale nagelaten vermogen in Nederland toegenomen met 10 miljard euro. Dit schrijft het Centraal Planbureau (CPB) in een recent verschenen studie. En voor de komende jaren verwacht het CPB verdere groei.

De vraag die met het toenemen van het nagelaten vermogen steeds prangender wordt, luidt: belasten we erfenissen wel verstandig? U zegt massaal: neen! Blijkens ee enquête onder 4500 mensen wilt u erfenissen graag progressief belasten. Een erfenis van 10 duizend euro? Dan is een tarief van 10 procent prima, vindt u gemiddeld. Een erfenis van een ton? Dan is 20 procent redelijk. Een miljoen? Dan zou 30 procent moeten worden afgedragen aan de schatkist. Hoe hoger de erfenis (van ouders aan kinderen, want daar ging de enquête over), des te hoger het tarief zou moeten zijn.

Maar de progressieve voorkeuren van mensen komen niet overeen met de huidige werkelijkheid. Ook inzake erfenissen en erfbelasting schijt de duvel weer eens op de grote hoop. Want wie ontvangen de smakelijkste erfenissen? De huishoudens die toch al tot de 10 procent meest vermogende huishoudens behoren. ‘De 10 procent huishoudens met het meeste vermogen ontvangt ongeveer 43 procent van het totale nagelaten vermogen over de periode tussen 2013 en 2022’, schrijft het CPB. Want deze toch al vermogende huishoudens ontvangen vaker een erfenis en de erfenissen die ze ontvangen zijn ook groter dan gemiddeld.

Maar betalen ze daar dan geen belasting over? Ja, in principe wel, maar in het algemeen geldt dat vooral de relatie met de overledene de hoogte van het te betalen bedrag bepaalt. Voor partners, bijvoorbeeld, geldt een vrijstelling van belastingheffing van een dikke 8 ton, en pas voor de eerste 1,5 ton daarbovenop een tarief van 10 procent. Voor ervende kinderen geldt een vrijstelling van 26 duizend euro en daarna een tarief van 10 procent over de eerstvolgende 150 duizend euro. Voor ouders geldt na een vrijstelling van 62 duizend euro al een tarief van 30 procent. Dus is de relatie tot de overledene relevanter dan de hoogte van de erfenis.

Maar hier is wel een uitzondering op. Kinderen die een onderneming erven doen dat onder het regime van de aparte ‘bedrijfsopvolgingsregeling’ (BOR) en dan geldt er plots een vrijstelling van 1,5 miljoen euro. De BOR-erfenissen, schrijft het CPB, zijn relatief groot; de helft beloopt acht ton of meer. En u mag drie keer raden tot welke vermogensgroep de mensen behoren die erven onder het regime van de ‘BOR’. De BOR is eerder al geëvalueerd als ‘ondoelmatig’.

Zijn we het er dus met z’n allen over eens dat we de erfbelasting moeten aanpassen tot een progressieve heffing? Was het maar zo’n feest. Er zijn helaas ook mensen mordicus tegen. Ruim één op de tien Nederlanders wil de erfbelasting zelfs helemaal afschaffen, schrijft het CPB. Maar, gaan de economen verder, ‘een aanzienlijk grotere groep vindt dat erfenissen zwaarder belast moeten worden dan nu het geval is. Daarbij is er brede steun voor progressiviteit.’

Toch maar doen.